Η Ελλάδα στις πρώτες θέσεις της ΕΕ σε ΦΠΑ και ΕΦΚ – Πόσα εισπράττει το Δημόσιο από την έμμεση φορολογία
Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει σε ουσιαστικές παρεμβάσεις στην έμμεση φορολογία, η οποία θεωρείται από πολλούς «άδικη» λόγω της οριζόντιας επιβάρυνσης που επιβάλλει σε όλους τους καταναλωτές. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο ΦΠΑ και οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης (ΕΦΚ), δύο κατηγορίες που αποτελούν βασικό πυλώνα των δημοσίων εσόδων.
Υψηλή εξάρτηση από ΦΠΑ και ΕΦΚ
Ο κρατικός προϋπολογισμός αντλεί το 40,7% των συνολικών φορολογικών εσόδων από ΦΠΑ (22,5%) και ΕΦΚ (18,2%). Το ποσοστό αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, όπου οι φόροι κατανάλωσης αντιστοιχούν στο 31,3% των εσόδων.
Η Ελλάδα κατατάσσεται 5η στην ΕΕ ως προς την εξάρτηση από την έμμεση φορολογία, γεγονός που εξηγεί γιατί οι κυβερνήσεις αποφεύγουν να μειώσουν αυτούς τους φόρους: αποτελούν σταθερή και υψηλή πηγή εσόδων.
«ΦΠΑ πάνω στον φόρο»: Η χρυσοφόρα πρακτική
Ιδιαίτερα αποδοτική για το Δημόσιο είναι η επιβολή ΦΠΑ επί των ΕΦΚ — δηλαδή έμμεση φορολογία πάνω σε έμμεση φορολογία. Μόνο από αυτή την πρακτική, ο προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει έσοδα άνω των 1,7 δισ. ευρώ.
Συνολικά, από ΕΦΚ ύψους 7,332 δισ. ευρώ, το Δημόσιο αναμένει να εισπράξει 1,706 δισ. ευρώ σε ΦΠΑ, με συντελεστές 24%, 13% και 6%.
Τι προβλέπει ο Κώδικας ΦΠΑ
Σύμφωνα με τον ν. 5144/2024, στη φορολογητέα αξία για τον υπολογισμό του ΦΠΑ περιλαμβάνονται:
- κάθε είδους φόροι
- δικαιώματα
- εισφορές
- τέλη υπέρ Δημοσίου ή τρίτων
(εξαιρείται μόνο ο ίδιος ο ΦΠΑ)
Έτσι, όσο υψηλότεροι είναι οι ΕΦΚ σε καύσιμα, καπνικά, αλκοολούχα και λοιπά προϊόντα, τόσο μεγαλύτερο είναι και το ποσό ΦΠΑ που εισπράττει το κράτος.

Η Ελλάδα στις υψηλότερες θέσεις της ΕΕ σε ΦΠΑ και ΕΦΚ
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:
- Βενζίνη: ΕΦΚ 0,700 €/λίτρο — 4ος υψηλότερος στην ΕΕ (ελάχιστο όριο ΕΕ: 0,359 €/λίτρο).
- Κανονικός ΦΠΑ 24%: 5ος υψηλότερος στην ΕΕ (υψηλότερος: Ουγγαρία με 27%).
- Μειωμένος ΦΠΑ 13%: επίσης 5ος υψηλότερος στην ΕΕ.
Η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά ανάμεσα στις χώρες με τους πιο υψηλούς συντελεστές σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης.
Αναλυτικά τα έσοδα ΦΠΑ από τους ΕΦΚ
Από την επιβολή ΦΠΑ 24%:
- Βενζίνες: ΕΦΚ 2,095 δισ. ευρώ → ΦΠΑ 502,8 εκατ. ευρώ
- Πετρέλαιο κίνησης: ΕΦΚ 1,515 δισ. ευρώ → ΦΠΑ 363,6 εκατ. ευρώ
- Πετρέλαιο θέρμανσης: ΕΦΚ 299 εκατ. ευρώ → ΦΠΑ 71,76 εκατ. ευρώ
- Υγραέριο: ΕΦΚ 95 εκατ. ευρώ → ΦΠΑ 22,8 εκατ. ευρώ
- Λοιπά καύσιμα: ΕΦΚ 31 εκατ. ευρώ → ΦΠΑ 7,44 εκατ. ευρώ
- Καπνικά προϊόντα: ΕΦΚ 2,371 δισ. ευρώ → ΦΠΑ 569,04 εκατ. ευρώ
- Οινοπνευματώδη & μπύρα: ΕΦΚ 562 εκατ. ευρώ → ΦΠΑ 134,88 εκατ. ευρώ
- Ηλεκτρονικό τσιγάρο: ΕΦΚ 12 εκατ. ευρώ → ΦΠΑ 2,88 εκατ. ευρώ
Από ΦΠΑ 13%:
- Καφές: ΕΦΚ 151 εκατ. ευρώ → ΦΠΑ 19,63 εκατ. ευρώ
Από ΦΠΑ 6%:
- Ηλεκτρικό ρεύμα: ΕΦΚ 163 εκατ. ευρώ → ΦΠΑ 9,78 εκατ. ευρώ
- Φυσικό αέριο: ΕΦΚ 38 εκατ. ευρώ → ΦΠΑ 2,28 εκατ. ευρώ