Ποιοι εργαζόμενοι δεν δικαιούνται προσαυξήσεις για νυχτερινή εργασία, υπερωρίες και Κυριακές
Το Πρωτοδικείο Πειραιά ξεκαθαρίζει τη διαφορά μεταξύ «γνήσιας» και «απλής» ετοιμότητας – Τι σημαίνει για νυχτοφύλακες, τεχνικούς και προσωπικό ασφαλείας
Μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, την οποία φέρνει στο φως ο εργατολόγος Γιάννης Καρούζος, επανακαθορίζει τα όρια μεταξύ πραγματικής εργασίας και ετοιμότητας προς εργασία, με άμεσες συνέπειες για τις προσαυξήσεις νυχτερινής απασχόλησης, υπερωριών και εργασίας τις Κυριακές και αργίες. Η απόφαση 2541/2026 κρίνει ότι το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι η ειδικότητα του εργαζομένου, αλλά ο βαθμός πραγματικής απασχόλησης κατά τη διάρκεια της βάρδιας.
Συγκεκριμένα, το δικαστήριο έκρινε ότι νυχτοφύλακας εργοταξίου, ο οποίος δεν παρείχε συνεχή και ενεργή εργασία αλλά τελούσε σε κατάσταση «απλής ετοιμότητας», δεν δικαιούται τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις. Η απόφαση βασίστηκε στο γεγονός ότι ο εργαζόμενος παρέμενε σε γραφείο, με βασικό καθήκον τον έλεγχο της εισόδου και την ειδοποίηση των αρχών σε περίπτωση ανάγκης, χωρίς να απαιτείται συνεχής επιτήρηση του χώρου. Η δυνατότητα ανάπαυσης, η απουσία συνεχούς εγρήγορσης και η ύπαρξη συστήματος συναγερμού και σκύλων φύλαξης ενίσχυσαν την κρίση ότι δεν υπήρχε πραγματική, αδιάλειπτη εργασία.
Το δικαστήριο προχώρησε σε λεπτομερή διάκριση μεταξύ «γνήσιας» και «απλής» ετοιμότητας. Στη γνήσια ετοιμότητα, ο εργαζόμενος βρίσκεται σε συνεχή εγρήγορση, με πλήρη δέσμευση των δυνάμεών του και χωρίς δυνατότητα ουσιαστικής ανάπαυσης. Σε αυτή την περίπτωση, η ετοιμότητα εξομοιώνεται με κανονική εργασία και εφαρμόζονται πλήρως οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας για αμοιβές, προσαυξήσεις και χρονικά όρια εργασίας. Αντίθετα, στην απλή ετοιμότητα ο εργαζόμενος περιορίζει μεν την ελευθερία κινήσεών του, αλλά δεν υποχρεούται σε συνεχή εγρήγορση, γεγονός που σημαίνει ότι δεν θεμελιώνονται αξιώσεις για προσαυξήσεις και ότι η αμοιβή καθορίζεται με συμφωνία των μερών.
Όπως επισημαίνει ο Γιάννης Καρούζος, το καθοριστικό στοιχείο είναι ο βαθμός δέσμευσης του εργαζομένου. Δεν αρκεί η φυσική παρουσία στον χώρο· σημασία έχει αν ο εργαζόμενος δεσμεύει πραγματικά τον χρόνο και τις δυνάμεις του. Η απόφαση αυτή μπορεί να επηρεάσει και άλλες κατηγορίες εργαζομένων που βρίσκονται σε καθεστώς επιφυλακής, όπως προσωπικό φύλαξης, τεχνικοί, εργαζόμενοι σε υπηρεσίες ασφαλείας ή επαγγέλματα με βάρδιες όπου δεν υπάρχει συνεχής απασχόληση.
Νομικοί κύκλοι τονίζουν ότι κάθε περίπτωση εξετάζεται ξεχωριστά και ότι η απόφαση δεν σημαίνει πως όλοι οι εργαζόμενοι σε νυχτερινές βάρδιες χάνουν αυτομάτως τις προσαυξήσεις τους. Το τι ισχύει εξαρτάται από τις πραγματικές συνθήκες εργασίας και από το αν υπάρχει συνεχής ενεργή απασχόληση ή απλή αναμονή.
