Πετρέλαιο υπάρχει, διυλιστήρια όχι: Η νέα ενεργειακή κρίση που απειλεί βενζίνη και ντίζελ
Πώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, οι ζημιές στα διυλιστήρια και οι γεωπολιτικές αναταράξεις δημιουργούν παγκόσμια έλλειψη καυσίμων
Η διεθνής αγορά ενέργειας βρίσκεται ξανά σε αναβρασμό, αυτή τη φορά όχι λόγω έλλειψης αργού πετρελαίου αλλά εξαιτίας της περιορισμένης διυλιστικής ικανότητας. Παρότι εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια έχουν αρχίσει να επιστρέφουν στην αγορά μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, το σύστημα διύλισης παραμένει τραυματισμένο, δημιουργώντας ένα νέο σημείο συμφόρησης που επηρεάζει άμεσα τις τιμές βενζίνης και ντίζελ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της JPMorgan, η παγκόσμια διυλιστική δραστηριότητα έχει μειωθεί κατά 8,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, γεγονός που μεταφράζεται σε περίπου 10% λιγότερα διαθέσιμα καύσιμα.
Οι ροές πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ ανακάμπτουν σταδιακά, παρά τις συνεχιζόμενες εντάσεις και τις επιθέσεις που επιβραδύνουν την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας. Παρά τις δυσκολίες, περίπου 200 εκατ. βαρέλια έχουν περάσει ξανά από το σημείο, ενώ η παραγωγή στη Μέση Ανατολή αυξάνεται. Ωστόσο, το πρόβλημα μετατοπίζεται πλέον από την παραγωγή στην επεξεργασία, καθώς δεκάδες διυλιστήρια έχουν υποστεί ζημιές, ενώ οι ακραίες θερμοκρασίες δυσχεραίνουν περαιτέρω τη λειτουργία τους.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα περιορίζει τη δική της διυλιστική παραγωγή, στρεφόμενη περισσότερο στον άνθρακα και στα ηλεκτρικά οχήματα. Η μείωση των εξαγωγών της προς γειτονικές χώρες έχει εντείνει τις ελλείψεις στη Νοτιοανατολική Ασία, ενώ η χρήση στρατηγικών αποθεμάτων έχει περιορίσει την παγκόσμια προσφορά επεξεργασμένων καυσίμων. Στον αντίποδα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναλάβει ρόλο «προμηθευτή τελευταίας ανάγκης», αυξάνοντας την παραγωγή καυσίμων αεροσκαφών και ντίζελ για να καλύψουν τα κενά σε Ευρώπη και Ασία. Αυτό όμως περιορίζει την επάρκεια στην εγχώρια αγορά, διατηρώντας υψηλές τις τιμές στην αντλία.
Στο ήδη πιεσμένο περιβάλλον προστίθεται και η Ρωσία, η οποία απαγόρευσε τις εξαγωγές ντίζελ λόγω των επιθέσεων σε διυλιστήρια από ουκρανικά drones. Η απώλεια περίπου 800.000 βαρελιών ημερησίως –ποσοστό που αντιστοιχεί στο 12% των παγκόσμιων εξαγωγών ντίζελ– έχει προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις στο εσωτερικό της χώρας και σημαντικές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.
Για την Ελλάδα, η κατάσταση είναι πιο σύνθετη. Η χώρα διαθέτει ισχυρή διυλιστική βάση, με τις εγκαταστάσεις της HELLENiQ ENERGY και της Motor Oil να εξασφαλίζουν υψηλή δυναμικότητα και σχετική ασφάλεια εφοδιασμού. Παρ’ όλα αυτά, οι τιμές των τελικών προϊόντων καθορίζονται διεθνώς, γεγονός που σημαίνει ότι μια παγκόσμια κρίση στη διύλιση μπορεί να διατηρήσει υψηλές τις τιμές βενζίνης και ντίζελ, ακόμη και αν το αργό πετρέλαιο υποχωρήσει.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι η νέα ενεργειακή πρόκληση δεν βρίσκεται πλέον στην εξόρυξη αλλά στη μετατροπή του αργού σε καύσιμα. Με τις διεθνείς αγορές να αναζητούν τρόπους κάλυψης των κενών, η διυλιστική ικανότητα αναδεικνύεται στον πιο κρίσιμο παράγοντα για τη διαμόρφωση των τιμών και τη σταθερότητα του ενεργειακού εφοδιασμού.
