Φτωχός συγγενής η μεσαία τάξη στις αυξήσεις μισθών
Η ανάκαμψη των πραγματικών αποδοχών και το νέο στοίχημα παραγωγικότητας για την Ελλάδα
Μετά από πέντε χρόνια έντονων πιέσεων στην αγοραστική δύναμη των εργαζομένων, λόγω της ενεργειακής κρίσης και της εκτίναξης του πληθωρισμού, ΟΟΣΑ και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα συμφωνούν ότι η ανάκτηση των απωλειών στους πραγματικούς μισθούς βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη. Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση για τις οικονομίες – και ιδιαίτερα για την Ελλάδα – είναι η διατηρήσιμη αύξηση των αποδοχών μέσα από την παραγωγικότητα και όχι μόνο μέσω διοικητικών παρεμβάσεων.
Η ετήσια έκθεση του ΟΟΣΑ «Employment Outlook 2026» καταγράφει ότι η Ελλάδα υπέστη μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις πραγματικών μισθών το 2023, της τάξης του -10%. Οι τιμές αυξήθηκαν ταχύτερα από τους μισθούς, με αποτέλεσμα η αγοραστική δύναμη να υποχωρήσει σημαντικά. Από το πρώτο τρίμηνο του 2021 έως το πρώτο τρίμηνο του 2026, η χώρα κατάφερε να ανακτήσει τις απώλειες, σημειώνοντας αύξηση περίπου 5% στους πραγματικούς μισθούς. Παρ’ όλα αυτά, ένα μεγάλο μέρος των χωρών του ΟΟΣΑ εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τα επίπεδα του 2021, ενώ μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες εμφανίζουν οριακή ή πολύ χαμηλή ανάκαμψη.
Σύμφωνα με τον εργατολόγο Γιάννη Καρούζο, η ανάκαμψη στην Ελλάδα οφείλεται κυρίως στις αυξήσεις του κατώτατου μισθού. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οι χαμηλόμισθοι προστατεύθηκαν περισσότερο από την πληθωριστική κρίση, καθώς οι κατώτατοι μισθοί αυξήθηκαν ταχύτερα από τους διάμεσους. Η Ελλάδα έχει υψηλό ποσοστό εργαζομένων που αμείβονται με τον κατώτατο ή κοντά σε αυτόν, γεγονός που ενίσχυσε την ανάκαμψη στο κάτω μέρος της μισθολογικής κλίμακας. Αντίθετα, οι εργαζόμενοι με μεσαίες αποδοχές δεν καλύπτονται από αντίστοιχους μηχανισμούς προστασίας και είδαν την αγοραστική τους δύναμη να πιέζεται περισσότερο.
Παρά την ανάκαμψη, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει από τις χαμηλότερες μέσες ετήσιες αποδοχές στη Δυτική Ευρώπη. Το 2025, ο μέσος πραγματικός μισθός διαμορφώθηκε στα 32.412 δολάρια PPP, επίπεδο που απέχει 58% από τον αντίστοιχο της Γερμανίας, ο οποίος φτάνει τα 76.285 δολάρια PPP. Η διαφορά είναι μεγάλη και με χώρες του Νότου, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, όπου οι μέσοι πραγματικοί μισθοί είναι 78% και 66% υψηλότεροι αντίστοιχα. Η Ελλάδα μειώνει μέρος της απόστασης, αλλά εξακολουθεί να ξεκινά από πολύ χαμηλή βάση.
Την ίδια στιγμή, η ΕΚΤ διαπιστώνει ότι ο κύκλος των μεγάλων μισθολογικών αυξήσεων στην Ευρωζώνη φτάνει στο τέλος του. Οι αυξήσεις που προβλέπονται από τις συλλογικές συμβάσεις επιβραδύνονται και σταθεροποιούνται γύρω στο 2,6%, γεγονός που σημαίνει ότι η επόμενη φάση αύξησης των εισοδημάτων δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε οριζόντιες παρεμβάσεις. Η ενίσχυση της παραγωγικότητας, οι επενδύσεις, η τεχνολογική αναβάθμιση και η μετακίνηση εργαζομένων σε θέσεις υψηλότερης προστιθέμενης αξίας αποτελούν πλέον αναγκαίες προϋποθέσεις.
Ο ΟΟΣΑ καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα: οι πραγματικοί μισθοί αυξάνονται, αλλά με χαμηλότερο ρυθμό σε σχέση με το 2024 και το 2025, καθώς ο πληθωρισμός υποχωρεί. Το επόμενο βήμα δεν θα κριθεί από τις τιμές, αλλά από την παραγωγικότητα. Για την Ελλάδα, το στοίχημα δεν είναι μόνο η ανάκτηση των μισθών που χάθηκαν, αλλά η δημιουργία μιας οικονομίας που παράγει αρκετή αξία ώστε οι αυξήσεις να περάσουν από τον κατώτατο στους μεσαίους και υψηλότερους μισθούς.
