Ο «άγνωστος πόλεμος» του Πούτιν για τη ρωσική Coca Cola
Νέο μέτωπο ανάμεσα στη Μόσχα και την Ελβετία ανοίγει η υπόθεση της Multon Partners, που διαχειρίζεται τις δραστηριότητες της Coca-Cola HBC στη Ρωσία. Ο Βαντίμ Σμάγκιν ζητά να αναλάβει τον έλεγχο μιας επιχείρησης αξίας περίπου 2,68 δισ. ευρώ, ενώ το Κρεμλίνο εντείνει τις παρεμβάσεις σε περιουσιακά στοιχεία δυτικών πολυεθνικών.
Σε μια νέα εστία οικονομικής και διπλωματικής αντιπαράθεσης εξελίσσεται η υπόθεση της Coca-Cola HBC στη Ρωσία, καθώς το Κρεμλίνο βρίσκεται αντιμέτωπο με αίτημα για την ανάληψη του ελέγχου της Multon Partners, της εταιρείας που διαχειρίζεται τα περιουσιακά στοιχεία του ελληνικών καταβολών, αλλά με έδρα την Ελβετία, ομίλου στη ρωσική αγορά. Πρωταγωνιστής της υπόθεσης είναι ο Ρώσος επιχειρηματίας και βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος Ενιαία Ρωσία, Βαντίμ Σμάγκιν, ο οποίος φέρεται να ζήτησε από τις αρχές να του ανατεθεί η διοίκηση της επιχείρησης. Η αξία της δραστηριότητας υπολογίζεται σε περίπου 2,68 δισ. ευρώ, γεγονός που καθιστά την υπόθεση ιδιαίτερα σημαντική για τον όμιλο.
Η κίνηση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Ελβετίας. Η Βέρνη έχει ευθυγραμμιστεί με τις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Μόσχας, προχωρώντας στο πάγωμα ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, στον περιορισμό της διακίνησης κεφαλαίων και στην απαγόρευση συναλλαγών με κρατικούς φορείς της Ρωσίας. Ως απάντηση, το Κρεμλίνο ενέταξε την Ελβετία στη λίστα των μη φιλικών κρατών, ενώ αυξάνει τις παρεμβάσεις σε επιχειρήσεις που συνδέονται με ελβετικά συμφέροντα. Αντίστοιχο προηγούμενο αποτελεί η Nestlé, στα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία της οποίας επιβλήθηκε κρατικός έλεγχος τον Σεπτέμβριο του 2026.
Το νομικό πλαίσιο που επιτρέπει τέτοιες παρεμβάσεις βασίζεται στο Προεδρικό Διάταγμα 302, το οποίο δίνει στη ρωσική κυβέρνηση τη δυνατότητα να θέτει περιουσιακά στοιχεία εταιρειών από μη φιλικές χώρες υπό καθεστώς εξωτερικής ή προσωρινής διαχείρισης. Τυπικά, η ιδιοκτησία παραμένει στους ξένους ομίλους, ωστόσο οι πραγματικοί ιδιοκτήτες χάνουν τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων και πρόσβασης στα έσοδα και στα μερίσματα των θυγατρικών τους. Το μέτρο παρουσιάζεται από τη Μόσχα ως μέσο προστασίας της εθνικής οικονομίας και των θέσεων εργασίας, αλλά στην πράξη μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια του επιχειρησιακού ελέγχου χωρίς αποζημίωση.
Ο Βαντίμ Σμάγκιν, ο οποίος βρίσκεται πίσω από το αίτημα για τη Multon, είναι ιδιοκτήτης της ζυθοποιίας Bochkari και μέλος της Νομοθετικής Συνέλευσης της περιοχής Αλτάι, εκπροσωπώντας το κόμμα Ενιαία Ρωσία. Ανέλαβε τη διοίκηση της τοπικής ζυθοποιίας το 1998 και την ανέπτυξε σε σημαντική βιομηχανική επιχείρηση. Η πολιτική του παρουσία και οι στενές σχέσεις του με το κυβερνών κόμμα αποτελούν σημαντικό στοιχείο της υπόθεσης, καθώς η διεκδίκηση αφορά μια εταιρεία με πολύ μεγαλύτερο οικονομικό αποτύπωμα από τη δική του επιχείρηση.
Η διαφορά μεγέθους αποτυπώνεται και στα οικονομικά στοιχεία. Η Bochkari κατέγραψε το 2025 κύκλο εργασιών 8,64 δισ. ρουβλίων και καθαρά κέρδη 808,6 εκατ. ρουβλίων. Αντίθετα, η Multon Partners, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του 2023, εμφάνισε έσοδα 77,3 δισ. ρουβλίων και καθαρά κέρδη 10,25 δισ. ρουβλίων. Με βάση αυτά τα μεγέθη, η ρωσική θυγατρική της Coca-Cola HBC διαθέτει περίπου εννέα φορές μεγαλύτερο κύκλο εργασιών και 12,5 φορές υψηλότερη κερδοφορία από την επιχείρηση του Σμάγκιν.
Η Coca-Cola HBC επέλεξε να διατηρήσει την παρουσία της στη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία, ακολουθώντας διαφορετική στρατηγική από άλλες δυτικές πολυεθνικές που αποχώρησαν από τη χώρα. Διέκοψε την παραγωγή και τη διάθεση των διεθνών σημάτων Coca-Cola, Fanta και Sprite, αλλά συνέχισε τη λειτουργία των εργοστασίων της μέσω τοπικών προϊόντων. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική απέκτησε η Dobry Cola, η οποία κάλυψε το κενό που δημιουργήθηκε στην αγορά. Η Multon διατήρησε υψηλή κερδοφορία, ενώ τον Φεβρουάριο του 2026 έλαβε εγκρίσεις για νέα σχέδια επέκτασης των εγκαταστάσεών της. Η αποχώρηση από τη ρωσική αγορά θα συνεπαγόταν σημαντικό οικονομικό κόστος, καθώς η νομοθεσία προβλέπει υποχρεωτική έκπτωση άνω του 50% στην πώληση περιουσιακών στοιχείων, καθώς και ειδικό φόρο αποχώρησης.
Το οικονομικό διακύβευμα για τον όμιλο είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Η ρωσική αγορά συνεισφέρει ιστορικά περίπου το 20% των συνολικών λειτουργικών κερδών (EBIT) της Coca-Cola HBC και περίπου το 14% του όγκου των πωλήσεών της. Η αξία της Multon εκτιμάται σε 245 δισ. ρούβλια, περίπου 2,68 δισ. ευρώ, ενώ τα διαθέσιμα μετρητά της υπολογίζονται σε περίπου 95 δισ. ρούβλια, δηλαδή πάνω από 1 δισ. ευρώ. Τα κεφάλαια αυτά παραμένουν δεσμευμένα στη Ρωσία λόγω των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων.
Για να περιορίσει την έκθεσή της στους κινδύνους, η διοίκηση της Coca-Cola HBC έχει εφαρμόσει στρατηγική οικονομικής απομόνωσης της ρωσικής δραστηριότητας (ring-fencing). Η Multon λειτουργεί αυτοχρηματοδοτούμενα και ανεξάρτητα, χωρίς η μητρική εταιρεία να βασίζεται στα κέρδη και στα διαθέσιμά της για τη χρηματοδότηση των διεθνών δραστηριοτήτων, την εξυπηρέτηση του δανεισμού ή τη διανομή μερισμάτων. Ωστόσο, ενδεχόμενη μεταβίβαση του ελέγχου της στον Σμάγκιν, εφόσον εγκριθεί από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, θα μπορούσε να στερήσει από τον όμιλο περιουσιακά στοιχεία και ρευστότητα μεγάλης αξίας, χωρίς να διασφαλίζεται ότι θα υπάρξει μελλοντική αποζημίωση.
