Η σιωπηλή επανάσταση των drones

Γράφει ο Βασίλης Ταλαμάγκας

Οι πρόσφατες πολεμικές συγκρούσεις αποκαλύπτουν μια ιστορική καμπή στη φύση του πολέμου. Η τεχνολογία και κυρίως τα drones μετατοπίζουν την ισχύ από τον στρατιώτη στο δίκτυο, αλλάζοντας ριζικά στρατηγικές, ισορροπίες και δόγματα.

Ο τελευταίος πόλεμος στη Μέση Ανατολή έδειξε ξεκάθαρα την τάση. Ο πόλεμος αλλάζει με ρυθμούς ταχύτερους από ποτέ. Το παραδοσιακό προφίλ του μαχητή, που στηρίζεται στο τουφέκι, στην προσωπική ικανότητα και στη φυσική παρουσία στο πεδίο, υποχωρεί μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Ο σύγχρονος στρατιώτης ελέγχει συστήματα, όχι μόνο όπλα. Και το κατεξοχήν εργαλείο του είναι πλέον το drone, το οποίο εσχάτως χτυπάει και το… Ντουμπάι.

Τα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα δεν αποτελούν απλώς τεχνολογικά «βοηθήματα», αλλά κεντρικό πυλώνα ενός νέου στρατιωτικού δόγματος που ανασχηματίζει την ισορροπία ισχύος διεθνώς. Σε συγκρούσεις όπως στην Ουκρανία, στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ και στη Μέση Ανατολή, τα drones έχουν αποδείξει ότι μπορούν να υποκαταστήσουν χερσαίες και αεροπορικές μονάδες, να προσφέρουν προσβολές ακριβείας, πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο και να δημιουργήσουν υπεροχή ακόμη και σε δυνάμεις περιορισμένων πόρων.

Σε αυτό το περιβάλλον, χώρες όπως η Ελλάδα αναγκάζονται να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουν την άμυνα και την αποτρεπτική ικανότητά τους. Το Αιγαίο, μια περιοχή όπου για δεκαετίες βασικά εργαλεία ήταν η ναυτική ισχύς και ο έλεγχος της θάλασσας, μετατρέπεται σταδιακά σε χώρο όπου η τεχνολογία απαιτεί και προσφέρει νέες δυνατότητες. Το παραδοσιακό δόγμα που θεωρεί τον στόλο κύριο «φύλακα» του Αιγαίου, δεν εξαφανίζεται, όμως, παύει να είναι επαρκές από μόνο του.

Οι σύγχρονες δυνατότητες επιτρέπουν πλέον κάτι που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητο. Το «κλείσιμο» του Αιγαίου από τη στεριά. Με την ανάπτυξη δικτύων αισθητήρων, συστοιχιών πυραύλων μεγάλης εμβέλειας, drones επιτήρησης και κρούσης, καθώς και αυτόνομων συστημάτων που συνδυάζουν τεχνητή νοημοσύνη και αλγοριθμική στόχευση, ένα παράκτιο σύστημα άμυνας μπορεί να δημιουργήσει μια «αόρατη ομπρέλα» που θα καλύπτει τεράστιες θαλάσσιες περιοχές.

Το νέο δόγμα βασίζεται σε τρεις αρχές:

1. Απομακρυσμένη ισχύ. Η μάχη διεξάγεται από απόσταση, συχνά χωρίς την άμεση παρουσία στρατιωτών σε επικίνδυνες ζώνες.

2. Καθολική επιτήρηση. Το πεδίο της μάχης παρακολουθείται 24/7 από αισθητήρες, δορυφόρους και drones διαφορετικών μεγεθών και ρόλων.

3. Αντίδραση υψηλής ταχύτητας, με στόχο την αναχαίτιση σε δευτερόλεπτα, μέσω αυτόνομων συστημάτων και τεχνητής νοημοσύνης που μειώνουν τον χρόνο λήψης αποφάσεων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο παραδοσιακός στρατός καταργείται, αλλά ότι μετασχηματίζεται. Ο μαχητής δεν χρειάζεται πλέον ένα τουφέκι για να επιφέρει στρατηγικό αποτέλεσμα. Χρειάζεται ένα χειριστήριο, μια κονσόλα, ένα δίκτυο δεδομένων. Η δύναμη βρίσκεται στην τεχνογνωσία και στη διασύνδεση, όχι μόνο στη φυσική αντοχή.

Σε μια εποχή που η τεχνολογία διαμορφώνει τις νέες γεωπολιτικές σταθερές, η προσαρμογή είναι κρίσιμη. Όσοι υιοθετήσουν γρήγορα αυτό το νέο δόγμα θα αποκτήσουν πλεονέκτημα που δεν εξαρτάται πλέον από το μέγεθος του στόλου ή του στρατεύματος, αλλά από την ικανότητα διαχείρισης και αξιοποίησης της νέας «ψηφιακής ισχύος».

Το τουφέκι μπορεί να παραμένει σύμβολο του πολέμου, αλλά το drone είναι πλέον το μέλλον του.