Φιστίκια σε ιστορικό ράλι: Στα υψηλότερα επίπεδα 8ετίας λόγω Ιράν
Διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, χαμηλές σοδειές και αυξημένη ζήτηση εκτοξεύουν το κόστος παγκοσμίως
Οι τιμές των κελυφωτών φιστικιών έχουν εκτοξευθεί στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων οκτώ ετών, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην εφοδιαστική αλυσίδα. Το Ιράν, δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως και υπεύθυνο για περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής, αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια στις εξαγωγές του, γεγονός που έχει οδηγήσει σε έντονη αστάθεια στην αγορά. Οι τιμές άγγιξαν τα 4,57 δολάρια ανά λίβρα τον Μάρτιο, σύμφωνα με την Expana, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από το 2018.
Η ζήτηση για προϊόντα με βάση το φιστίκι βρίσκεται ήδη σε άνοδο, ενισχυμένη από τη διεθνή τάση της «σοκολάτας Ντουμπάι», η οποία έχει συμβάλει στην παγκόσμια άνθηση των γεύσεων φιστικιού. Ωστόσο, η προσφορά είχε αρχίσει να πιέζεται πριν από την έναρξη των συγκρούσεων. Οι σοδειές του 2025 σε ΗΠΑ, Τουρκία και Ιράν ήταν χαμηλότερες των προσδοκιών, ενώ η ιρανική παραγωγή επλήγη από ξηρασία, κυρώσεις και εσωτερικές αναταραχές που δυσχέραναν τον συντονισμό των εξαγωγών.
Με την κλιμάκωση της σύγκρουσης, οι δυσκολίες πολλαπλασιάστηκαν. Ναυτιλιακές εταιρείες ακύρωσαν ή αναδρομολόγησαν δρομολόγια, αυξάνοντας το κόστος και προκαλώντας καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Η κατάσταση επιβαρύνεται από τους αποκλεισμούς στα Στενά του Ορμούζ, ένα κρίσιμο πέρασμα για το εμπόριο της Μέσης Ανατολής, που λειτουργεί τόσο ως αγορά όσο και ως κόμβος διαμετακόμισης για τα ιρανικά φιστίκια.
Οι επιχειρήσεις τροφίμων στρέφονται πλέον σε εναλλακτικούς προμηθευτές, κυρίως στις ΗΠΑ, οι οποίες καλύπτουν περίπου το 40% της παγκόσμιας παραγωγής. Ωστόσο, τα διαθέσιμα αποθέματα έχουν σχεδόν εξαντληθεί, ενώ οι τιμές εισαγωγής στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν αυξηθεί από 16 σε 18,50 λίρες το κιλό. Παράλληλα, οι έμποροι αναφέρουν απότομες αυξήσεις στις spot αγορές της Μέσης Ανατολής και της Ινδίας.
Η αντικατάσταση των ιρανικών φιστικιών αποδεικνύεται δύσκολη, καθώς η υψηλή περιεκτικότητά τους σε έλαια προσδίδει ιδιαίτερη γεύση που δεν αναπαράγεται εύκολα από άλλες ποικιλίες. Η αβεβαιότητα για το πόσο ιρανικό προϊόν θα φτάσει τελικά στις διεθνείς αγορές παραμένει έντονη, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι η ανοδική πίεση στις τιμές μπορεί να συνεχιστεί όσο η σύγκρουση παρατείνεται.
