Οι Ελβετοί για την ταινία του Καποδίστρια: Πώς παρουσιάζεται ως αντίποδας της σημερινής πολιτικής σκηνή
Η μεγάλη απήχηση της ταινίας του Γιάννη Σμαραγδή για τον Ιωάννη Καποδίστρια έχει φέρει στο προσκήνιο όχι μόνο το ενδιαφέρον του κοινού, αλλά και τις αντιδράσεις των κριτικών κινηματογράφου, οι οποίοι εμφανίζονται ενοχλημένοι από την εμπορική επιτυχία της παρά τις χαμηλές βαθμολογίες τους. Το φαινόμενο θυμίζει περιπτώσεις όπου ειδικοί καλούνται ξαφνικά να διαχειριστούν δημόσια προβολή, όπως συνέβη με τους επιδημιολόγους την περίοδο της πανδημίας, με αποτέλεσμα συχνά να προκύπτουν υπερβολές ή αντιδράσεις.
Η ταινία, που έχει γεμίσει τις αίθουσες, τράβηξε το ενδιαφέρον και της ελβετικής εφημερίδας Neue Zürcher Zeitung, η οποία σχολιάζει ότι ο Σμαραγδής παρουσιάζει τον Καποδίστρια σχεδόν ως «άγιο», τοποθετώντας τον όχι μόνο απέναντι στους πολιτικούς της εποχής του, αλλά και απέναντι στη σημερινή πολιτική πραγματικότητα της Ελλάδας. Ωστόσο, όπως σημειώνει η εφημερίδα, η ταινία δεν εμβαθύνει στην τραγική διάσταση της πορείας του πρώτου κυβερνήτη, ο οποίος, παρά τις αρετές και τις προθέσεις του, απέτυχε να προσαρμοστεί στα πολιτικά δεδομένα της εποχής.
Οι Ελβετοί έχουν ιδιαίτερο λόγο να θυμούνται τον Καποδίστρια, καθώς το 1813, ως απεσταλμένος του τσάρου Αλέξανδρου, συνέβαλε καθοριστικά στη σταθεροποίηση της χώρας μετά τους ναπολεόντειους πολέμους. Η διπλωματική του δράση οδήγησε στη διαμόρφωση του καταστατικού της νέας συνομοσπονδίας και στη θεμελίωση της ελβετικής ουδετερότητας, η οποία επικυρώθηκε στο Συνέδριο της Βιέννης.
Παρά τη διεθνή του ακτινοβολία, ο Καποδίστριας δυσκολεύτηκε να προσαρμοστεί στις πολιτικές συνθήκες της νεοσύστατης Ελλάδας. Υποστηρικτής της «πεφωτισμένης δεσποτείας», θεωρούσε ότι οι Έλληνες χρειάζονταν πρώτα πνευματική καλλιέργεια και πολιτική ωρίμανση. Η στάση αυτή τον έφερε σε σύγκρουση με τους τοπικούς προκρίτους και τους αγωνιστές της Επανάστασης, τους οποίους αντιμετώπιζε με δυσπιστία, θεωρώντας τους κληρονόμους οθωμανικών νοοτροπιών.
Η εκλογή του από την Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας, όπως σχολιάζουν ιστορικοί, βασίστηκε περισσότερο στη διεθνή του φήμη παρά στην πολιτική του ιδιοσυγκρασία. Η αδυναμία του να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις ενός κράτους που μόλις είχε εξέλθει από την οθωμανική κυριαρχία οδήγησε σε βαθιές συγκρούσεις, οι οποίες κορυφώθηκαν με τη δολοφονία του από τους Μαυρομιχαλαίους.
Η ελβετική οπτική, όπως αποτυπώνεται στο δημοσίευμα, φωτίζει τόσο τη διεθνή σημασία του Καποδίστρια όσο και τις αντιφάσεις της πολιτικής του πορείας στην Ελλάδα. Η ταινία του Σμαραγδή, παρά τις ενστάσεις των κριτικών, επαναφέρει στο δημόσιο διάλογο μια ιστορική προσωπικότητα που εξακολουθεί να προκαλεί θαυμασμό, αλλά και έντονες συζητήσεις για τον ρόλο της στην πορεία του ελληνικού κράτους.
