Δικαστικές δαπάνες-μαμούθ 1,1 δισ. ευρώ: Το Ελεγκτικό Συνέδριο «καρφώνει» χρόνιες παθογένειες στη δημοσιονομική διαχείριση
Επαναλαμβανόμενες υπερβάσεις, υποεκτιμημένες προβλέψεις και παραβίαση βασικών αρχών του προϋπολογισμού – Τι αποκαλύπτει η έκθεση για την περίοδο 2019–2024
Η νέα έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον Ισολογισμό και Απολογισμό του Κράτους του 2024 φέρνει στο φως ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα της ελληνικής δημοσιονομικής διαχείρισης: τις τεράστιες αποκλίσεις μεταξύ προβλέψεων και πραγματικών δικαστικών δαπανών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, την περίοδο 2019–2024 οι σχετικές πληρωμές ανήλθαν συνολικά σε 1,1 δισ. ευρώ, παρά το γεγονός ότι στους ετήσιους προϋπολογισμούς προβλέπονταν ποσά που συχνά δεν ξεπερνούσαν τα 1–3 εκατ. ευρώ.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι η πρακτική αυτή παραβιάζει την αρχή της ειλικρίνειας και της ακρίβειας του προϋπολογισμού, καθώς πρόκειται για πάγιες και επαναλαμβανόμενες δαπάνες που θα έπρεπε να αποτυπώνονται ρεαλιστικά. Αντί αυτού, η Κεντρική Διοίκηση καλύπτει τις υπερβάσεις μέσω του Τακτικού Αποθεματικού, το οποίο κάθε χρόνο «αιμορραγεί» για την εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων. Μόνο το 2024, το 33% του Αποθεματικού –περίπου 265 εκατ. ευρώ– κατευθύνθηκε σε τέτοιες πληρωμές.
Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά κανόνα. Από το 2019 έως το 2023, οι πραγματικές δαπάνες για δικαστικές αποφάσεις κυμάνθηκαν από 62 έως 247 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ οι προβλέψεις παρέμεναν σταθερά εξωπραγματικές. Το Ελεγκτικό Συνέδριο τονίζει ότι η αδυναμία παρακολούθησης των εκκρεμών υποθέσεων και η καθυστερημένη εκκαθάριση επιβαρύνουν επιπλέον το Δημόσιο με τόκους, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο το τελικό κόστος.
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις δικαστικές δαπάνες. Η συνολική εικόνα του προϋπολογισμού δείχνει ότι οι δαπάνες υπερβαίνουν συστηματικά τα φορολογικά έσοδα. Το 2025, για παράδειγμα, τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 71,1 δισ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες έφτασαν τα 81,5 δισ. ευρώ. Το εμφανιζόμενο έλλειμμα μειώθηκε τεχνητά μέσω επιστροφών εσόδων ύψους 7,7 δισ. ευρώ, πρακτική που το Ελεγκτικό Συνέδριο χαρακτηρίζει κρίσιμη για την αξιολόγηση της ποιότητας των δημοσιονομικών προβλέψεων.
Παρά τις επανειλημμένες συστάσεις του ανώτατου δημοσιονομικού δικαστηρίου, οι ίδιες παθογένειες επαναλαμβάνονται: υποεκτίμηση δαπανών, αδυναμία έγκαιρης πρόβλεψης, πλημμελής τήρηση βασικών αρχών διαφάνειας και λογοδοσίας. Το Ελεγκτικό Συνέδριο υπογραμμίζει ότι η κατάσταση αυτή είναι ασύμβατη με ένα σύγχρονο κράτος δικαίου, ιδίως σε μια περίοδο όπου η ψηφιακή διακυβέρνηση και οι ανεξάρτητοι θεσμοί θα έπρεπε να έχουν εξαλείψει τέτοιου είδους στρεβλώσεις.
