Νέο βελγικό «όχι» στο δάνειο για την Ουκρανία από τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια
Ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ, απορρίπτει τα σχέδια της ΕΕ για χρηματοδότηση μέσω των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, επικαλούμενος νομικούς και οικονομικούς κινδύνους.
Ένα ισχυρό εμπόδιο στα σχέδια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη χορήγηση δανείου στην Ουκρανία μέσω των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 140 δισ. ευρώ προβάλλει ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ. Με επιστολή του προς την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Φλαμανδός ηγέτης χαρακτήρισε το σχέδιο «θεμελιωδώς λανθασμένο», παρουσιάζοντας μια σειρά από νομικά και ιστορικά επιχειρήματα.
Ο Ντε Βέβερ υποστηρίζει ότι η χρήση των περιουσιακών στοιχείων εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους αντιποίνων από τη Ρωσία, καθώς και μαζικό οικονομικό πλήγμα για το Βέλγιο. Τόνισε ότι οι κίνδυνοι δεν είναι θεωρητικοί αλλά «πραγματικοί» και απαράδεκτοι χωρίς ισχυρές οικονομικές εγγυήσεις από άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ. Σύμφωνα με εξειδικευμένες δικηγορικές εταιρείες που συμβούλευσαν την κυβέρνησή του, η Euroclear –το βελγικό αποθετήριο τίτλων όπου φυλάσσονται τα κεφάλαια– θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τεράστιες οικονομικές υποχρεώσεις, ενώ η εμπιστοσύνη στο ευρώ θα κλονιζόταν ανεπανόρθωτα.
Στην επιστολή του, ο Βέλγος πρωθυπουργός χρησιμοποίησε τη μεταφορά ενός αεροπορικού δυστυχήματος: «Τα αεροσκάφη είναι ο ασφαλέστερος τρόπος μεταφοράς και οι πιθανότητες συντριβής χαμηλές, αλλά σε περίπτωση συντριβής οι συνέπειες είναι καταστροφικές». Με αυτόν τον τρόπο θέλησε να δείξει ότι ακόμη και μικρή πιθανότητα αποτυχίας θα είχε ολέθριες συνέπειες για τη χώρα του.
Η Μόσχα, την ίδια στιγμή που δημοσιοποιήθηκε η επιστολή, προειδοποίησε μέσω του Βλαντίμιρ Πούτιν ότι ετοιμάζει «αμοιβαία μέτρα» για να τιμωρήσει την ΕΕ εάν προχωρήσει στη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση δανείου αποζημιώσεων προς την Ουκρανία.
Ο Ντε Βέβερ υποστηρίζει επίσης ότι η χρήση των κεφαλαίων θα «εμποδίσει την επίτευξη μιας τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας» στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας. Αντί γι’ αυτό, καλεί την Επιτροπή να αναζητήσει εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης, όπως η αξιοποίηση του περιθωρίου στον προϋπολογισμό της ΕΕ για την κάλυψη των αναγκών της Ουκρανίας, που υπολογίζονται σε 46 δισ. ευρώ για το 2026.
Παρά την έντονη αντίδραση του Βελγίου, οι διπλωμάτες της ΕΕ επιμένουν ότι η χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων είναι η πιο ρεαλιστική επιλογή για να διατηρηθεί η Ουκρανία οικονομικά «ζωντανή» τον επόμενο χρόνο. Η επιστολή του Ντε Βέβερ, τρεις εβδομάδες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 18-19 Δεκεμβρίου, δημιουργεί ένα τεράστιο εμπόδιο, αναγκάζοντας την Ένωση να εξετάσει άλλες –εξίσου δύσκολες– οδούς χρηματοδότησης.
Ο Βέλγος πρωθυπουργός αφήνει πάντως ένα μικρό «παράθυρο» για συμφωνία: ζητά πλήρη εγγύηση από πρόθυμα κράτη-μέλη, ώστε η Euroclear να διατηρήσει τη ρευστότητα των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για το πλήρες ποσό τους. Αν δεν δοθούν ακλόνητες εγγυήσεις δεκάδων δισ. ευρώ, το Βέλγιο δεν θα υπογράψει το δανειακό πρόγραμμα.
Την ίδια ώρα, η Κομισιόν ετοιμάζεται να παρουσιάσει το νομοθετικό κείμενο για το δάνειο επανορθώσεων, το οποίο μπορεί να φτάσει συνολικά έως και 210 δισ. ευρώ, περιλαμβάνοντας περιουσιακά στοιχεία και από άλλες χώρες εκτός Βελγίου, καθώς και προβλέψεις για την αποπληρωμή δανείου της G7. Οι ανάγκες της Ουκρανίας παραμένουν τεράστιες: μόνο για την άμυνα εκτιμώνται σε 105 δισ. ευρώ για το 2026, εκ των οποίων τα 52 δισ. μπορεί να καλυφθούν από την ίδια τη χώρα, ενώ τα υπόλοιπα θα πρέπει να προέλθουν από εταίρους.
