Εθνικό Απολυτήριο: Πώς αλλάζει το Λύκειο και η πορεία προς τα ΑΕΙ για τη νέα γενιά μαθητών
Το Εθνικό Απολυτήριο επανέρχεται στον δημόσιο διάλογο, αυτή τη φορά με σαφές χρονοδιάγραμμα και στόχο να εφαρμοστεί στο Λύκειο. Οι πρώτοι μαθητές που θα το εγκαινιάσουν θα είναι οι σημερινοί μαθητές της Β’ Γυμνασίου, σηματοδοτώντας μια βαθιά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογείται η πορεία τους μέχρι την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Παρότι οι Πανελλαδικές εξετάσεις παραμένουν στη Γ’ Λυκείου, ενσωματώνονται πλέον στο Εθνικό Απολυτήριο, το οποίο θα αποτυπώνει συνολικά την τριετή παρουσία των μαθητών στο Λύκειο. Η εισαγωγή στα ΑΕΙ δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στις επιδόσεις τεσσάρων μαθημάτων, αλλά στο σύνολο των προφορικών και γραπτών βαθμών από όλες τις τάξεις, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στη συνολική προσπάθεια και όχι σε μία μόνο εξεταστική στιγμή.
Η κυβέρνηση και το Υπουργείο Παιδείας επιλέγουν αυτή τη φορά μια διαδικασία μακράς διαβούλευσης, επιδιώκοντας ευρεία συναίνεση. Ο εθνικός διάλογος ξεκινά την επόμενη εβδομάδα στη Βουλή και θα διαρκέσει εννέα μήνες, με θεσμικές συναντήσεις, περιφερειακά fora και συμμετοχή κομμάτων, εκπαιδευτικών φορέων, πανεπιστημίων και της εκπαιδευτικής κοινότητας. Τον Οκτώβριο, το Υπουργείο Παιδείας θα παρουσιάσει την τελική πρόταση και τον οδικό χάρτη εφαρμογής, με πιλοτικές φάσεις.
Η πρόκληση είναι διπλή: κοινωνική αποδοχή και εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία του νέου συστήματος. Οι Πανελλαδικές, παρά την κριτική που δέχονται, έχουν εδραιώσει επί δεκαετίες ένα αίσθημα διαφάνειας. Το νέο μοντέλο καλείται να διατηρήσει αυτή την αξιοπιστία, ενώ ταυτόχρονα να ενισχύσει τον παιδαγωγικό ρόλο του Λυκείου.
Την έναρξη του διαλόγου ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε διυπουργική σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, με τη συμμετοχή της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη. Για τις ανάγκες της διαδικασίας συγκροτήθηκε ανεξάρτητη επιτροπή υπό τον Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλη Σφακιανάκη.
Οι πρώτες πληροφορίες για το προσχέδιο των αλλαγών σκιαγραφούν ένα νέο μοντέλο φοίτησης και αξιολόγησης. Στην Α’ και Β’ Λυκείου οι μαθητές θα εξετάζονται με ενδοσχολικές εξετάσεις, με όλα τα θέματα να προέρχονται από την Τράπεζα Θεμάτων, ενώ η βαθμολόγηση θα γίνεται από τους καθηγητές τους. Στη Γ’ Λυκείου θα διεξάγονται απολυτήριες εξετάσεις τεσσάρων μαθημάτων, με εξωτερικούς βαθμολογητές, όπως συμβαίνει σήμερα στις Πανελλαδικές.
Η ουσιαστική μεταβολή αφορά την προσμέτρηση των επιδόσεων και των τριών τάξεων στον τελικό βαθμό του Εθνικού Απολυτηρίου. Η πρόταση που συζητείται προβλέπει συντελεστές 15% για την Α’ Λυκείου, 35% για τη Β’ και 50% για τη Γ’, ώστε να αποτυπώνεται η συνολική πορεία του μαθητή. Το νέο σύστημα φιλοδοξεί να μειώσει την πίεση της «μιας και μοναδικής» εξέτασης και να αποτρέψει αδικίες που προκύπτουν από μια κακή στιγμή στις Πανελλαδικές.
Στο τραπέζι βρίσκεται και η κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, εφόσον το Εθνικό Απολυτήριο ορίζει βάση το 10. Παράλληλα, εξετάζεται η δυνατότητα ένταξης του International Baccalaureate ως εναλλακτικής οδού εισαγωγής στα δημόσια πανεπιστήμια.
Για την ενίσχυση της αξιοπιστίας της ενδοσχολικής αξιολόγησης, προτείνεται η δημιουργία ψηφιακού φακέλου μαθητή, με δειγματοληπτικούς ελέγχους για τυχόν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ προφορικών και γραπτών βαθμών.
Το Εθνικό Απολυτήριο επιχειρεί να αναμορφώσει τον ρόλο του Λυκείου και να το επαναφέρει ως ουσιαστικό στάδιο μάθησης, όχι απλώς προθάλαμο εξετάσεων. Το αν θα αποτελέσει μια πραγματική μεταρρύθμιση ή ακόμη μία ανεκπλήρωτη εξαγγελία θα κριθεί από τη διαβούλευση, την εφαρμογή και –κυρίως– την αποδοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας.
