Ευρώπη: Το φυσικό αέριο ξαναμπαίνει σε καθεστώς συναγερμού
Γεωπολιτική πίεση, χαμηλά αποθέματα και φόβος για νέο «summer rush» οδηγούν την Κομισιόν σε αλλαγή στρατηγικής
Η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή επαναφέρει το φυσικό αέριο στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού ενεργειακού ρίσκου. Με τις τιμές να έχουν εκτοξευθεί έως και 35% μέσα σε λίγες ημέρες και το συνολικό άλμα να φτάνει το 60% σε έναν μήνα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τα κράτη‑μέλη να ξεκινήσουν άμεσα την πλήρωση των αποθηκών. Ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν προειδοποιεί ότι η καθυστέρηση θα ενισχύσει την πίεση στις τιμές, ειδικά αν η ζήτηση συγκεντρωθεί στο τέλος του καλοκαιριού.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια στιγμή όπου η αγορά επηρεάζεται από τις απειλές για τα Στενά του Ορμούζ και τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή. Η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η επάρκεια δεν είναι το άμεσο πρόβλημα· ο πραγματικός κίνδυνος είναι η μεταβλητότητα και το κόστος, που μπορούν να εκτροχιάσουν την προσπάθεια πλήρωσης των αποθηκών.
Για πρώτη φορά μετά το 2022, η ΕΕ χαλαρώνει το πλαίσιο: ο στόχος πλήρωσης μπορεί να πέσει στο 80%, αντί για 90%, με δυνατότητα απόκλισης έως 15 μονάδων σε δύσκολες συνθήκες. Η προθεσμία παραμένει η 1η Δεκεμβρίου, αλλά η στρατηγική αλλάζει ριζικά: σημασία δεν έχει μόνο το «πόσο», αλλά κυρίως το πότε.
Τα ευρωπαϊκά αποθέματα βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα από κάθε άλλη χρονιά της τελευταίας πενταετίας. Από το 44% στα τέλη Ιανουαρίου, υποχώρησαν στο 30–31% στα τέλη Φεβρουαρίου και κινούνται πλέον γύρω στο 28–29%. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη ξεκινά την περίοδο πλήρωσης με σημαντικό έλλειμμα, που μεταφράζεται σε αυξημένες ανάγκες εισαγωγών τους επόμενους μήνες.
Ο μεγαλύτερος φόβος της Κομισιόν είναι το λεγόμενο «summer rush»: όταν Ευρώπη και Ασία διεκδικούν τα ίδια φορτία LNG μέσα στο καλοκαίρι, δημιουργώντας ένα bidding war που εκτοξεύει τις τιμές. Με τα φετινά αποθέματα να ξεκινούν από χαμηλότερη βάση, ο κίνδυνος αυτός είναι ακόμη μεγαλύτερος. Η έγκαιρη έναρξη αγορών από την άνοιξη λειτουργεί ως «βαλβίδα αποσυμπίεσης», μειώνοντας τον ανταγωνισμό και συγκρατώντας τις τιμές.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε πιο ευάλωτη θέση, καθώς παραμένει χωρίς υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου. Η Ρεβυθούσα και το FSRU Αλεξανδρούπολης προσφέρουν ευελιξία, αλλά όχι στρατηγικό απόθεμα μηνών. Έτσι, η χώρα εξαρτάται από συνεχή ροή εισαγωγών και εκτίθεται περισσότερο στις διεθνείς διακυμάνσεις. Το έργο της υπόγειας αποθήκης στη Νότια Καβάλα παραμένει σε εκκρεμότητα, αφήνοντας την Ελλάδα να λειτουργεί κυρίως ως κόμβος εισαγωγής και διαμετακόμισης.
Η νέα γραμμή της Κομισιόν αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη αλλαγή: η Ευρώπη δεν κινδυνεύει πλέον από άμεση έλλειψη, αλλά παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη στις τιμές. Η στρατηγική μετατοπίζεται από την «υποχρεωτική πλήρωση πάση θυσία» σε μια πιο ευέλικτη προσέγγιση που στοχεύει στη μείωση του κόστους και στην αποφυγή νέων ενεργειακών σοκ. Για χώρες χωρίς αποθηκευτικό «μαξιλάρι», όπως η Ελλάδα, αυτή η ισορροπία είναι κρίσιμη.
