Γολγοθάς χωρίς Ανάσταση για τους δανειολήπτες…
Γολγοθάς χωρίς Ανάσταση για τους δανειολήπτες – Τα «κόκκινα» δάνεια κρατούν χιλιάδες Έλληνες στα Πάθη
Άρθρο του Νικόλαου Γεωργικόπουλου, καθηγητή Χρηματοοικονομικών (Stern Business School – NYU) και Προέδρου Επιτροπής στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ)
Η δημόσια συζήτηση γύρω από το ελληνικό τραπεζικό σύστημα επικεντρώνεται συχνά στα θετικά μεγέθη: κερδοφορία, κεφαλαιακή επάρκεια, βελτίωση ρευστότητας.
Όμως, πίσω από αυτή την εικόνα σταθερότητας υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί, ότι χιλιάδες δανειολήπτες εξακολουθούν να βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο, παρά τη θεαματική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στους τραπεζικούς ισολογισμούς.
Το βάρος δεν έφυγε από τους δανειολήπτες – Το χρέος… απλά μεταφέρθηκε
Η μείωση αυτή, όσο εντυπωσιακή κι αν φαίνεται, δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα λύθηκε. Σημαίνει ότι μεταφέρθηκε. Τα περισσότερα «κόκκινα» δάνεια έχουν πλέον περάσει σε εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), οι οποίες διαχειρίζονται σήμερα την τύχη δεκάδων χιλιάδων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Οι τράπεζες απαλλάχθηκαν από το βάρος, αλλά οι δανειολήπτες όχι.
Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο: η συντριπτική πλειονότητα όσων βρίσκονται σε καθυστέρηση δεν είναι στρατηγικοί κακοπληρωτές. Είναι άνθρωποι που επλήγησαν από αλλεπάλληλες κρίσεις, υγειονομική, ενεργειακή, πληθωριστική και επιχειρήσεις που παραμένουν λειτουργικά υγιείς αλλά χρηματοοικονομικά πιεσμένες. Η αδυναμία πληρωμής δεν είναι επιλογή· είναι αποτέλεσμα συνθηκών που ξεπερνούν τις δυνατότητές τους.
Παρά τη σύγκλιση του δείκτη μη εξυπηρετούμενων δανείων με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η πραγματικότητα είναι ότι το πρόβλημα παραμένει ενεργό και δυνητικά εκρηκτικό.
Οι servicers λειτουργούν με βασικό στόχο την ανάκτηση, όχι τη βιωσιμότητα. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις συχνά είναι τυποποιημένες, άκαμπτες και αποκομμένες από τις πραγματικές δυνατότητες των δανειοληπτών. Το αποτέλεσμα είναι ότι η πίεση αυξάνεται, όχι μειώνεται.
Ανάγκη για άμεση λύση
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να οδηγηθεί σε μια δεύτερη γενιά «κόκκινων» δανείων. Η απώλεια παραγωγικών μονάδων που μπορούν να σωθούν θα έχει άμεσο αντίκτυπο στην απασχόληση, στην ανάπτυξη και στα δημόσια έσοδα. Η υπερχρέωση των νοικοκυριών θα ενισχύσει την κοινωνική ανασφάλεια και θα περιορίσει την κατανάλωση.
Το πρόβλημα των καθυστερούμενων δανείων δεν είναι τεχνικό – είναι συστημικό και κοινωνικό.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η αποτελεσματική διαχείριση των καθυστερούμενων δανείων αποτελεί προϋπόθεση για τη σταθερότητα και την ανάπτυξη. Όταν οι βιώσιμες επιχειρήσεις διασώζονται, διασώζονται θέσεις εργασίας και παραγωγικότητα.
Όταν τα νοικοκυριά στηρίζονται, ενισχύεται η κοινωνική συνοχή. Αντίθετα, η επιθετική ανάκτηση οδηγεί σε συρρίκνωση και αβεβαιότητα.
Για να αποφευχθεί μια νέα κρίση, απαιτείται μια διαφορετική στρατηγική, πιο δίκαιη και πιο αποτελεσματική:
• Ρυθμίσεις με βάση τη βιωσιμότητα.
Οι λύσεις πρέπει να προσαρμόζονται στις πραγματικές δυνατότητες του δανειολήπτη, όχι σε λογιστικά μοντέλα.
• Αναδιαρθρώσεις που δίνουν προοπτική.
Επιμήκυνση διάρκειας, μείωση επιβαρύνσεων και συνδυαστικές λύσεις που επιτρέπουν την επιβίωση παραγωγικών επιχειρήσεων.
• Ενισχυμένη εποπτεία των servicers.
Η λειτουργία τους πρέπει να διέπεται από διαφάνεια και κοινωνική ευθύνη. Η πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει ότι οι πρακτικές τους είναι δίκαιες.
• Προστασία των μη στρατηγικών κακοπληρωτών.
Οι δανειολήπτες που επλήγησαν από εξωγενείς κρίσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως «ρίσκο προς εκκαθάριση».
• Συν-χρηματοδότηση βιώσιμων επιχειρήσεων.
Η συνεργασία κράτους–τραπεζών μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο και να επιτρέψει τη διάσωση επιχειρήσεων που αξίζει να σωθούν.
• Χρηματοοικονομική παιδεία.
Οι δανειολήπτες πρέπει να μπορούν να αξιολογούν και να διαπραγματεύονται τις επιλογές τους.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να μιλά για ανάπτυξη όσο ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας παραμένει εγκλωβισμένο σε καθυστερούμενα δάνεια χωρίς προοπτική. Η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι ζήτημα δικαιοσύνης, βιωσιμότητας και οικονομικής σταθερότητας.
