Η Κίνα «κλείνει τη στρόφιγγα» του ηλίου και αυξάνει την πίεση στην Ευρώπη
Οι νέοι περιορισμοί στις κινεζικές εξαγωγές, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η διακοπή κρίσιμων εγκαταστάσεων δημιουργούν σοβαρές ελλείψεις σε ένα αέριο απαραίτητο για μικροτσίπ και ιατρικό εξοπλισμό.
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα ενεργειακή και βιομηχανική πρόκληση, καθώς η Κίνα ανακοίνωσε περιορισμούς στις εξαγωγές ηλίου, ενός αερίου ζωτικής σημασίας για την παραγωγή μικροτσίπ και τη λειτουργία ιατρικών συσκευών όπως οι μαγνητικοί τομογράφοι. Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια προσφορά έχει ήδη συρρικνωθεί λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει διακόψει τις εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο.
Παρότι η Κίνα δεν είναι μεγάλος παραγωγός ηλίου, λειτουργεί ως κρίσιμος κόμβος διαμετακόμισης. Ποσότητες από τη Ρωσία – που καλύπτει περίπου το 10% της παγκόσμιας παραγωγής – κατέληγαν στην Ευρώπη μέσω κινεζικών επανεξαγωγών. Με το Κατάρ να είχε καλύψει σχεδόν το ένα τρίτο της παγκόσμιας προσφοράς πριν από τον πόλεμο ΗΠΑ–Ιράν, η διακοπή των ροών από την περιοχή έχει επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την αγορά.
Οι τιμές του ηλίου έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ ανοδικά κινούνται και τα μακροχρόνια συμβόλαια. Η κατάσταση επιδεινώνεται από την αναστολή λειτουργίας μεγάλων εγκαταστάσεων, όπως το συγκρότημα Ras Laffan της QatarEnergy, τη μεγαλύτερη μονάδα υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο. Η Κίνα, που εισάγει το μεγαλύτερο μέρος του ηλίου που χρησιμοποιεί, φαίνεται να προετοιμάζεται για μια παρατεταμένη περίοδο περιορισμένης προσφοράς.
Παρά την απαγόρευση της ΕΕ στις απευθείας εισαγωγές ρωσικού ηλίου από το 2024, ειδικοί εκτιμούν ότι σημαντικές ποσότητες συνέχισαν να φτάνουν στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω κινεζικών επανεξαγωγών. Σύμφωνα με την AKAP Energy, από τον Μάρτιο έως τον Μάιο η Κίνα επανεξήγαγε περίπου το 16% των εισαγωγών της, διατηρώντας μια κρίσιμη «γέφυρα» εφοδιασμού για την Ευρώπη. Η κινεζική απόφαση ακολούθησε ουκρανική επίθεση σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου και παραγωγής ηλίου στο Ορενμπούργκ της δυτικής Ρωσίας, γεγονός που περιόρισε περαιτέρω τις διαθέσιμες ποσότητες.
Η νέα πραγματικότητα δημιουργεί έντονη ανησυχία για τη βιομηχανία της Ευρώπης, η οποία εξαρτάται από το ήλιο για κρίσιμες τεχνολογικές εφαρμογές. Με τις τιμές να αυξάνονται και τις εναλλακτικές πηγές να περιορίζονται, η ήπειρος βρίσκεται μπροστά σε έναν ακόμη ενεργειακό πονοκέφαλο, σε μια περίοδο που η γεωπολιτική αστάθεια επηρεάζει ήδη πολλαπλές αλυσίδες εφοδιασμού.
