Ο Περσικός φέρνει παγκόσμιο σοκ στα τρόφιμα
Η κρίση στο Ορμούζ απειλεί όχι μόνο το πετρέλαιο, αλλά τη μισή παγκόσμια παραγωγή τροφίμων – Τα τρία «ρολόγια» που μετρούν αντίστροφα
Η διεθνής συζήτηση για τα Στενά του Ορμούζ επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στο πετρέλαιο, καθώς από εκεί διέρχεται το 25% του παγκόσμιου εμπορίου. Όμως, όπως επισημαίνει ο Κρις Κρεμπς στους Financial Times, η πραγματική βόμβα βρίσκεται αλλού: στα λιπάσματα. Οι χώρες του Κόλπου εξάγουν σχεδόν το μισό της παγκόσμιας ουρίας και το 30% της αμμωνίας – κρίσιμα στοιχεία για τη γεωργία υψηλής απόδοσης. Αν αυτή η αλυσίδα κοπεί, οι συνέπειες δεν φαίνονται άμεσα, αλλά «γράφονται» στο έδαφος και στις αποφάσεις φύτευσης των επόμενων μηνών.
Ήδη, οι εκτιμήσεις για τη φύτευση καλαμποκιού στις ΗΠΑ αναθεωρούνται προς τα κάτω, καθώς οι αγρότες στρέφονται στη σόγια, που δεν απαιτεί πρόσθετο άζωτο. Αυτή η αλλαγή καλλιεργητικού προσανατολισμού σημαίνει χαμηλότερες αποδόσεις πριν καν ξεκινήσει η σπορά. Και όλα αυτά συμβαίνουν ενώ το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων είναι ήδη αποδυναμωμένο από τον πόλεμο στην Ουκρανία, με την Ουκρανία και τη Ρωσία να εξακολουθούν να καλύπτουν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου σιταριού.
Το «ρολόι» των γεωργικών ζημιών μετρά σε εβδομάδες. Το χειμερινό σιτάρι σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Μέση Ανατολή χρειάζεται την τελική δόση αζώτου μέσα στις επόμενες τρεις έως τέσσερις εβδομάδες. Αν τα λιπάσματα δεν φτάσουν εγκαίρως, η ζημιά στην παραγωγή είναι δεδομένη. Το «ρολόι» της επισιτιστικής ασφάλειας μετρά σε μήνες: οι περισσότερες χώρες έχουν αποθέματα για να αντέξουν μια βραχυπρόθεσμη διαταραχή, όχι όμως μια ολόκληρη καλλιεργητική περίοδο. Το Κέρας της Αφρικής βρίσκεται ήδη στο όριο λιμού – μια παρατεταμένη κρίση θα το ξεπεράσει.
Υπάρχει και το γεωπολιτικό «ρολόι», που μετρά σε χρόνια. Ιστορικά, αυξήσεις 30–40% στις τιμές τροφίμων συνδέονται με πολιτική αστάθεια μέσα σε 6 έως 18 μήνες. Σε εύθραυστα κράτη, ένα σοκ στην προσφορά τροφίμων μπορεί να πυροδοτήσει κοινωνικές εκρήξεις, μεταναστευτικές ροές και περιφερειακή αποσταθεροποίηση.
Το μήνυμα του Κρεμπς είναι ωμό: αν τα λιπάσματα δεν περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ μέσα σε δύο εβδομάδες, η συζήτηση θα μετατραπεί σε αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας. Αν δεν περάσουν μέσα σε τέσσερις, ο κόσμος θα αντιμετωπίζει πολιτική αστάθεια. Η διεθνής κοινότητα, καταλήγει, πρέπει να δράσει με βάση το αγροτικό ημερολόγιο, όχι το διπλωματικό.
