Νέο τοπίο στις κληρονομιές: Πώς αλλάζουν οι μεταβιβάσεις επιχειρήσεων, τα χρέη και τα «εξ αδιαιρέτου» ακίνητα
Οι κληρονομικές συμβάσεις, η προστασία από χρέη και οι νέοι κανόνες για συγκληρονόμους αλλάζουν ριζικά τον τρόπο που περνά μια περιουσία στην επόμενη γενιά
Το νέο κληρονομικό δίκαιο φέρνει σημαντικές αλλαγές στη μεταβίβαση περιουσιών και επιχειρήσεων, επιχειρώντας να λύσει προβλήματα που για δεκαετίες οδηγούσαν σε αποποιήσεις, κατακερματισμό επιχειρήσεων και ακίνητα «εξ αδιαιρέτου» που παρέμεναν αναξιοποίητα. Οι νέες ρυθμίσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για οικογενειακές επιχειρήσεις, επαγγελματίες και όσους διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία που συχνά περνούν σε πολλούς κληρονόμους.
Κεντρικός άξονας των αλλαγών είναι η εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων. Πρόκειται για ένα νέο εργαλείο που επιτρέπει σε κάποιον να συμφωνήσει όσο βρίσκεται εν ζωή με τους μελλοντικούς κληρονόμους του για το πώς θα κατανεμηθεί η περιουσία ή η επιχείρησή του. Έτσι, η διαδοχή μπορεί να οργανωθεί έγκαιρα, αποφεύγοντας αβεβαιότητες και συγκρούσεις μετά τον θάνατο του ιδιοκτήτη. Για τις οικογενειακές επιχειρήσεις, η δυνατότητα αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς επιτρέπει στον μελλοντικό διάδοχο να γνωρίζει εγκαίρως τον ρόλο του και να προετοιμαστεί κατάλληλα.
Οι κληρονομικές συμβάσεις δίνουν επίσης τη δυνατότητα σε έναν κληρονόμο να παραιτηθεί εκ των προτέρων από το δικαίωμά του, ώστε το μερίδιο να μεταβιβαστεί σε άλλο πρόσωπο, όπως τα παιδιά του. Η σύμβαση είναι καταρχήν αμετάκλητη, προσφέροντας ασφάλεια στα εμπλεκόμενα μέρη, με εξαιρέσεις μόνο σε περιπτώσεις αχαριστίας ή εγκληματικής ενέργειας.
Μία από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές αφορά την ευθύνη για τα χρέη της κληρονομιάς. Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται πλέον με τη δική του περιουσία, αλλά μόνο μέχρι την αξία όσων κληρονομεί. Η ρύθμιση αυτή στοχεύει να περιορίσει τις αποποιήσεις που προκαλούσε ο φόβος ότι μαζί με ένα ακίνητο ή μια επιχείρηση μπορεί να μεταβιβαστούν και δυσβάστακτες οφειλές. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα στον κληρονόμο να συνεχίσει μια επιχείρηση που έχει χρέη, αντί να οδηγείται αναγκαστικά στην εγκατάλειψή της.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί επίσης να δώσει λύση στο χρόνιο πρόβλημα των «εξ αδιαιρέτου» περιουσιών. Όταν μια επιχείρηση ή ένα ακίνητο περνά σε πολλούς συγκληρονόμους και δεν υπάρχει συμφωνία για την αξιοποίησή του, ένας από αυτούς μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο να εξαγοράσει τα μερίδια των υπολοίπων. Αν το αίτημα γίνει δεκτό, αποκτά το περιουσιακό στοιχείο καταβάλλοντας την αξία των μεριδίων, δίνοντας τέλος σε πολυετείς διαφωνίες και επιτρέποντας την αξιοποίηση περιουσιών που σήμερα παραμένουν «μπλοκαρισμένες».
Με τις νέες ρυθμίσεις, το κληρονομικό δίκαιο αποκτά πιο σύγχρονη και λειτουργική μορφή, επιτρέποντας καλύτερη οργάνωση της διαδοχής, προστασία από χρέη και λύσεις σε περιπτώσεις συγκυριότητας που μέχρι σήμερα οδηγούσαν σε αδιέξοδα.
