Η BIS «ξεγυμνώνει» το ελληνικό πιστωτικό σύστημα: Από τη φούσκα του 2008 στη δεκαετία ασφυξίας…
Τα στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών(BIS) δείχνουν πώς η Ελλάδα πέρασε από υπερδανεισμό 25% πάνω από το ΑΕΠ σε ιστορικό αρνητικό κενό…
Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία της BIS είναι αποκαλυπτική: η Ελλάδα έζησε μια από τις πιο ακραίες πιστωτικές «φούσκες» της Ευρώπης την περίοδο 2000‑2008 και στη συνέχεια βυθίστηκε σε μια δεκαετία πιστωτικής ασφυξίας που ακόμη δεν έχει ξεπεραστεί. Το 2025, ωστόσο, εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια αντιστροφής.
Από την έκρηξη του δανεισμού στο απόλυτο πάγωμα
Σύμφωνα με τα στοιχεία της BIS :
- Το 2008, λίγο πριν σκάσει η παγκόσμια κρίση, το ελληνικό πιστωτικό σύστημα είχε φτάσει σε υπερδανεισμό +25,6% πάνω από το επίπεδο που δικαιολογούσε το ΑΕΠ.
- Το 2014, μετά την κατάρρευση της οικονομίας και τη διάσωση των τραπεζών, το κενό έγινε αρνητικό.
- Από τότε, η χώρα λειτουργεί σε μόνιμη πιστωτική έλλειψη, με τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά να δανείζονται πολύ λιγότερο από όσο θα απαιτούσε η οικονομική δραστηριότητα.
Το ιστορικό χαμηλό ήρθε το 2ο τρίμηνο του 2023, όταν το πιστωτικό κενό έφτασε στο -35,2%. Αυτό δεν οφείλεται μόνο σε έλλειψη δανεισμού, αλλά και στη ραγδαία αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ λόγω πληθωρισμού.
Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι το 2025 υπήρξε η πρώτη χρονιά με πραγματική βελτίωση:
- Το πιστωτικό κενό ανέβηκε στο -22,5%, κλείνοντας την ψαλίδα κατά 12,7 μονάδες.
- Η επιχειρηματική πίστη παρέμεινε ισχυρή, αν και με διακυμάνσεις.
- Η καταναλωτική πίστη συνέχισε σταθερά ανοδικά.
- Το πιο εντυπωσιακό: τα στεγαστικά δάνεια γύρισαν σε θετικό πρόσημο για πρώτη φορά μετά από χρόνια.
Το 2024 είχε κλείσει με αρνητικές καθαρές ροές -734 εκατ. ευρώ, ενώ το 2025 έκλεισε με +176,9 εκατ. ευρώ. Η αλλαγή οφείλεται κυρίως στο πρόγραμμα «Σπίτι μου 2».
Γιατί η πιστωτική ασφυξία επιμένει
Η BIS και η ΕΚΤ επισημαίνουν ότι η αδυναμία του δανεισμού δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Στην Ευρωζώνη, η πιστωτική επέκταση παραμένει «νωθρή» παρά τις μειώσεις επιτοκίων.
Οι λόγοι είναι συνδυαστικοί:
Κυκλικοί παράγοντες
- Υψηλό κόστος χρηματοδότησης σε σχέση με το παρελθόν.
- Αυξημένος πιστωτικός κίνδυνος για τις τράπεζες.
- Αυστηρότερες εποπτικές απαιτήσεις.
- Επιχειρήσεις επιφυλακτικές λόγω γεωπολιτικής και εμπορικής αβεβαιότητας.
Διαρθρωτικοί παράγοντες
- Μετατόπιση της κατανάλωσης από διαρκή αγαθά σε υπηρεσίες.
- Στροφή των επιχειρήσεων σε άυλες επενδύσεις (software, data, R&D), που δεν μπορούν εύκολα να χρησιμοποιηθούν ως εγγύηση.
- Γήρανση πληθυσμού → χαμηλότερη ζήτηση για στεγαστικά και μεγάλα δάνεια.
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι ένα μέρος του αρνητικού κενού ίσως είναι μόνιμο, καθώς η οικονομία γίνεται λιγότερο «εντάσεως πιστώσεων».
Η μεγάλη εικόνα για την Ελλάδα
Η χώρα πέρασε από μια δεκαετία υπερβολικού δανεισμού σε μια δεκαετία υπερβολικής απομόχλευσης. Το 2025 δείχνει ότι η κατάσταση αρχίζει να εξισορροπείται, αλλά:
- η χρηματοδότηση παραμένει χαμηλότερη από τις ανάγκες της οικονομίας
- οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να έχουν περιορισμένη πρόσβαση
- η ανάκαμψη των στεγαστικών είναι εύθραυστη και εξαρτάται από κρατικά προγράμματα
Η BIS δείχνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια μεταβατική φάση: από την πιστωτική ασφυξία σε μια πιο φυσιολογική, αλλά ακόμη αδύναμη, πιστωτική αγορά.
