ΔΝΤ: Ο πόλεμος «φουσκώνει» το παγκόσμιο χρέος
Πώς οι συγκρούσεις ανατρέπουν την παγκόσμια οικονομία, τι δείχνει η ανάλυση 164 χωρών και γιατί οι επιπτώσεις διαρκούν πάνω από μια δεκαετία
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις που έχουν οι αυξανόμενες αμυντικές δαπάνες στο παγκόσμιο χρέος, σε μια περίοδο όπου οι ενεργές συγκρούσεις βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με την έκθεση του Ταμείου, τα «επεισόδια μεγάλης αύξησης» στις στρατιωτικές δαπάνες διαρκούν κατά μέσο όρο σχεδόν τρία χρόνια και επιβαρύνουν τους προϋπολογισμούς κατά 2,7 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ – επίπεδο που προσεγγίζει τις απαιτήσεις του ΝΑΤΟ για το 2035.
Το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι ο πόλεμος επανακαθορίζει το διεθνές οικονομικό περιβάλλον. Οι κυβερνήσεις, υπό την πίεση των γεωπολιτικών εντάσεων, αναθεωρούν τις προτεραιότητές τους και στρέφουν ολοένα και περισσότερους πόρους στην άμυνα. Η μετατόπιση αυτή έχει σημαντικό κόστος: οι χώρες που βρίσκονται στο επίκεντρο συγκρούσεων βλέπουν την παραγωγή τους να μειώνεται κατά περίπου 3% στην αρχή, με τις απώλειες να φτάνουν σωρευτικά το 7% μέσα σε πέντε χρόνια.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στα πεδία των μαχών. Γειτονικές οικονομίες και βασικοί εμπορικοί εταίροι βιώνουν επίσης πιέσεις, με μείωση της παραγωγής και επιδείνωση των εξωτερικών ισοζυγίων. Οι συγκρούσεις προκαλούν εκροές κεφαλαίων, πτώση των άμεσων ξένων επενδύσεων και υποτίμηση των νομισμάτων, ενώ ο πληθωρισμός αυξάνεται, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια.
Η ανάλυση του ΔΝΤ σε 164 χώρες δείχνει ότι οι αμυντικές δαπάνες λειτουργούν ως ισχυρό σοκ ζήτησης, ενισχύοντας βραχυπρόθεσμα την οικονομική δραστηριότητα. Ωστόσο, η θετική αυτή επίδραση συνοδεύεται από πληθωριστικές πιέσεις και ανάγκη στενού συντονισμού με τη νομισματική πολιτική. Οι χώρες που επενδύουν σε εξοπλισμό και υποδομές μπορούν να δουν οφέλη σε βάθος χρόνου, αλλά μόνο εφόσον διασφαλίσουν βιώσιμη χρηματοδότηση και σταθερότητα.
Μετά το τέλος των συγκρούσεων, η ανάκαμψη είναι συχνά αργή και άνιση. Η διατήρηση της ειρήνης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επιστροφή στην ανάπτυξη, ενώ η αναδιάρθρωση χρέους και η διεθνής στήριξη θεωρούνται απαραίτητα εργαλεία για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Το ΔΝΤ τονίζει ότι μόνο ολοκληρωμένα και συντονισμένα πακέτα πολιτικών μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστική επανεκκίνηση των οικονομιών που έχουν πληγεί.
