Η Κομισιόν «πετάει το μπαλάκι» στα κράτη‑μέλη για τις ενεργειακές ενισχύσεις
Προσωρινό πλαίσιο με ενισχύσεις έως 70% του επιπλέον κόστους σε γεωργία, αλιεία και μεταφορές – Περιορισμένη βοήθεια, χρονικά και οικονομικά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε νέο προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, με στόχο να βοηθήσει τα κράτη‑μέλη να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή . Ωστόσο, η ευελιξία αυτή αφορά αποκλειστικά τις χώρες που διαθέτουν δημοσιονομικό χώρο, καθώς κάθε ενίσχυση θα προσμετράται στο δημόσιο χρέος. Έτσι, η δυνατότητα στήριξης περιορίζεται σε λίγους και συγκεκριμένους τομείς, αφήνοντας εκτός μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Σύμφωνα με την αντιπρόεδρο της Κομισιόν Τερέζα Ριμπέρα, το νέο πλαίσιο αυξάνει από 50% σε 70% το ποσοστό αντιστάθμισης της επιλέξιμης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας για επιχειρήσεις που πλήττονται άμεσα από την κρίση . Η ρύθμιση χαρακτηρίζεται «στοχευμένη, προσωρινή και αναλογική», με στόχο να αποτρέψει ανεπανόρθωτες ζημιές σε ευάλωτες επιχειρήσεις. Η ισχύς του πλαισίου επεκτείνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, με την Επιτροπή να δεσμεύεται για συνεχή επανεξέταση ανάλογα με τις εξελίξεις.
Το σχέδιο METSAF επιτρέπει στα κράτη‑μέλη να στηρίξουν εταιρείες σε γεωργία, αλιεία και μεταφορές, καλύπτοντας έως 70% των επιπλέον δαπανών που προκύπτουν από αυξήσεις σε καύσιμα και λιπάσματα. Η αύξηση υπολογίζεται με βάση τη διαφορά μεταξύ τρέχουσας τιμής και ιστορικής τιμής αναφοράς, ενώ το συνολικό κόστος προσδιορίζεται από την κατανάλωση πριν από την κρίση. Για μικρότερες ενισχύσεις, προβλέπεται απλοποιημένη διαδικασία, με δυνατότητα χορήγησης έως 50.000 ευρώ ανά δικαιούχο .
Παράλληλα, το πλαίσιο προβλέπει προσαρμογές στο CISAF, επιτρέποντας υψηλότερες εντάσεις ενίσχυσης για ενεργοβόρες βιομηχανίες. Η αντιστάθμιση για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να φτάσει το 70% της επιλέξιμης κατανάλωσης, καλύπτοντας έως το 50% της συνολικής χρήσης. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι, προς το παρόν, δεν απαιτούνται πιο δραστικά μέτρα, όπως η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, αν και η κατάσταση παρακολουθείται στενά.
Παρά τις προβλέψεις, η ουσία παραμένει πως μόνο τα κράτη‑μέλη με επαρκή δημοσιονομικά περιθώρια μπορούν να αξιοποιήσουν το πλαίσιο. Αυτό δημιουργεί ανισορροπίες εντός της Ε.Ε., καθώς οι οικονομικά ισχυρότερες χώρες θα έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα στήριξης των επιχειρήσεών τους, ενώ οι πιο πιεσμένες δημοσιονομικά θα περιοριστούν σε ελάχιστες παρεμβάσεις.
Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι η μακροπρόθεσμη λύση παραμένει η πράσινη μετάβαση και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι σε μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις. Ωστόσο, Ευρωπαίοι διπλωμάτες αναγνωρίζουν ότι η κατάσταση είναι ρευστή και δεν αποκλείουν περαιτέρω μέτρα εφόσον επιδεινωθούν οι γεωπολιτικές συνθήκες .
