Οικονομική κρίση, κόκκινα δάνεια και τώρα Άρειος Πάγος…
Χορτάσαμε, την τελευταία τουλάχιστον 15ετία, από πρωτόγνωρες εμπειρίες στις λεγόμενες «αχαρτογράφητες περιοχές». Για ζητήματα που ούτε τα φανταζόμασταν, αλλά που έχουν να κάνουν σε πολλά με την καθημερινότητά μας, με αυτό που λέμε πραγματική ζωή, όχι μόνο την εγχώρια αλλά και διεθνώς, αχαρτογράφητα δηλαδή νερά σε θέματα που αφορούν όλον τον κόσμο – πρόσφατο παράδειγμα η πανδημία.
Από το voria.gr
Ξεκινήσαμε με την οικονομική κρίση στα τέλη της πρώτης δεκαετίας του αιώνα που διανύουμε. Εκεί που όλα, υποτίθεται, πήγαιναν ρολόι, είχαμε μια, υποτίθεται, θωρακισμένη οικονομία και βιώναμε μια, υποτίθεται, εποχή ευμάρειας. Σταδιακά αντιληφθήκαμε πως η πραγματική μας κατάσταση ήταν όταν έσκασε η φούσκα, καθώς περί φούσκας επρόκειτο, κι άρχισαν να έρχονται παλιρροϊκά κύματα, που στη συνέχεια έγιναν ασυγκράτητο τσουνάμι. Στα απόνερα αυτής της συνθήκης, μεταξύ άλλων, ήταν και η γένεση χιλιάδων μη εξυπηρετούμενων δανείων από δανειολήπτες που έβλεπαν τα δάνειά τους, κυρίως στεγαστικά και λιγότερο επισκευαστικά, να «κοκκινίζουν».
Τότε, 16 χρόνια πριν, ήρθε κι ο νόμος Κατσέλη να προστατέψει χιλιάδες δανειολήπτες που κινδύνευαν να χάσουν την πρώτη τους κατοικία -γι’ αυτές τις περιπτώσεις έγινε η νομοθετική πρόβλεψη. Ωστόσο, τα χρόνια που ακολούθησαν -γνωρίζουμε όλοι τα περί ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, μεταφοράς των κόκκινων δανείων στους sevicers- κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Αυτή κι αν ήταν μια «αχαρτογράφητη περιοχή», αφού και πλειστηριασμοί έγιναν και συνεχίζονται μαζί με όλα τα παρεπόμενά τους σύμφωνα με τον νόμο και τις σχετικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης.
Σήμερα, αφού χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου Κατσέλη, και μόλις πριν από λίγες ημέρες, υποθέσεις δανειοληπτών έφτασαν στο ας πούμε… peak της Δικαιοσύνης: στον Άρειο Πάγο. Η Ολομέλεια λοιπόν του Ανώτατου Δικαστηρίου φτάνει να δικαιώσει τους προσφεύγοντες κρίνοντας ότι ο υπολογισμός των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης της κύριας κατοικίας έπρεπε να γίνεται επί της μηνιαίας δόσης κι όχι επί του συνόλου της οφειλής, όπως συνέβαινε σε χιλιάδες περιπτώσεις τα προηγούμενα χρόνια, δημιουργώντας ασήκωτο βάρος για τους δανειολήπτες.
Η απόφαση έπεσε, για να είμαστε ειλικρινείς, σαν κεραυνός εν αιθρία, σκάζοντας όμως σε δύο σημεία με διαφορετικό τρόπο: στο ένα, των χιλιάδων δανειοληπτών, έφερε χαράς ευαγγέλια, αφού θα ελαφρύνουν οι δόσεις τους και στην τελική το συνολικά οφειλόμενο ποσό του δανείου, στο δεύτερο σημείο, στους servicers και τις τράπεζες, προκάλεσε μεγάλη ανησυχία για τα προϋπολογισθέντα ποσά που έχουν στο χαρτοφυλάκιό τους. Και οι δύο πλευρές κινούνται πάλι σε «αχαρτογράφητες περιοχές», αφού οι μεν πρώτοι θα μπουν σε ένα ράλι διεκδικήσεων για να οριστούν τα ποσά, οι δε άλλοι θα επιδοθούν σε μια επείγουσα επιχείρηση «διόρθωσης» της απόφασης.
Το εν λόγω θέμα, ωστόσο, δεν είναι εξολοκλήρου οικονομικό και τεχνικής φύσεως, όπως πολλοί επιχειρούν να περιγράψουν. Είναι σίγουρα και τέτοιο, αφού έχει να κάνει με ποσά, δόσεις, αποτιμήσεις περιουσιών και χαρτοφυλάκια. Οι προεκτάσεις όμως του ζητήματος είναι και πολιτικές -καμία έκπληξη- και κοινωνικές και εντέλει δικαστικές. Το είδαμε μέσα σε λίγα 24ωρα, μετά τη δημοσιοποίηση της απόφασης του Αρείου Πάγου, όταν ξεκίνησε και πάλι ένα γαϊτανάκι πολιτικών τοποθετήσεων που δημιουργούν ένα νέο αχαρτογράφητο πεδίο. Ανάμεσα σε αυτές ξεχωρίζω του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, ο οποίος μιλώντας στο OT Forum, είπε πως «δεν είναι καθαρή απόφαση. Τουλάχιστον επιδέχεται πολλών αναγνώσεων. ‘Αρα, πρέπει να δούμε ακριβώς πώς θα λυθεί αυτό το πρόβλημα, διότι αυτή τη στιγμή διαφορετικά το διαβάζουν οι μεν, διαφορετικά το διαβάζουν οι δε (σ.σ. εννοώντας οι δανειολήπτες από τη μία πλευρά και οι τράπεζες με τους Servicers από την άλλη). Πρέπει να λυθεί το θέμα αυτό». Επίσης, ξεχωρίζω του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και προέδρου του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος σχολιάζοντας την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον ν. 3869/2010, είπε ότι «οι υπηρεσίες του ΥΠΟΙΚ μελετούν την απόφαση, δεν παράγει αυτόματα αποτελέσματα για το σύνολο. Διεκδικούμε την ισορροπία: από τη μια η προστασία των πολιτών και από την άλλη η ευστάθεια του συστήματος και η προστασία του δημοσίου συμφέροντος. Θα αναζητηθεί η χρυσή τομή ανάμεσα στα δύο και αναλόγως θα κρίνουμε την παρέμβασή μας».
Δεν μπαίνω στην καταγραφή άλλων δηλώσεων, όπως των κυρίων Σαμαρά και Τσίπρα ή και όσων βγήκαν σε τηλεοπτικά πάνελ για να εξηγήσουν υπό το δικό τους, πολιτικό πάντα, πρίσμα τα της απόφασης. Στέκομαι στους δύο παραπάνω, που με μια πρώτη ανάγνωση εκτιμώ πως με το ειδικό βάρος που έχουν οι απόψεις τους λόγω της θέσης τους, φαίνεται να «γκριζάρουν» την απόφαση του ανώτατου βαθμού της Δικαιοσύνης, δείχνοντας τον δρόμο στον Άρειο Πάγο να ξαναδεί, να ερμηνεύσει την απόφασή του. Κι αυτό επίσης, το να επιστρέψει μια απόφαση του Αρείου Πάγου στον… Άρειο Πάγο, είναι μια νέα «αχαρτογράφητη περιοχή».
Ζούμε, θέλω να πω, όλα αυτά τα τελευταία χρόνια πατώντας πάνω σε αβεβαιότητες, όλο κάτι νέο εμφανίζεται που πρέπει να διαχειριστούμε από τον απλό πολίτη μέχρι την ελίτ της εξουσίας, γιατί άλλωστε ο πολίτης τις αποφάσεις των εξουσιών υλοποιεί, κι είναι τα δάνεια κόκκινα κι οι αποφάσεις ροζ και δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι όλα αυτά δεν συμβάλλουν σφόδρα στη μαυρίλα που μας περιβάλλει…
