Νέο σκάνδαλο;; Που πήγαν 312 εκατ. ευρώ επιδοτήσεις ρωτάνε οι εργαζόμενοι της ΔΥΠΑ!
312 εκατ. ευρώ ζητούν… δικαίωση
Πάνω από 22.750 νέοι επιχειρηματίες ή επαγγελματίες που διεκδίκησαν δεύτερη ευκαιρία στην αδηφάγο και άκρως ανταγωνιστική επιχειρηματικότητα πήραν από το 2020 μέχρι σήμερα περίπου 14.000 έκαστος/εκάστη, ή 312 εκατομμύρια μέσω της ΔΥΠΑ για να υλοποιήσουν το επιχειρηματικό σχέδιό τους. Πόσοι επιβίωσαν για τουλάχιστον έναν χρόνο μετά το τέλος της επιδότησης; Πόσοι παραμένουν στην αγορά σήμερα; Και πόσοι, τελικά, υπήρξαν πράγματι, έστησαν και δοκίμασαν την επιχειρηματική ιδέα τους και πέτυχαν ή απέτυχαν;
Τα εύλογα ερωτήματα θέτει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ, τέως Εργατικής Εστίας και τέως Εργατικής Κατοικίας (ΠΑΝΣΥΠΟ), που σε εκτενή ανακοίνωσή του επισημαίνει την παντελή απουσία μηχανισμού λογοδοσίας και αποτελεσματικότητας στις χρηματοδοτήσεις της ΔΥΠΑ, οι οποίες προέρχονται από τον κρατικό προϋπολογισμό, το τρέχον ΕΣΠΑ ή το Ταμείο Ανάκαμψης.
Οι τίμιοι και οι… άλλοι
Συνολικά, από το 2020 μέχρι και φέτος, η ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ) έχει υποστηρίξει χρηματοδοτικά επτά προγράμματα ανέργων-νέων ελεύθερων επαγγελματιών, που στην πλειονότητά τους έκαναν μια τίμια και δαπανηρή προσπάθεια με υψηλό ρίσκο: «Νοίκιασαν επαγγελματικούς χώρους, αγόρασαν εξοπλισμό, ξεκίνησαν μια συγκεκριμένη δραστηριότητα, πλήρωσαν φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, και σήμερα περιμένουν δίκαια την επιχορήγηση που τους έχει εγκριθεί. Για αυτούς, κάθε καθυστέρηση πληρωμής είναι οικονομική ασφυξία», επισημαίνει ο ΠΑΝΣΥΠΟ, που προσθέτει ότι «την ίδια στιγμή, η ΔΥΠΑ πρέπει να εξασφαλιστεί από τις περιπτώσεις “επιτηδείων” που δηλώνουν επιχειρήσεις-σφραγίδες, φανταστικούς επαγγελματικούς χώρους ή ανενεργές δραστηριότητες μόνο και μόνο για να εισπράξουν δημόσιο χρήμα».
Οι επιχορηγήσεις της επανεκκίνησης κυμαίνονταν από 14.800 έως 36.000 ευρώ ανά ωφελούμενο, με συνολική δημόσια δαπάνη 312 εκατομμύρια ευρώ.
Φαίνεται, όμως, ότι η ΔΥΠΑ δεν φροντίζει να προστατεύει το χρήμα των Ελλήνων και Ευρωπαίων φορολογουμένων, που είναι οι χρηματοδότες κάθε ευρωπαϊκού ή εθνικού προγράμματος. Οπως επισημαίνουν οι εργαζόμενοι του πρώην ΟΑΕΔ:
● Η πρώτη δόση καταβάλλεται στους επίδοξους νέους επιχειρηματίες χωρίς να έχει προηγηθεί επιτόπια επαλήθευση, με υποχρεωτικό μόνο τον διοικητικό έλεγχο δικαιολογητικών. Το Δημόσιο πληρώνει χωρίς να επιβεβαιώσει τη φυσική λειτουργία της επιχείρησης.
● Το δομικό κενό ελέγχου, που δεν αποτρέπει ενδεχόμενη εικονική λειτουργία εταιρειών-φαντασμάτων, η Ε.Ε. επιχειρεί να περιορίσει με συγκεκριμένους μηχανισμούς κατά της απάτης, όπως η OLAF, η EPPO (Ευρωπαϊκή Εισαγγελία), η Οδηγία PIF (ποινικοποίηση απάτης εις βάρος ευρωπαϊκού προϋπολογισμού), το σύστημα ARACHNE, μια πλατφόρμα «εξόρυξης» δεδομένων από εκατοντάδες βάσεις, ευρωπαϊκές και εθνικές, με το οποίο οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εντοπίζουν ύποπτες εταιρικές σχέσεις, κοινές διευθύνσεις, ασυνήθιστες συναλλαγές, κυκλικά τιμολόγια, ύποπτα UBO μοτίβα σε έργα που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκά κονδύλια. Ωστόσο, το ARACHNE στην Ελλάδα εφαρμόζεται αποσπασματικά και πιλοτικά, χωρίς συνεχή διασταύρωση δεδομένων και δημόσια αναφορά αποτελεσμάτων.
● Η καθολική χρήση του ARACHNE σε όλα τα προγράμματα στήριξης νέων επιχειρηματιών της ΔΥΠΑ, σε κάθε αίτημα δόσης και σε κάθε τροποποίηση στοιχείων, θα λειτουργούσε προληπτικά και θα προστάτευε δημόσιους πόρους πριν χαθούν στις τσέπες επιτηδείων.
● Τα προγράμματα χρηματοδότησης άνεργων νέων επιχειρηματιών προβλέπουν επιχορήγηση για 12 μήνες και δύο εξαμηνιαίους ελέγχους, αλλά δεν προβλέπουν δέσμευση της νέας επιχείρησης να συνεχίσει να λειτουργεί και μετά την επιδότηση. Πόσες, λοιπόν, επιδοτούμενες επιχειρήσεις λειτουργούν μετά τη λήξη της χρηματοδότησης; Πόσες κλείνουν μόλις καταβληθεί η τελευταία δόση; Ποιος παρακολουθεί την τύχη τους μετά τον 12ο μήνα επιδότησης;
● Δεν υπάρχει δημόσια ενημέρωση για την κλαδική κατανομή των επιχορηγήσεων. Κανείς δεν ξέρει αν έχει χρηματοδοτηθεί η πραγματική ανάπτυξη ή πετάχτηκαν χρήματα σε ήδη κορεσμένους κλάδους. Κανείς δεν ξέρει πόσες επιχειρήσεις επιδοτήθηκαν σε τεχνολογία, πράσινη οικονομία, ψηφιακές υπηρεσίες, μεταποίηση, logistics ή χάθηκαν σε χαμηλής παραγωγικότητας κλάδους, όπως καφέ, μπαρ και λιανεμπόριο μικρής κλίμακας.
● Τα προγράμματα Νέων Ελεύθερων Επαγγελματιών της ΔΥΠΑ δεν συνοδεύονται από υποχρέωση πρόσληψης προσωπικού, άρα η επιδότηση στηρίζει μόνο την αυτοαπασχόληση και δεν εισφέρει προστιθέμενη αξία στην αγορά εργασίας. Στον αντίποδα της ελληνικής πατέντας, αντίστοιχα προγράμματα σε Γερμανία, Γαλλία κ.α. συνδέουν την επιδότηση με bonus για πρόσληψη ανέργων ή επιδότηση νέων θέσεων εργασίας για 6-12 μήνες.
Ζητούν… λογαριασμό
Εν κατακλείδι, ο ΠΑΝΣΥΠΟ καλεί το υπουργείο Εργασίας και τη ΔΥΠΑ να δώσουν αναλυτικό λογαριασμό για το πού πήγαν και πόσο έπιασαν τόπο τα λεφτά της επιδότησης νέων επιχειρηματιών και επαγγελματιών τη (γαλάζια) εξαετία 2020-2025: Πόσοι πήραν την πρώτη δόση χωρίς επιτόπιο έλεγχο; Πόσοι, στη συνέχεια, δεν πληρούσαν τα κριτήρια για δεύτερη ή τρίτη; Για πόσους δεν επιβεβαιώθηκε η λειτουργία της επιχείρησης; Πόσα χρήματα έχουν ζητηθεί πίσω ως αχρεώστητα, πόσα έχουν επιστραφεί, πόσα έχουν χαρακτηριστεί ανεπίδεκτα είσπραξης;
Υπάρχουν περιπτώσεις πολλαπλών επιχειρήσεων με κοινό IBAN, ίδια διεύθυνση ή συστέγαση; Πόσες περιπτώσεις παραπέμφθηκαν σε αρμόδιες αρχές -Οικονομική Αστυνομία, OLAF, EPPO- για συστηματικά ευρήματα; Και, το σημαντικότερο: Πόσες από τις επιδοτηθείσες επιχειρήσεις είναι ενεργές ένα ή δύο χρόνια μετά την επιδότηση; Σε ποιους κλάδους κατανέμονται οι επιδοτούμενες νέες επιχειρήσεις;
«Ζητάμε τα αυτονόητα: διαφάνεια, λογοδοσία, αριθμητικά δεδομένα», λένε οι εργαζόμενοι της ΔΥΠΑ. Και τα ίδια αυτονόητα έχουμε κάθε λόγο να απαιτήσουμε εμείς οι υπόλοιποι, ως πραγματικοί χρηματοδότες κάθε εθνικού ή ευρωπαϊκού προγράμματος, είτε εντάσσεται στον κρατικό προϋπολογισμό και στο Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων, είτε χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ, είτε, τέλος, από το Ταμείο Ανάκαμψης.
