Η Ευρώπη γύρισε την πλάτη στις προτάσεις Ντράγκι…
Δύο χρόνια μετά την έκθεση του Μάριο Ντράγκι, η οποία προειδοποιούσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να βυθιστεί σε μια «αργή αγωνία» αν δεν αντιμετωπίσει την κρίση ανταγωνιστικότητας, η πρόοδος παραμένει ελάχιστη. Σύμφωνα με στοιχεία του European Policy Innovation Council, μόλις το 15,7% των 383 συστάσεων έχει υλοποιηθεί πλήρως έως τον Ιούλιο, παρά τις επανειλημμένες δεσμεύσεις των ευρωπαίων ηγετών και της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να θέσουν την οικονομική αναζωογόνηση στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας.
Οι προτάσεις του Ντράγκι, που είχαν εγκριθεί ως βασικό σχέδιο πολιτικής για τη δεύτερη θητεία της Επιτροπής, έχουν παραγκωνιστεί από τις πιεστικές προτεραιότητες της τελευταίας διετίας: τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη μετανάστευση και τις δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Οι μεταρρυθμίσεις με τη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία — όπως η ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, η άρση των εμποδίων στην ενιαία αγορά και η μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων — παραμένουν μπλοκαρισμένες από εθνικές αντιστάσεις, ακριβώς εκεί όπου η έκθεση Ντράγκι ζητούσε υπέρβαση.
Παράλληλα, άλλες σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως η ενοποίηση των αγορών ενέργειας, η εναρμόνιση των κανόνων για τις αμυντικές προμήθειες και οι μεταρρυθμίσεις στις τηλεπικοινωνίες, έχουν προχωρήσει μόνο αποσπασματικά. Η καθυστέρηση αυτή γίνεται ακόμη πιο εμφανής καθώς οι ΗΠΑ και η Κίνα διευρύνουν το προβάδισμά τους στην τεχνητή νοημοσύνη, στους ημιαγωγούς και στα data centres, ενισχύοντας την οικονομική τους ισχύ και αφήνοντας την ΕΕ πίσω σε ρυθμούς ανάπτυξης.
Το tracker «Draghi watch» δείχνει ότι το 41,3% των συστάσεων έχει υλοποιηθεί μερικώς, αναδεικνύοντας το χάσμα ανάμεσα στις φιλοδοξίες των Βρυξελλών και την πραγματική προθυμία των κρατών-μελών να εκχωρήσουν αρμοδιότητες. Μια δεύτερη μελέτη του Institut Montaigne εμφανίζει πιο αισιόδοξη εικόνα, με υλοποίηση περίπου 30%, ωστόσο και οι δύο αναλύσεις συμφωνούν ότι οι πιο δύσκολες μεταρρυθμίσεις παραμένουν μπροστά.
Για να ξεπεραστούν οι θεσμικές διαφωνίες, η Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη έχουν συμφωνήσει σε συγκεκριμένες προθεσμίες υλοποίησης της ατζέντας ανταγωνιστικότητας. Ο Ενρίκο Λέτα, που συνέταξε ξεχωριστή έκθεση για την ενιαία αγορά, δηλώνει πιο αισιόδοξος, καθώς πλέον υπάρχουν σαφή χρονοδιαγράμματα. Ωστόσο, η πρόοδος μέχρι στιγμής περιορίζεται σε τομείς όπου η Επιτροπή μπορεί να δράσει μόνη της: μείωση ρυθμιστικών επιβαρύνσεων, βελτίωση πρόσβασης στη χρηματοδότηση και επιτάχυνση αδειοδοτήσεων για καθαρές τεχνολογίες.
Παρά τις εκκλήσεις ηγετών όπως ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς για μια πιο ολοκληρωμένη ενιαία αγορά και λιγότερη γραφειοκρατία, τα εθνικά υπουργεία παραμένουν απρόθυμα να εκχωρήσουν αρμοδιότητες. Ο Μάριο Μόντι προειδοποιεί ότι οι προτάσεις Ντράγκι κινδυνεύουν να έχουν την ίδια τύχη με τις δικές του του 2010: να χειροκροτηθούν για μία ημέρα και να αγνοηθούν την επόμενη.
Οι πιο κρίσιμες συστάσεις απαιτούν βαθύτερη οικονομική ολοκλήρωση και πολιτικό θάρρος για συμβιβασμούς, κάτι που εξακολουθεί να λείπει. Ο Όσκαρ Γουινέα του ECIPE τονίζει ότι πολλές πολιτικές έχουν «παραλύσει» σε επίπεδο κρατών-μελών, ενώ ο Δανός υπουργός Ανταγωνιστικότητας Μάρτιν Λιντεγκάαρντ σημειώνει ότι, παρότι υπάρχει συμφωνία για τον στόχο, οι διαφωνίες για τον τρόπο υλοποίησης παραμένουν έντονες.
Η Ιρλανδία, που αναλαμβάνει την προεδρία της ΕΕ τον Ιούλιο, δεσμεύεται να επιτύχει πολιτική συμφωνία για την ενιαία κεφαλαιαγορά έως το τέλος του έτους. Ο πρωθυπουργός Μίχαλ Μάρτιν υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να κάνει «άλμα προς τα εμπρός», καθώς η ανταγωνιστικότητα αποτελεί κρίσιμο ζήτημα απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα. Οι επιχειρηματικές ενώσεις χαιρετίζουν τη φιλοσοφική μετατόπιση της Επιτροπής, αλλά προειδοποιούν ότι η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη παραμένει υπερβολικά αργή.
