Ο μύθος της ενωμένης και «αυτόνομης» Ευρώπης
Η στρατηγική αυτονόμηση της ΕΕ παραμένει ζητούμενο, καθώς οι πολιτικές επιλογές δείχνουν εξάρτηση από τις ΗΠΑ και εσωτερικές αντιφάσεις.
Η Ευρώπη παρουσιάζεται συχνά ως ενωμένη και αυτόνομη δύναμη, όμως οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν το αντίθετο. Οι τεράστιες αμυντικές δαπάνες με επίκεντρο τον πόλεμο στην Ουκρανία και η στενή ευθυγράμμιση με τις αμερικανικές «γερακιές» αποδεικνύουν ότι η στρατηγική αυτονόμηση παραμένει περισσότερο σύνθημα παρά πραγματικότητα.
Η Κομισιόν αξιοποιεί το άρθρο 122 για να παρακάμψει το βέτο κρατών-μελών, δίνοντας ρωσικά χρήματα ως βοήθεια στην Ουκρανία και προωθώντας πλειοψηφικούς μηχανισμούς αντί ομοφωνίας. Ωστόσο, τέτοιες κινήσεις προκαλούν αντιδράσεις από χώρες όπως η Ιταλία και η Βουλγαρία, ενώ δεν αποκλείεται να οδηγήσουν σε προσφυγές στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Η εξάρτηση από το αμερικανικό LNG και η απομάκρυνση από φθηνές πηγές ενέργειας, όπως το ρωσικό αέριο, ενισχύουν την οικονομική περιθωριοποίηση της Ευρώπης. Παράλληλα, η μειωμένη διεθνής ανταγωνιστικότητα επιδεινώνει τα κοινωνικοπολιτικά προβλήματα της Γηραιάς Ηπείρου.
Η εμμονή σε ένα μοντέλο διεθνών σχέσεων που έχει παρέλθει, με προσδοκία επιστροφής των Δημοκρατικών στις ΗΠΑ, χαρακτηρίζεται από πολλούς ως φρούδα ελπίδα. Ο κόσμος έχει αλλάξει ριζικά και η μονοπολική ισχύς των ΗΠΑ δεν πρόκειται να επανέλθει. Έτσι, η Ευρώπη κινδυνεύει να συνθλιβεί ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα, με ανοιχτά μέτωπα σε γεωπολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις δημιουργούν επικίνδυνες «χαραμάδες». Η χώρα συμμετέχει περιορισμένα στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, αλλά η εκλογή του Κυριάκου Πιερρακάκη στην προεδρία του Eurogroup την καθιστά εκτεθειμένη σε αποφάσεις που ίσως δεν θα επέλεγε. Παράλληλα, η τάση της ΕΕ να καταργεί το βέτο σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και διεύρυνσης μπορεί να επηρεάσει κρίσιμα ζητήματα, όπως τα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό.
