Η μεσαία τάξη «εκτοπίζεται» από την αγορά κατοικίας στην Αθήνα
Αύξηση 84% στις τιμές από το 2018 – Πώς οι επενδύσεις, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις και το υψηλό κόστος ανακαίνισης κλείνουν την πόρτα στην πρώτη κατοικία
Η στεγαστική κρίση στην Αθήνα δεν αφορά πλέον μόνο τα χαμηλά εισοδήματα. Η μεσαία τάξη βλέπει σταδιακά την πρόσβαση στην πρώτη κατοικία να γίνεται σχεδόν αδύνατη, καθώς οι τιμές ανεβαίνουν με ρυθμούς που δεν συμβαδίζουν με τα εισοδήματα. Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι από το 2018 έως το 2024 οι τιμές κατοικιών στην πρωτεύουσα αυξήθηκαν πάνω από 84%, ενώ το διαθέσιμο εισόδημα ενισχύθηκε μόλις κατά 35% .
Η πίεση είναι εντονότερη στα νότια και βόρεια προάστια, όπου η εισροή ξένων κεφαλαίων, η Golden Visa και η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχουν μετατρέψει την αγορά σε πεδίο επενδυτικής δραστηριότητας. Η ζήτηση για κατοικίες προς αξιοποίηση υπερβαίνει τη ζήτηση για πρώτη κατοικία, με αποτέλεσμα οι τιμές να διαμορφώνονται σε επίπεδα απαγορευτικά για τους μόνιμους κατοίκους.
Ακόμη και περιοχές που θεωρούνται «προσιτές» κρύβουν σημαντικές παγίδες. Στο κέντρο της Αθήνας, μεγάλο μέρος του διαθέσιμου αποθέματος αποτελείται από ακίνητα της δεκαετίας του ’70, τα οποία απαιτούν δαπανηρές ανακαινίσεις και ενεργειακές παρεμβάσεις. Το πραγματικό κόστος απόκτησης ανεβαίνει έτσι πολύ πάνω από την τιμή πώλησης, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τα νέα ζευγάρια που δεν διαθέτουν ίδια κεφάλαια.
Οι επίσημοι δείκτες, σύμφωνα με την ΤτΕ, αποτυπώνουν μόνο μέρος της πραγματικότητας, καθώς υποθέτουν ότι οι αγοραστές έχουν ήδη σημαντικό ποσό στην άκρη. Δεν λαμβάνουν υπόψη το αυξημένο κόστος ζωής, τις υψηλές δόσεις δανείων και το κόστος ανακαίνισης, που καθιστούν την αγορά κατοικίας ακόμη πιο δύσκολη για τη μεσαία τάξη.
Τα προγράμματα στήριξης, όπως το «Σπίτι μου», λειτουργούν συχνά ως ενίσχυση της ζήτησης σε μια αγορά με περιορισμένη προσφορά. Έτσι, αντί να μειώνουν τις τιμές, συμβάλλουν στη διατήρησή τους σε υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, οι παρεμβάσεις για ανακαινίσεις παλαιών ακινήτων, αν και αναβαθμίζουν το οικιστικό απόθεμα, ενισχύουν περαιτέρω την άνοδο των αξιών και των ενοικίων.
Η Τράπεζα της Ελλάδος προτείνει αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων, μείωση γραφειοκρατίας και δημιουργία νέων κατοικιών χαμηλότερου κόστους. Ωστόσο, η κρίση φαίνεται βαθύτερη και συνδέεται με το μοντέλο ανάπτυξης της αγοράς ακινήτων των τελευταίων ετών, που έχει μετατοπίσει το κέντρο βάρους από τον κάτοικο στον επενδυτή.
