Μειώνεται ο αριθμός των αυτοαπασχολούμενων στην Ελλάδα: Τι δείχνουν τα στοιχεία
Η καθοδική πορεία των μικρών ατομικών επιχειρήσεων, οι λόγοι πίσω από την πτώση και οι παρεμβάσεις που σχεδιάζονται για την ενίσχυση της αυτοαπασχόλησης.
Οι περισσότερες επιχειρήσεις που λειτουργούν σήμερα στην Ελλάδα είναι ατομικές, χωρίς υπαλλήλους, και δραστηριοποιούνται κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών. Ο μέσος αυτοαπασχολούμενος είναι άνδρας περίπου 50 ετών, ο οποίος εργάζεται συχνά πάνω από 49 ώρες την εβδομάδα για να διατηρήσει τη δραστηριότητά του και να εξασφαλίσει το εισόδημά του. Παρά τη μακρά παράδοση της χώρας στην οικογενειακή εργασία και την υψηλή επιχειρηματικότητα, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται αισθητή μείωση στον αριθμό των μικρών και ατομικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που ανέλυσε το ΚΕΠΕ, το 2025 σημειώθηκε ετήσια πτώση 9% στους αυτοαπασχολούμενους, με την καθοδική τάση να έχει ξεκινήσει ήδη από το δεύτερο εξάμηνο του 2024. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι το αυξημένο διοικητικό βάρος που αντιμετωπίζουν οι μη μισθωτοί, το οποίο λειτουργεί αποτρεπτικά τόσο για τη συνέχιση όσο και για την έναρξη νέας ατομικής δραστηριότητας. Παράλληλα, τα νέα κίνητρα παραμονής στην εργασία μετά τη συνταξιοδότηση έχουν οδηγήσει αρκετούς επαγγελματίες σε άλλες μορφές απασχόλησης, καθώς οι συνταξιούχοι μπορούν πλέον να εργάζονται χωρίς τους περιορισμούς που ίσχυαν στο παρελθόν.
Η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει σε μέτρα φορολογικής ελάφρυνσης για νέους αυτοαπασχολούμενους, με στόχο να ανακοπεί η πτωτική πορεία και να ενισχυθεί η μικρή επιχειρηματικότητα. Σύμφωνα με πληροφορίες, νέες ευνοϊκές παρεμβάσεις για την εν λόγω κατηγορία αναμένεται να ανακοινωθούν από τον πρωθυπουργό στη φετινή ΔΕΘ, στο πλαίσιο των μέτρων για την οικονομία.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και του συστήματος εισφορών του ΕΦΚΑ σκιαγραφούν το προφίλ των αυτοαπασχολούμενων στην Ελλάδα. Συνολικά 1.441.322 μη μισθωτοί καταβάλλουν εισφορές για κύρια σύνταξη, εκ των οποίων 241.903 έχουν παράλληλη μισθωτή εργασία. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι ανέρχονται σε 1.067.058, ενώ οι αγρότες φτάνουν τους 374.264. Η αναλογία ανδρών-γυναικών είναι 61,7% προς 38,3%, με μέση ηλικία τα 49,43 έτη. Όσοι έχουν παράλληλη μισθωτή εργασία είναι νεότεροι, με μέση ηλικία 45,95 έτη, ενώ όσοι εργάζονται αποκλειστικά ως μη μισθωτοί φτάνουν τα 50,13 έτη.
Η πλειονότητα των μη μισθωτών (67%) καταβάλλει εισφορές της 1ης ασφαλιστικής κατηγορίας, ενώ το 15% βρίσκεται στη 2η. Σημαντικό ποσοστό, περίπου 17%, ανήκει στην ειδική κατηγορία νέων ασφαλισμένων με μειωμένες εισφορές για τα πρώτα πέντε έτη, με το 61% αυτών να υπάγεται επίσης στην 1η κατηγορία. Ως προς την προέλευση, το 62,2% των μη μισθωτών προέρχεται από τον τ. ΟΑΕΕ, το 26% από τον τ. ΟΓΑ και το 10,5% από τον τ. ΕΤΑΑ, ενώ οι Έλληνες αποτελούν το 95% του συνόλου των ασφαλισμένων. Μεταξύ των αλλοδαπών, η Αλβανία καταγράφει το μεγαλύτερο ποσοστό, ακολουθούμενη από τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
