Financial Times: Το σοκ του πολέμου στο Ιράν για τις αναπτυσσόμενες χώρες
Ενέργεια, τρόφιμα και εμβάσματα δημιουργούν μια τέλεια καταιγίδα για τις πιο ευάλωτες οικονομίες – Προειδοποιήσεις από ΔΝΤ και ΟΗΕ για βαθιά και παρατεταμένη κρίση
Οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν πλήττουν τις αναπτυσσόμενες χώρες σε μια στιγμή που είχαν αρχίσει να ανακτούν σταθερότητα. Πριν από τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στα τέλη Φεβρουαρίου, ο αναπτυσσόμενος κόσμος εμφάνιζε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, με ισχυρή οικονομική δραστηριότητα και χρηματιστηριακές αγορές που ανέκαμπταν παρά τις πιέσεις της πανδημίας, του πολέμου στην Ουκρανία και των αυξημένων αμερικανικών δασμών. Οι έγκαιρες μεταρρυθμίσεις και η συνετή δημοσιονομική πολιτική είχαν δημιουργήσει ένα περιβάλλον συγκρατημένης αισιοδοξίας.
Το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, όμως, απειλεί να ανατρέψει αυτή την πρόοδο. Η κρίση στη Μέση Ανατολή προκαλεί ένα τριπλό σοκ στις φτωχότερες χώρες: ενεργειακό, επισιτιστικό και χρηματοοικονομικό. Οι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν καύσιμα σε μια αγορά όπου οι προμήθειες μειώνονται και οι τιμές αυξάνονται. Από την Αιθιοπία έως το Τουβαλού, οι ελλείψεις καυσίμων διευρύνονται, ενώ πολλές χώρες δεν διαθέτουν εναλλακτικές πηγές ενέργειας.
Παράλληλα, οι διαταραχές στις μεταφορές τροφίμων και λιπασμάτων –με το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου να περνά από τα Στενά– αυξάνουν τον κίνδυνο υποσιτισμού σε περιοχές που ήδη δοκιμάζονται από κλιματικά σοκ. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι, εάν ο πόλεμος συνεχιστεί μέχρι τον Ιούνιο, έως και 45 εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να βρεθούν σε κατάσταση οξείας ασιτίας.
Το τρίτο πλήγμα αφορά τα εμβάσματα. Οι μετανάστες εργαζόμενοι στον Περσικό Κόλπο έστελναν στις πατρίδες τους πάνω από 100 δισ. δολάρια ετησίως. Με την οικονομική δραστηριότητα στην περιοχή να έχει παγώσει, πολλοί επιστρέφουν, στερώντας κρίσιμα εισοδήματα από χώρες όπως το Μπαγκλαντές, η Αίγυπτος και οι Φιλιππίνες. Το Μπαγκλαντές εμφανίζεται ως μία από τις πιο εκτεθειμένες οικονομίες, καθώς πλήττεται ταυτόχρονα και από τα τρία σοκ.
Οι επικαιροποιημένες προβλέψεις του ΔΝΤ επιβεβαιώνουν τη δυσμενή εικόνα. Το Ταμείο μείωσε τις εκτιμήσεις ανάπτυξης για τις αναδυόμενες οικονομίες, ενώ οι προηγμένες χώρες παραμένουν σχεδόν ανεπηρέαστες. Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι ακόμη κι αν ο πόλεμος σταματούσε άμεσα, πάνω από 30 εκατομμύρια άνθρωποι θα είχαν ήδη επιστρέψει στη φτώχεια λόγω των μέχρι τώρα επιπτώσεων.
Με τα αποθέματα να εξαντλούνται και τον δημοσιονομικό χώρο να περιορίζεται, πολλές χώρες αδυνατούν να στηρίξουν τα νοικοκυριά που δεν έχουν πρόσβαση σε βασικά αγαθά. Πάνω από το ένα τρίτο των κρατών της υποσαχάριας Αφρικής κινδυνεύουν με υπερχρέωση, ενώ η μείωση της διεθνούς βοήθειας από τις προηγμένες οικονομίες επιδεινώνει την κατάσταση.
Η διεθνής κοινότητα καλείται να δράσει. Το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα πρέπει να ενισχύσουν τη ρευστότητα των πιο ευάλωτων χωρών και να πιέσουν τις πλούσιες οικονομίες να αποφύγουν απαγορεύσεις εξαγωγών τροφίμων και λιπασμάτων. Ένας προστατευμένος διάδρομος στα Στενά του Ορμούζ, αντίστοιχος με εκείνον της Μαύρης Θάλασσας στον πόλεμο της Ουκρανίας, θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση, αν και οι σχετικές προσπάθειες δεν έχουν προχωρήσει.
Όσο η σύγκρουση συνεχίζεται, το κόστος θα βαραίνει δυσανάλογα όσους έχουν τη μικρότερη δυνατότητα να το αντέξουν.
