Μια πανδημία και δύο πόλεμοι «γονάτισαν» τη μεσαία τάξη – Τα στοιχεία που δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης
Η ελληνική μεσαία τάξη βρέθηκε στο επίκεντρο αλλεπάλληλων κρίσεων και σήμερα παλεύει με εισοδήματα που δεν καλύπτουν ούτε τα βασικά
Η μεσαία τάξη στην Ελλάδα έχει περάσει μια πενταετία που μοιάζει με μαραθώνιο αντοχής. Πανδημία, πόλεμος στην Ουκρανία, πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ενεργειακή κρίση, ακρίβεια, πληθωρισμός: όλα μαζί δημιούργησαν ένα περιβάλλον που διέλυσε την οικονομική σταθερότητα των νοικοκυριών. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat δείχνουν ότι οι ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες έχουν ξεπεράσει κάθε προηγούμενο, αφήνοντας τη μεσαία τάξη εκτεθειμένη και χωρίς ουσιαστική προστασία.
Το εισόδημα που θεωρείται «μεσαίο» στην Ελλάδα υπολογίζεται στα 11.700 ευρώ τον χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι το 50% των πολιτών που θεωρούνται μεσαία τάξη ζουν με λιγότερα από 11.700 ευρώ ετησίως — ποσό που δεν επαρκεί ούτε για τα βασικά έξοδα μιας οικογένειας. Την ίδια στιγμή, το ανώτερο όριο της μεσαίας τάξης φτάνει τα 49.140 ευρώ, αλλά αφορά μικρό ποσοστό του πληθυσμού. Η πραγματικότητα είναι ότι η πλειονότητα των νοικοκυριών κινείται πολύ χαμηλότερα από αυτό το επίπεδο.
Οι ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά έχουν χτυπήσει ανελέητα. Τρόφιμα, στέγαση, ενέργεια και μεταφορές έχουν αυξηθεί κατά 75% έως και 200% σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Το κόστος ζωής έχει ξεφύγει, με την ακρίβεια να διαβρώνει κάθε προσπάθεια οικονομικής ανάκαμψης. Η μεσαία τάξη βλέπει το εισόδημά της να εξανεμίζεται πριν καν φτάσει στο τέλος του μήνα, ενώ οι αυξήσεις στους μισθούς δεν ακολουθούν τον ρυθμό των ανατιμήσεων.
Τα περίφημα «pass» της περιόδου 2021–2026 — fuel pass, power pass, youth pass — λειτούργησαν περισσότερο ως προσωρινά επιδόματα παρά ως ουσιαστική στήριξη. Οι αυξήσεις στα καύσιμα έφτασαν τα 150 ευρώ τον μήνα για πολλές οικογένειες, ενώ η ενέργεια παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα παρά τις κρατικές παρεμβάσεις. Η μεσαία τάξη βρέθηκε να πληρώνει συνεχώς περισσότερα, χωρίς να βλέπει πραγματική ανακούφιση.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά έχουν αυξηθεί κατά 32%, ενώ το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα μειώθηκε. Οι πολίτες που ζουν με εισόδημα 1.000 έως 5.000 ευρώ τον μήνα είδαν το κόστος ζωής να αυξάνεται κατά 13%, ενώ όσοι βρίσκονται στο εύρος 5.000 έως 50.000 ευρώ είδαν αύξηση 14%. Η μεσαία τάξη, δηλαδή, πιέζεται από παντού: από τα σούπερ μάρκετ, από τα ενοίκια, από τους λογαριασμούς, από τις μεταφορές.
Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: η μεσαία τάξη στην Ελλάδα έχει χάσει την οικονομική της ασφάλεια. Οι κρίσεις των τελευταίων ετών δεν άφησαν περιθώρια ανάκαμψης, και οι ανατιμήσεις συνεχίζουν να «τρώνε» το εισόδημα. Τα στοιχεία της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας — η μεσαία τάξη βρίσκεται σε μια από τις πιο δύσκολες περιόδους της σύγχρονης ιστορίας της.
