Μετρητά και crypto υπό αυστηρό έλεγχο: Τι αλλάζει για συναλλαγές, πρόστιμα και τεκμήρια
Το νέο πολυνομοσχέδιο φέρνει μειώσεις προστίμων, αυστηρότερους κανόνες για μετρητά, πλήρη παρακολούθηση crypto και νέο πλαίσιο για ακίνητα και επενδύσεις
Το νέο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εισάγει ένα εκτεταμένο πακέτο αλλαγών που επηρεάζει επιχειρήσεις, φορολογούμενους και επενδυτές. Στόχος είναι η ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης, η μείωση της γραφειοκρατίας και ο περιορισμός της φοροδιαφυγής, ιδιαίτερα σε συναλλαγές με μετρητά και κρυπτονομίσματα . Παράλληλα, προβλέπονται ελαφρύνσεις σε τεκμαρτά εισοδήματα και σημαντικές παρεμβάσεις στην αγορά ακινήτων.
Στο πεδίο των προστίμων, το νομοσχέδιο μειώνει δραστικά τα ποσά για εκπρόθεσμες μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων. Τα πρόστιμα περιορίζονται στα 100 ευρώ, από 250–500 ευρώ που ισχύουν σήμερα, με αναδρομική εφαρμογή από τις 19 Απριλίου 2024. Παράλληλα, θεσπίζονται εξαιρέσεις για ανήλικους φορολογούμενους και για δηλώσεις γονέων που περιλαμβάνουν εισοδήματα ανήλικων τέκνων, ενώ καταργείται το τέλος επιτηδεύματος για ανήλικους χωρίς πραγματικά έσοδα .
Σημαντικές αλλαγές έρχονται και στις συναλλαγές με μετρητά. Το όριο των 500 ευρώ θα υπολογίζεται πλέον στη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι ανά παραστατικό, κλείνοντας «παράθυρα» τεχνητής κατάτμησης. Σε περίπτωση παράβασης, το πρόστιμο θα ισούται με το διπλάσιο του ποσού που πληρώθηκε σε μετρητά. Η ρύθμιση στοχεύει στον περιορισμό της παραοικονομίας και στην ενίσχυση της διαφάνειας στις εμπορικές συναλλαγές .
Ακόμη πιο αυστηρό γίνεται το πλαίσιο για τα κρυπτονομίσματα. Καθιερώνεται υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών από τους παρόχους υπηρεσιών crypto προς τη φορολογική διοίκηση, με αναλυτικά στοιχεία για συναλλαγές και εισοδήματα χρηστών. Τα πρόστιμα για παραβάσεις ξεκινούν από 100 ευρώ και φτάνουν έως 5.000 ευρώ, με ανώτατο όριο τις 500.000 ευρώ ανά έλεγχο και αυστηρότερες κυρώσεις σε περιπτώσεις υποτροπής. Πρόκειται για το πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο εποπτείας που έχει εφαρμοστεί μέχρι σήμερα στη χώρα .
Στην αγορά ακινήτων, το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων της ΑΑΔΕ αποκτά κεντρικό ρόλο. Από το 2027 θα αποτελεί τη βασική πηγή για την πιστοποίηση κύριας κατοικίας, ενώ μέχρι τότε θα συνεχίσει να χρησιμοποιείται η φορολογική δήλωση. Η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ θα αφορά κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκων, με εξαιρέσεις για παραμεθόριες περιοχές και ανώτατη αξία κατοικίας τις 400.000 ευρώ .
Το νομοσχέδιο εισάγει επίσης τη δυνατότητα λήψης δεσμευτικών φορολογικών απαντήσεων για μελλοντικές επενδύσεις. Με παράβολο 15.000–50.000 ευρώ, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να λάβουν επίσημη απάντηση εντός 150 ημερών, εξασφαλίζοντας σταθερότητα και προβλεψιμότητα σε μεγάλα επενδυτικά σχέδια. Παράλληλα, δημιουργείται ηλεκτρονική πλατφόρμα για την καταγραφή συναλλαγών μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενισχύοντας τη διαφάνεια στη σχετική αγορά .
Τέλος, προβλέπονται ελαφρύνσεις στο τεκμαρτό εισόδημα για συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες, όπως οι πωλητές λαϊκών αγορών, με μείωση 30% στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα και νέους λόγους αμφισβήτησης, όπως η ιδιότητα ανηλίκου υπόχρεου. Οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν στην προσαρμογή των τεκμηρίων σε πραγματικές συνθήκες και στη μείωση αδικιών που είχαν εντοπιστεί τα προηγούμενα χρόνια .
