Η Ε.Ε. μπροστά σε μια κρίσιμη χρονιά αποφάσεων…
Η Ε.Ε. μπροστά σε μια κρίσιμη χρονιά εφαρμογών και αποφάσεων το 2026
Τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση αδυνατεί να λάβει ομόφωνες αποφάσεις για τα μεγάλα ζητήματα που αντιμετωπίζει, ενώ ακόμη και όταν καταλήγει σε συμφωνίες, η υλοποίηση παραμένει ελλιπής. Κοινός παρονομαστής των καθυστερήσεων είναι η έλλειψη διαθέσιμων κονδυλίων.
Πολιτικές αποκλίσεις και αδυναμία συντονισμού
Η Ε.Ε. δυσκολεύεται να χαράξει ενιαία γραμμή σε κρίσιμα θέματα όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, η στάση απέναντι στη Ρωσία, οι εμπορικοί δασμοί, η πολιτική προς την Κίνα, η δημοσιονομική προσαρμογή, το μεταναστευτικό και η άμυνα. Παρά τη δυναμική ρητορική, ελάχιστες πρωτοβουλίες έχουν εφαρμοστεί στην πράξη, με εξαίρεση το πρόγραμμα SAFE στον τομέα της άμυνας.
Ανώτατος αξιωματούχος της Κομισιόν τόνισε ότι το 2026 θα είναι «χρονιά εφαρμογής και όχι εξαγγελιών», υπογραμμίζοντας ότι η Ένωση βρίσκεται σε τροχιά είτε σύγκρουσης είτε ενίσχυσης της συνοχής της.
Το ουκρανικό και η πίεση στα ευρωπαϊκά ταμεία
Η Ε.Ε. δεν διαθέτει πλέον επαρκή κονδύλια για τη στήριξη της Ουκρανίας, ωστόσο δεσμεύτηκε –υπό την πίεση των ΗΠΑ– να εξασφαλίσει νέα χρηματοδότηση από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Το ζήτημα των περικοπών παραμένει ανοιχτό, σε μια περίοδο που οι κοινωνικές παροχές μειώνονται και οι αγρότες αντιδρούν έντονα.
Παράλληλα, η αδυναμία ομοφωνίας στις Συνόδους Κορυφής έχει απομακρύνει την Ε.Ε. από τα διεθνή κέντρα αποφάσεων. Η διάλυση του γαλλογερμανικού άξονα και η ενίσχυση εθνικών προτεραιοτήτων εντείνουν τον κίνδυνο εσωτερικών ρηγμάτων.
Ασφάλεια και άμυνα στο επίκεντρο
Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η ευρωπαϊκή ατζέντα μετατοπίστηκε από τη διαχείριση των προσφυγικών ροών στην ενίσχυση της άμυνας. Οι αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν και αποφασίστηκε να μην προσμετρώνται στο δημόσιο χρέος. Ωστόσο, το ουκρανικό συνεχίζει να απορροφά οικονομικούς και πολιτικούς πόρους, τροφοδοτώντας παράλληλα την άνοδο της ακροδεξιάς.
Στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου, αρκετές χώρες ζήτησαν πιο αυτόνομη ευρωπαϊκή στρατηγική, με ισχυρότερη άμυνα και λιγότερη εξάρτηση από τις ΗΠΑ.
Η έκθεση Ντράγκι και το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας
Η απροθυμία των κρατών-μελών να αναλάβουν πολιτικό κόστος εμπόδισε την υιοθέτηση της έκθεσης Ντράγκι για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Οι προτάσεις απαιτούν βαθιές μεταρρυθμίσεις, ενώ η Ε.Ε. βρίσκεται ήδη στα όρια της δημοσιονομικής της αντοχής.
Η ανάπτυξη παραμένει υποτονική, γύρω στο 1%-1,4%, αποκαλύπτοντας τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ταυτόχρονα, η ανάγκη για αυξημένες αμυντικές δαπάνες, στήριξη τρίτων χωρών, πράσινη μετάβαση και μεταναστευτική πολιτική δημιουργεί ασφυκτικό πλαίσιο για τον προϋπολογισμό.
Εμπορικός πόλεμος και σχέσεις με Κίνα – ΗΠΑ
Η Ε.Ε. καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στον προστατευτισμό και τις ανοικτές αγορές. Το σχέδιο του Εμανουέλ Μακρόν για περιορισμό των κινεζικών online πλατφορμών εντάσσεται σε αυτή τη στρατηγική. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις προετοιμάζονται για τις επιπτώσεις των αμερικανικών δασμών.
Αξιωματούχος των Βρυξελλών προειδοποίησε ότι το 2026 θα απαιτήσει «λεπτές ισορροπίες», με την Ε.Ε. να πρέπει να προστατεύσει κρίσιμους βιομηχανικούς τομείς χωρίς να κατηγορηθεί για προστατευτισμό.
Τεχνολογική αυτάρκεια και ψηφιακή εξάρτηση
Η Ευρώπη επιδιώκει να εφαρμόσει τους νέους κανόνες για τεχνολογική αυτάρκεια, όμως η απόσταση από τις ΗΠΑ παραμένει μεγάλη. Η εξάρτηση από αμερικανικές πλατφόρμες θεωρείται πλέον πολιτικό ρίσκο, ειδικά σε τομείς όπως η κυβερνοασφάλεια και η Τεχνητή Νοημοσύνη. Παρά τις πρωτοποριακές ρυθμίσεις του 2025, η έλλειψη επενδύσεων εμπόδισε την εφαρμογή τους.
Μεταναστευτικό: η επόμενη μεγάλη δοκιμασία
Οι προσφυγικές ροές αυξάνονται σε κάθε γεωπολιτική κρίση, πιέζοντας τη συνοχή της Ε.Ε. Το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, που θα εφαρμοστεί το 2026, αναμένεται να προκαλέσει νέες πολιτικές συγκρούσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Όπως ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος, «η πραγματική μάχη είναι πολιτική: ποιος θα πείσει τους πολίτες ότι η Ευρώπη λειτουργεί».
