Μεταφορές σε «άγρια δύση»: Εκτόξευση ναύλων και χαοτικές αναδρομολογήσεις λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή
Containers εκφορτώνονται σε “λάθος” λιμάνια, χρεώσεις πολλαπλασιάζονται και οι εφοδιαστικές αλυσίδες δοκιμάζονται ξανά
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρή αναταραχή στον κλάδο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, με τις ναυτιλιακές εταιρείες να επιβάλλουν υψηλές πρόσθετες χρεώσεις και να εκφορτώνουν φορτία σε απρογραμμάτιστα λιμάνια. Το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, σε συνδυασμό με τον φόβο νέων επιθέσεων των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, έχει οδηγήσει σε αναστολή κρατήσεων και μαζικές αναδρομολογήσεις πλοίων.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά την πυρκαγιά στο λιμάνι Jebel Ali του Ντουμπάι, που προκλήθηκε από συντρίμμια αεροπορικών επιθέσεων, προκαλώντας ακυρώσεις δρομολογίων και συμφόρηση σε εναλλακτικά λιμάνια. Μεγάλοι όμιλοι όπως οι MSC, Maersk, CMA CGM και Hapag-Lloyd επικαλούνται πλέον έναν κανόνα του 19ου αιώνα που τους επιτρέπει να αφήνουν τα containers στο πλησιέστερο ασφαλές λιμάνι, με το κόστος να μετακυλίεται στους πελάτες.
Τα ναύλα έχουν αυξηθεί έως και τέσσερις φορές σε ορισμένες διαδρομές, λόγω ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου και επιβαρύνσεων καυσίμων. Εταιρείες μεταφορών αναφέρουν ότι φορτία με προορισμό τη Μέση Ανατολή εκφορτώνονται σε λιμάνια της Ινδίας ή των ΗΑΕ, δημιουργώντας επιπλέον κόστη αποθήκευσης, δασμών και χερσαίων μεταφορών. «Επικρατεί πλήρης άγρια δύση», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ντέιβιντ Όζαρντ της John Mason International.
Η διαταραχή πλήττει ιδιαίτερα τον κλάδο των φρέσκων αγροτικών προϊόντων, καθώς ο Μάρτιος είναι μήνας αιχμής για εξαγωγές προς τη Μέση Ανατολή. Τα ψυκτικά containers μεταφέρονται όσο πιο κοντά γίνεται στην περιοχή και στη συνέχεια συνεχίζουν οδικώς, διαδικασία που απαιτεί ειδικά έγγραφα, χερσαίες μεταφορές και διέλευση συνόρων σε περίοδο αστάθειας — με σημαντικό πρόσθετο κόστος.
Παράλληλα, η κατανάλωση halal κρέατος αναγκάζει τις ναυτιλιακές να αναζητήσουν νέες διαδρομές για τη μεταφορά ζώντων ζώων, με αρκετά πλοία να αναδρομολογούνται προς τη Σαουδική Αραβία. Περίπου 3.200 πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Κόλπο, ενώ το 5% του παγκόσμιου εμπορίου που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ έχει ουσιαστικά παγώσει.
Αν και τα παγκόσμια ναύλα δεν έχουν φτάσει τα επίπεδα της πανδημίας, οι τιμές προς τον Κόλπο έχουν εκτοξευθεί. Η μεταφορά ενός TEU από το Ηνωμένο Βασίλειο στο Jebel Ali έχει αυξηθεί από 1.500 σε σχεδόν 6.000 δολάρια, ενώ οι επιπλέον χρεώσεις καυσίμων και πολεμικού κινδύνου επιβαρύνουν περαιτέρω το κόστος. Οι ναυτιλιακές έχουν επιβάλει νέες χρεώσεις 160–400 δολαρίων ανά TEU, ενώ το κόστος ναύλωσης πλοίων βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα από την εποχή της Covid.
Οι εταιρείες προσπαθούν να διαχειριστούν την κρίση με προσωρινή αποθήκευση, χερσαίες μεταφορές και αναδιάρθρωση των εφοδιαστικών αλυσίδων, ωστόσο η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή. Για πολλούς πελάτες, η κατάσταση θεωρείται ήδη χειρότερη από την περίοδο της πανδημίας, καθώς η περιοχή του Κόλπου είναι ουσιαστικά κλειστή.
