Διπλή παρέμβαση της Κομισιόν για φθηνότερο ρεύμα και πιο ευέλικτους κανόνες στους ρύπους
Νέοι στόχοι για έξυπνους μετρητές, αλλαγές στο ETS και μέτρα για μείωση φόρων και χρεώσεων στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα εκτεταμένο πακέτο μέτρων που στοχεύει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα επιχειρεί να στηρίξει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μέσα στη μετάβαση προς την καθαρή ενέργεια. Οι ανακοινώσεις περιλαμβάνουν αλλαγές στο Χρηματιστήριο Ρύπων (ETS), νέο Σχέδιο Δράσης για τον εξηλεκτρισμό και μια δεσμευτική πρόταση Κανονισμού για τη μείωση των τιμών ρεύματος. Το πλαίσιο αυτό έρχεται σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη πληρώνει περίπου 500 εκατ. ευρώ ημερησίως επιπλέον για εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας και της αύξησης των τιμών.
Στο ETS, η Κομισιόν προτείνει πιο αργή μείωση των εκπομπών μετά το 2040, περισσότερα δωρεάν δικαιώματα για βιομηχανίες που επενδύουν στην απανθρακοποίηση και αναθεώρηση των benchmarks για 14 κλάδους, όπως χάλυβας, αλουμίνιο και τσιμέντο. Δημιουργείται επίσης η Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης, η οποία θα διαθέσει συνολικά 800 εκατ. δωρεάν δικαιώματα έως το 2030, αξίας άνω των 130 δισ. ευρώ. Οι αλλαγές αυτές θεωρούνται θετικές από τη βιομηχανία, αν και υπάρχουν επιφυλάξεις για τον χρόνο εφαρμογής και το αυξανόμενο κόστος άνθρακα που ήδη αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις.
Παράλληλα, το νέο Σχέδιο Δράσης για τον εξηλεκτρισμό θέτει στόχο κάλυψης του 46% της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης από ηλεκτρική ενέργεια έως το 2040. Το σχέδιο δεν είναι δεσμευτικό, αλλά λειτουργεί ως οδηγός για τα κράτη-μέλη, προωθώντας την ανάπτυξη υποδομών και την ενίσχυση της καθαρής ενέργειας.
Το πιο ουσιαστικό πακέτο μέτρων αφορά την πρόταση Κανονισμού για τη μείωση των τιμών ρεύματος. Η Κομισιόν ζητά από τα κράτη-μέλη να μειώσουν φόρους και χρεώσεις δικτύου, ειδικά όταν είναι υψηλότεροι από εκείνους του φυσικού αερίου, ώστε να ενισχυθεί ο εξηλεκτρισμός. Προτείνεται επίσης αναμόρφωση των χρεώσεων δικτύου με βάση το πραγματικό κόστος και κίνητρα για μεταφορά της κατανάλωσης σε ώρες χαμηλής ζήτησης. Οι χρεώσεις δικτύου αντιστοιχούν σήμερα στο 24%-29% ενός τυπικού λογαριασμού ρεύματος, ενώ χωρίς παρεμβάσεις μπορεί να αυξηθούν έως 60% μέχρι το 2050.
Κεντρικό στοιχείο της πρότασης είναι οι δεσμευτικοί στόχοι για την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών: 50% κάλυψη έως το 2030 και 75% έως το 2033. Για χώρες με χαμηλή διείσδυση, όπως η Ελλάδα, οι προθεσμίες μετατίθενται κατά έναν χρόνο. Η απουσία δεσμευτικού ρυθμού εγκατάστασης μέχρι σήμερα έχει οδηγήσει σε μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Στο πολιτικό επίπεδο, η Ελλάδα συμμετέχει στην ομάδα των «10» χωρών που ζητούν ρεαλιστική εφαρμογή της πράσινης μετάβασης, χωρίς αύξηση του ενεργειακού κόστους και απώλεια ανταγωνιστικότητας. Η ομάδα αντιτίθεται στην άμεση εφαρμογή του ETS-2 για κτίρια και οδικές μεταφορές, ενώ άλλες χώρες, όπως Δανία και Ολλανδία, στηρίζουν τη διατήρηση αυστηρών κανόνων.
Οι προτάσεις της Κομισιόν αναμένεται να αποτελέσουν αντικείμενο έντονων διαπραγματεύσεων μεταξύ των κρατών-μελών, καθώς επηρεάζουν άμεσα το κόστος ενέργειας, την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και την πορεία της πράσινης μετάβασης στην Ευρώπη.
