Παγκόσμια Τράπεζα: Ρεκόρ τετραετίας στις αυξήσεις τιμών
Ο πόλεμος στο Ιράν, το κλειστό Στενό του Ορμούζ και οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα εκτοξεύουν το κόστος βασικών αγαθών – 45 εκατ. άνθρωποι κινδυνεύουν με πείνα
Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί για μια από τις πιο έντονες περιόδους ανατιμήσεων των τελευταίων ετών, καθώς το 2026 αναμένεται να καταγραφεί ρεκόρ τετραετίας στις τιμές βασικών προϊόντων. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση Commodity Markets Outlook, η ενέργεια προβλέπεται να αυξηθεί κατά 24%, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας . Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στο σενάριο σταδιακής ομαλοποίησης των θαλάσσιων μεταφορών από τον Μάιο.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, καθώς το Στενό του Ορμούζ –μέσω του οποίου περνά το 35% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αργού– παραμένει σε μεγάλο βαθμό κλειστό λόγω του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές έχουν προκαλέσει το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς πετρελαίου που έχει καταγραφεί ποτέ, με τις τιμές του Brent να βρίσκονται 50% υψηλότερα σε σχέση με τις αρχές του έτους .
Στο βασικό σενάριο, η μέση τιμή του Brent αναμένεται να φτάσει τα 86 δολάρια το βαρέλι το 2026, από 69 δολάρια το 2025. Ωστόσο, σε περίπτωση νέων ζημιών σε κρίσιμες εγκαταστάσεις, η τιμή θα μπορούσε να εκτοξευθεί στα 115 δολάρια κατά μέσο όρο. Οι διαταραχές δεν περιορίζονται στην ενέργεια: συνολικά, οι τιμές των βασικών εμπορευμάτων προβλέπεται να αυξηθούν κατά 16%, με τα μέταλλα και τα λιπάσματα να καταγράφουν ιστορικά υψηλά.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αύξηση 31% στις τιμές των λιπασμάτων, αποτέλεσμα της εκτίναξης του κόστους του αζωτούχου λιπάσματος που παράγεται από φυσικό αέριο. Η άνοδος αυτή αναμένεται να πιέσει την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων, μειώνοντας τα εισοδήματα των αγροτών και απειλώντας τις αποδόσεις των καλλιεργειών. Το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων εκτιμά ότι 45 εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια εάν ο πόλεμος παραταθεί .
Οι αναπτυσσόμενες οικονομίες θα δεχθούν το μεγαλύτερο πλήγμα. Ο πληθωρισμός τους προβλέπεται να φτάσει το 5,1% το 2026 – μία ποσοστιαία μονάδα πάνω από τις προπολεμικές προβλέψεις – ενώ η ανάπτυξη αναμένεται να περιοριστεί στο 3,6%, έναντι αρχικής εκτίμησης 4%. Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί ότι το κόστος του πολέμου μεταφέρεται σε «κύματα»: πρώτα στην ενέργεια, μετά στα τρόφιμα και τελικά στον πληθωρισμό, ο οποίος αυξάνει τα επιτόκια και επιβαρύνει το χρέος των φτωχότερων χωρών.
Οι διεθνείς αγορές παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς η παρατεταμένη αστάθεια στη Μέση Ανατολή απειλεί να διατηρήσει τις τιμές σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο διάστημα. Το 2026 διαμορφώνεται ως χρονιά έντονων πιέσεων για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο.
