Επτά λόγοι θα κρατήσουν για μήνες τα καύσιμα πάνω από 2€
Η μειωμένη διυλιστική ικανότητα της Ευρώπης, οι γεωπολιτικές εντάσεις και το υψηλό κόστος μεταφοράς πετρελαίου συντηρούν τις πιέσεις στις τιμές. Η αγορά προειδοποιεί για παρατεταμένη κρίση, ενώ παραμένει αβέβαιη η αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών παρεμβάσεων.
Για παρατεταμένη περίοδο υψηλών τιμών στα καύσιμα προειδοποιούν παράγοντες της αγοράς, εκτιμώντας ότι η βενζίνη και το ντίζελ ενδέχεται να παραμείνουν πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο για μεγάλο μέρος του 2027. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Euro2day, η ευρωπαϊκή αγορά πετρελαϊκών προϊόντων αντιμετωπίζει μια σύνθετη κρίση, η οποία δεν περιορίζεται στην τιμή του αργού πετρελαίου, αλλά συνδέεται με τις ελλείψεις στη διύλιση, τις γεωπολιτικές αναταράξεις και το αυξημένο κόστος θαλάσσιων μεταφορών.
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες είναι η απώλεια διυλιστικής ικανότητας στην Ευρώπη. Η ήπειρος έχει χάσει τα τελευταία χρόνια περίπου το 20% της δυναμικότητάς της, ενώ η παραγωγική της δυνατότητα μειώθηκε κατά 167 εκατομμύρια μετρικούς τόνους την περίοδο 2005-2025. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει την ικανότητα κάλυψης της ζήτησης σε βενζίνη, ντίζελ και πετρέλαιο θέρμανσης, αυξάνοντας την εξάρτηση από εισαγωγές. Παράλληλα, η επικείμενη αύξηση της ζήτησης για θέρμανση κατά τους χειμερινούς μήνες ενδέχεται να εντείνει τις πιέσεις στην αγορά.
Δεύτερος παράγοντας είναι το υψηλό κόστος του αργού πετρελαίου. Οι τιμές του παρέμεναν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, παρά την προσωρινή υποχώρηση στα 80-90 δολάρια τον Αύγουστο. Η ένταση στη Μέση Ανατολή και οι απειλές για νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν ενίσχυσαν την αβεβαιότητα, με το Brent να ξεπερνά τα 105 δολάρια μετά τις σχετικές δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ. Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν τις προσδοκίες των αγορών και αυξάνουν τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων στα πετρελαϊκά προϊόντα.
Τρίτη πηγή πίεσης αποτελούν οι επιθέσεις των Χούθι και οι κίνδυνοι για τις ενεργειακές υποδομές και τις θαλάσσιες μεταφορές στην περιοχή. Οι επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία επιβαρύνουν το επενδυτικό κλίμα, ενώ η Saudi Aramco δεν παρέδωσε αργό πετρέλαιο στους Ευρωπαίους πελάτες της τον Οκτώβριο. Παρότι η εταιρεία έχει ανακοινώσει ότι οι παραδόσεις προς τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια αναμένεται να επαναληφθούν τον Νοέμβριο, παραμένει αβέβαιο εάν το χρονοδιάγραμμα θα τηρηθεί. Την ίδια στιγμή, από τα περίπου 40 διυλιστήρια που έχουν μετατραπεί σε στρατιωτικούς στόχους στον Περσικό Κόλπο και σε άλλες περιοχές, μόνο ένας μικρός αριθμός έχει επανέλθει σε λειτουργία.
Τέταρτος παράγοντας είναι η δυσκολία εξομάλυνσης των θαλάσσιων μεταφορών, ακόμη και όταν αυξάνονται οι διαθέσιμες ποσότητες πετρελαίου. Το υψηλότερο κόστος ασφάλισης, οι καθυστερήσεις στα θαλάσσια περάσματα και η ανάγκη αλλαγής διαδρομών διατηρούν τα ναύλα σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εναλλακτικές διαδρομές μέσω της νότιας Αφρικής μπορούν να προσθέσουν έως και 22 ημέρες στη διάρκεια ενός ταξιδιού. Η αγορά καλείται έτσι να αντιμετωπίσει όχι μόνο τους κινδύνους στο Στενό του Ορμούζ, αλλά και τις δυσκολίες στην Ερυθρά Θάλασσα και στο πέρασμα Μπαμπ ελ Μαντέμπ, με αποτέλεσμα να αυξάνονται το κόστος και ο χρόνος μεταφοράς.
Πέμπτος παράγοντας είναι η αβεβαιότητα γύρω από την αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου και ντίζελ. Η Ευρώπη συμφώνησε να διαθέσει ποσότητες από τα αποθέματά της, έπειτα από απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για διακοπή των εξαγωγών αμερικανικού ντίζελ. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης παραμένει αμφίβολη, καθώς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα αποθέματα βρίσκονται σε ιδιωτικά χέρια, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όπου είναι κρατικά. Η Γαλλία και η Γερμανία ανακοίνωσαν ότι θα διαθέσουν στην αγορά ποσότητες ντίζελ που είχαν δεσμευτεί στο πλαίσιο συμφωνίας της G7 τον Μάρτιο, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί εάν θα προστεθούν επιπλέον ποσότητες.
Έκτος λόγος είναι η διαταραχή της ρωσικής παραγωγής και των εξαγωγών πετρελαϊκών προϊόντων. Οι ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει τη λειτουργία τους, οδηγώντας τη Μόσχα όχι μόνο στη διακοπή εξαγωγών ντίζελ, αλλά και στην ανάγκη εισαγωγών. Παράλληλα, η επανέναρξη των ρωσικών βομβαρδισμών οδήγησε στην κατάρρευση της συμφωνίας για την προστασία ενεργειακών υποδομών. Η Ευρώπη, αν και επηρεάζεται άμεσα από τις επιπτώσεις στις τιμές, δεν έχει διαμορφώσει σαφή κοινή στάση απέναντι στις εξελίξεις.
Έβδομος παράγοντας είναι η καθυστέρηση της ευρωπαϊκής αντίδρασης και οι πρόσθετες κανονιστικές επιβαρύνσεις που θα μπορούσαν να αυξήσουν το κόστος εισαγωγών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανακοινώσει την έναρξη στρατηγικού διαλόγου με τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, με στόχο τη μείωση του κόστους και τη διασφάλιση επαρκών προμηθειών. Ωστόσο, ακόμη και αν αποφασιστούν κίνητρα για νέες υποδομές, η κατασκευή ενός διυλιστηρίου απαιτεί τουλάχιστον τρία χρόνια από τη λήψη της σχετικής απόφασης μέχρι την έναρξη λειτουργίας του. Παράλληλα, ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για το μεθάνιο πήρε παράταση ενός έτους, καθώς υπήρχαν ανησυχίες ότι οι υποχρεώσεις ελέγχου των εκπομπών για τους παραγωγούς εκτός ΕΕ θα αύξαναν το κόστος των εισαγωγών και, κατ’ επέκταση, τις τελικές τιμές καυσίμων.
