ESM: Προειδοποίηση για ενεργειακό σοκ στην Ευρωζώνη
Η ένταση στη Μέση Ανατολή και η εκτίναξη των τιμών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο αναζωπυρώνουν τους φόβους για νέα κρίση, παρά τη μεγαλύτερη ετοιμότητα σε σχέση με το 2022.
Η νέα αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας, που πυροδοτήθηκε από τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, επαναφέρει στην Ευρώπη τον φόβο ενός ακόμη ενεργειακού σοκ. Σε ανάλυσή του, ο επικεφαλής οικονομολόγος του ESM Ρολφ Στράουχ επισημαίνει ότι, παρότι η ευρωζώνη είναι πιο θωρακισμένη σε σχέση με το 2022, εξακολουθεί να παραμένει ευάλωτη σε παρατεταμένες αναταράξεις .
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί πάνω από 50%, ενώ το φυσικό αέριο καταγράφει άνοδο άνω του 65%, επίπεδα που θυμίζουν τις πρώτες εβδομάδες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Για μια οικονομία που εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια, οι αυξήσεις αυτές μεταφράζονται σε υψηλότερο πληθωρισμό και απώλεια εισοδήματος προς τις χώρες παραγωγής.
Παρά τις ομοιότητες με το 2022, η Ευρώπη έχει κάνει σημαντικά βήματα. Η εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει μειωθεί δραστικά, οι πηγές προμήθειας έχουν διαφοροποιηθεί και η κατανάλωση ενέργειας έχει περιοριστεί χάρη σε μέτρα εξοικονόμησης και βελτιωμένη ενεργειακή αποδοτικότητα. Το 2024, για πρώτη φορά, οι ανανεώσιμες πηγές παρήγαγαν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από το φυσικό αέριο, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση των τιμών.
Ωστόσο, η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να βρίσκεται σε λεπτή ισορροπία. Το φυσικό αέριο παραμένει καθοριστικός παράγοντας για τη διαμόρφωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι ενεργοβόρες βιομηχανίες –όπως τα χημικά και τα μέταλλα– δέχονται ισχυρές πιέσεις λόγω του υψηλού κόστους. Το ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη παραμένει πολλαπλάσιο σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα, πλήττοντας την ανταγωνιστικότητα και απειλώντας θέσεις εργασίας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ESM, ένα παρατεταμένο σοκ τιμών θα μπορούσε να μειώσει το ΑΕΠ της ευρωζώνης έως και 1,2% μέχρι το 2027, ενώ ο πληθωρισμός θα μπορούσε να ενισχυθεί εκ νέου. Η διάρκεια της κρίσης θεωρείται κρίσιμος παράγοντας για την ένταση των επιπτώσεων, με τις κυβερνήσεις να καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στη στήριξη των νοικοκυριών και στους περιορισμένους δημοσιονομικούς πόρους.
Ο Στράουχ υπογραμμίζει ότι τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά, δίνοντας προτεραιότητα στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη για βαθύτερες διαρθρωτικές αλλαγές: ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας, επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης και αναβάθμιση των υποδομών, ώστε η Ευρώπη να μπορεί να αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα τις μελλοντικές κρίσεις.
