Παγκόσμια έξαρση στις κλοπές χαλκού, μπίζνες δισεκατομμυρίων
Οργανωμένα κυκλώματα, ιστορικά υψηλές τιμές και δίκτυα ενέργειας–τηλεπικοινωνιών στο στόχαστρο
Οι κλοπές χαλκού έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα ταχύτερα αναπτυσσόμενα εγκληματικά φαινόμενα παγκοσμίως, με τις υψηλές τιμές του μετάλλου να λειτουργούν ως ισχυρό κίνητρο για οργανωμένα κυκλώματα. Η πρόσφατη αποκάλυψη της μεγαλύτερης υπόθεσης κλοπής χαλκού στην ιστορία της Χιλής — αξίας σχεδόν 1 δισ. δολαρίων — ανέδειξε το μέγεθος του προβλήματος και τον βαθμό επαγγελματισμού των συμμοριών που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι δράστες αφαιρούσαν χαλκό ακόμη και από καλώδια τηλεπικοινωνιών κατά τη μετάβαση σε οπτικές ίνες, αποδεικνύοντας ότι η εγκληματική δραστηριότητα έχει πλέον εξελιχθεί σε βιομηχανία.
Η άνοδος της τιμής του χαλκού — πάνω από 40% μέσα σε έναν χρόνο — έχει ενισχύσει τη ζήτηση για το μέταλλο, το οποίο είναι κρίσιμο για την ενέργεια, τις κατασκευές, την τεχνολογία και τα data centers που στηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη. Η παγκόσμια αγορά βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, γεγονός που ωθεί εγκληματικές οργανώσεις να αναζητούν νέες πηγές κλοπιμαίου, από καλώδια ηλεκτρικού και τηλεπικοινωνιών έως σιδηροδρομικές γραμμές και σταθμούς φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Σε πολλές χώρες, οι κλοπές έχουν λάβει εκρηκτικές διαστάσεις. Στον Καναδά, ο τηλεπικοινωνιακός όμιλος Bell καταγράφει αύξηση άνω του 700% από το 2022, με περίπου πέντε περιστατικά την ημέρα και κόστος εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως. Στη Χιλή, ο μεγαλύτερος πάροχος ηλεκτρικής ενέργειας κατέγραψε 1.426 περιστατικά μέσα σε έναν χρόνο, με 420 χιλιόμετρα καλωδίων να αφαιρούνται και 260.000 πελάτες να μένουν χωρίς ρεύμα. Στη Βραζιλία, οι κλοπές έχουν περάσει από μικροκακοποιούς σε οργανωμένα κυκλώματα που συνδέονται με συμμορίες ναρκωτικών, ενώ οι παράνομες μάντρες μεταφέρονται σε φαβέλες για προστασία.
Η Ευρώπη δεν μένει ανεπηρέαστη. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι κλοπές από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα αυξήθηκαν κατά 140% σε έναν χρόνο, ενώ οι σιδηροδρομικές υποδομές καταγράφουν εκατοντάδες περιστατικά που προκαλούν καθυστερήσεις και οικονομικές απώλειες. Στην Ισπανία, περισσότεροι από 65.000 μέτρα καλωδίων κλάπηκαν μέσα σε έναν χρόνο, ενώ στη Γαλλία οι κλέφτες στοχεύουν ακόμη και γραμμές υψηλής ταχύτητας.
Η ανίχνευση του κλεμμένου χαλκού είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς συχνά κόβεται σε μικρά κομμάτια και διοχετεύεται σε μάντρες σκραπ, καθιστώντας το υλικό πρακτικά μη εντοπίσιμο. Οι αρχές αναζητούν λύσεις που περιλαμβάνουν αυστηρότερη ρύθμιση της αγοράς σκραπ, τεχνολογίες σήμανσης όπως νανοδείκτες, καλύτερη φύλαξη κρίσιμων υποδομών και διεθνή συνεργασία για την εξάρθρωση των κυκλωμάτων.
Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την οικονομική αξία του μετάλλου. Οι κλοπές χαλκού πλήττουν ζωτικές υποδομές, προκαλούν διακοπές ρεύματος και ίντερνετ, επηρεάζουν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες και δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια και τη λειτουργία των δικτύων. Με την παγκόσμια ζήτηση να αυξάνεται, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι κλοπές θα συνεχίσουν να εντείνονται, απαιτώντας συντονισμένες δράσεις και στοχευμένες παρεμβάσεις.
