Παγκόσμιο κύμα απαγορεύσεων στα social media για ανηλίκους
Αυστραλία, Βρετανία, Ινδονησία και δεκάδες χώρες σκληραίνουν τη στάση τους
Ένα παγκόσμιο κύμα περιορισμών στη χρήση των social media από ανηλίκους βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με κυβερνήσεις σε περισσότερες από 40 χώρες να υιοθετούν μέτρα που στοχεύουν στην προστασία των παιδιών από τους κινδύνους της διαδικτυακής έκθεσης. Η Αυστραλία ήταν η πρώτη που προχώρησε σε καθολική απαγόρευση για χρήστες κάτω των 16 ετών, δημιουργώντας ένα «βαρόμετρο» για τις υπόλοιπες χώρες, σύμφωνα με τον Guardian . Η πρωτοβουλία της φαίνεται πως πυροδότησε μια διεθνή τάση, με την Ινδονησία και τη Μαλαισία να ακολουθούν, ενώ η Βρετανία ανακοίνωσε πρόσφατα ότι θα εφαρμόσει αντίστοιχο μέτρο έως το 2027.
Οι προσεγγίσεις διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Στην Αυστρία το όριο ηλικίας είναι τα 14 έτη, στη Γαλλία τα 15, ενώ η Νορβηγία εξετάζει την αύξηση από τα 13 στα 16. Σε Πολωνία, Δανία και Αγγλία οι περιορισμοί συνδυάζονται με απαγορεύσεις χρήσης smartphones στα σχολεία. Η Βραζιλία επιτρέπει την πρόσβαση σε παιδιά κάτω των 16 ετών μόνο μέσω λογαριασμού γονέα, ενώ η Κίνα εφαρμόζει αυστηρά ωράρια χρήσης και περιορισμούς διάρκειας για ανηλίκους. Παράλληλα, η Τουρκία εξετάζει σύστημα πρόσβασης μέσω κρατικής διαδικτυακής πύλης, προκαλώντας ανησυχίες για πιθανή κατάχρηση.
Η αυστηροποίηση των μέτρων συνδέεται με την αύξηση των δικαστικών αγωγών κατά των μεγάλων πλατφορμών. Σχολικές περιφέρειες, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και χιλιάδες οικογένειες κατηγορούν εταιρείες όπως Meta και YouTube ότι δεν προστατεύουν επαρκώς τους ανηλίκους από εθιστικό σχεδιασμό και επικίνδυνο περιεχόμενο. Μια ιστορική υπόθεση στην Καλιφόρνια, όπου οι δύο εταιρείες κρίθηκαν υπεύθυνες για βλάβη σε νεαρή χρήστρια, έχει ενισχύσει τη συζήτηση γύρω από την ανάγκη αυστηρότερης ρύθμισης.
Το κύμα περιορισμών επεκτείνεται πλέον και στα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Η Βρετανία σχεδιάζει όριο ηλικίας 18 για chatbots που έχουν ρομαντικό ή σεξουαλικό χαρακτήρα, ο Καναδάς απαιτεί «δικλείδες ασφαλείας» από τις εταιρείες AI, ενώ η Νορβηγία εξετάζει σχεδόν πλήρη απαγόρευση γενετικής τεχνητής νοημοσύνης στα δημοτικά σχολεία. Παρά τα μέτρα, η αποτελεσματικότητα των απαγορεύσεων παραμένει αμφίβολη: στην Αυστραλία, παρότι απενεργοποιήθηκαν 5 εκατ. λογαριασμοί ανηλίκων, έρευνες δείχνουν ότι δύο στους τρεις εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση.
Τεχνολογικές εταιρείες και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι οι πλήρεις απαγορεύσεις μπορεί να οδηγήσουν τους εφήβους σε πιο επικίνδυνες πλατφόρμες ή να δημιουργήσουν προβλήματα ιδιωτικότητας. Η Διεθνής Αμνηστία ζητά καλύτερη ρύθμιση αντί για καθολικές απαγορεύσεις, ενώ χώρες όπως ο Καναδάς και η Ισπανία εξετάζουν ενδιάμεσες λύσεις που συνδυάζουν περιορισμούς με αυστηρή εποπτεία των εταιρειών.
Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, η διεθνής τάση είναι σαφής: ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις θεωρούν ότι οι κίνδυνοι των social media για την ψυχική υγεία των παιδιών επιβάλλουν την υιοθέτηση νέων κανόνων και προστατευτικών μέτρων. Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να καθορίσουν αν οι απαγορεύσεις θα αποδειχθούν αποτελεσματικές ή αν θα χρειαστούν πιο σύνθετες λύσεις για μια ασφαλή ψηφιακή παιδική ηλικία.
