«Πάρτι» 9 εκατ. ευρώ για ελέγχους στο Δημόσιο
Τι αποκαλύπτει η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τις αναθέσεις, τις αδυναμίες και τα κενά στους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου
Το ελληνικό Δημόσιο δαπάνησε σχεδόν 9 εκατ. ευρώ για να αναθέσει σε εξωτερικούς συνεργάτες τον έλεγχο των ίδιων των συστημάτων εσωτερικής λογοδοσίας του, σύμφωνα με την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου . Από το συνολικό ποσό, τα 7,6 εκατ. ευρώ δόθηκαν μέσω απευθείας αναθέσεων, ενώ ο έλεγχος κάλυψε 666 δημόσιους φορείς. Οι 385 από αυτούς ανέθεσαν συμβάσεις σε 99 εξωτερικούς αναδόχους, με το 65,5% της αξίας να συγκεντρώνεται σε μόλις οκτώ εταιρείες που δραστηριοποιούνται πανελλαδικά.
Το πιο εντυπωσιακό –και ανησυχητικό– εύρημα αφορά τις 152 εκθέσεις εξωτερικών αξιολογητών στις οποίες δεν καταγράφηκε ούτε μία αρνητική γνώμη. Αυτό έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την εικόνα που παρουσιάζει το ίδιο το Ελεγκτικό Συνέδριο: μόλις το 19% των φορέων διαθέτει λειτουργικά ώριμο σύστημα εσωτερικού ελέγχου, ενώ τέσσερις στους πέντε εξακολουθούν να λειτουργούν χωρίς ολοκληρωμένο μηχανισμό χαρτογράφησης διαδικασιών, καταγραφής κινδύνων και επαρκών δικλίδων ασφαλείας .
Η έκθεση αναδεικνύει σοβαρές ελλείψεις στη χαρτογράφηση κρίσιμων λειτουργιών. Σχεδόν 7 στους 10 φορείς έχουν καταγράψει λιγότερες από τις μισές διαδικασίες τους, ενώ λιγότερο από το 10% έχει ολοκληρωμένη αποτύπωση. Σε αρκετές περιπτώσεις εντοπίζεται χρήση γενικών προτύπων ή αντιγραφή διαδικασιών από άλλους οργανισμούς, χωρίς προσαρμογή στις πραγματικές ανάγκες κάθε φορέα.
Αντίστοιχα προβλήματα εμφανίζονται και στις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου. Παρά τη θεσμική πρόοδο, ένας στους τρεις φορείς που δημιούργησαν ΜΕΕ δεν τις στελέχωσε ποτέ. Ακόμη και όπου υπάρχει προσωπικό, η λειτουργία τους υπονομεύεται από συνεχείς μετακινήσεις υπαλλήλων, έλλειψη αξιολόγησης κινδύνων και απουσία ελέγχων σε κρίσιμα πεδία όπως η εκτέλεση προϋπολογισμών και η αξιοπιστία οικονομικών αναφορών .
Η έκθεση θέτει επίσης ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων. Σε 23 περιπτώσεις, φορείς ανέθεσαν συμβάσεις σε αναδόχους για τους οποίους υπήρχαν κωλύματα διορισμού ή προϋποθέσεις σύγκρουσης συμφερόντων. Παράλληλα, οι εξωτερικοί συνεργάτες εμφανίζονται να εκδίδουν δυσανάλογα υψηλά ποσοστά θετικών γνωμών ακόμη και σε φορείς χωρίς καταγεγραμμένο σύστημα εσωτερικού ελέγχου, ενώ οι ΜΕΕ –όταν λειτουργούν– καταγράφουν σαφώς πιο ρεαλιστικές και συχνά αρνητικές αξιολογήσεις.
Η διαφοροποίηση αυτή ενισχύει τα ερωτήματα για την ποιότητα και την ανεξαρτησία των εξωτερικών αξιολογήσεων, ειδικά όταν οι μεγαλύτεροι ανάδοχοι φαίνεται να εξειδικεύονται κυρίως σε έργα δήμων και νοσοκομείων. Η εικόνα που προκύπτει είναι ένα Δημόσιο με σημαντικές δομικές αδυναμίες στους μηχανισμούς ελέγχου, την ώρα που οι εξωτερικές αναθέσεις πολλαπλασιάζονται χωρίς αντίστοιχη βελτίωση των αποτελεσμάτων.
