Bloomberg: Νέο ενεργειακό σοκ απειλεί την Ευρώπη
Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 200%, ενώ τα αποθέματα στις ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα
Τον κίνδυνο μιας νέας μεγάλης ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη αναδεικνύει ανάλυση του Bloomberg, προειδοποιώντας ότι η ήπειρος παραμένει ευάλωτη σε περίπτωση που ο επερχόμενος χειμώνας αποδειχθεί ιδιαίτερα ψυχρός. Ο πόλεμος στο Ιράν και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στον ενεργειακό εφοδιασμό, ενώ τα περιορισμένα αποθέματα φυσικού αερίου δυσκολεύουν την προετοιμασία των ευρωπαϊκών χωρών.
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τη δεύτερη μεγάλη ενεργειακή κρίση μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια, χωρίς να έχει ανακάμψει πλήρως από το σοκ του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 200% από τον Φεβρουάριο, ξεπερνώντας στα τέλη Οκτωβρίου τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών. Παράλληλα, το ντίζελ έχει καταγράψει ιστορικά υψηλές τιμές στα πρατήρια, ενώ η τιμή της κηροζίνης έχει σχεδόν διπλασιαστεί. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν το κόστος των ενεργειακών εισαγωγών της Ευρώπης έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από 127 δισ. ευρώ.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση των αποθεμάτων φυσικού αερίου. Την 1η Οκτωβρίου, οι ευρωπαϊκές αποθήκες ήταν γεμάτες κατά 72%, ποσοστό που αποτελεί το χαμηλότερο εποχικό επίπεδο που έχει καταγραφεί. Η πληρότητα βρισκόταν περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον πρόσφατο μέσο όρο και αρκετά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό στόχο του 90%. Σύμφωνα με σενάριο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ENTSOG), εάν επικρατήσουν χαμηλές θερμοκρασίες και περιοριστεί περαιτέρω η διαθεσιμότητα υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη διεθνή αγορά, τα αποθέματα θα μπορούσαν να υποχωρήσουν ακόμη και στο 10% έως το τέλος του χειμώνα. Για να αποφευχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο, θα απαιτούνταν μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης κατά 15%, ενώ στη Γερμανία εξετάζεται το ενδεχόμενο εξάντλησης των αποθεμάτων έως τον Μάρτιο.
Οι πιέσεις μεταφέρονται ήδη στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να διαθέτουν σημαντικά κονδύλια για τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους. Σύμφωνα με στοιχεία του ινστιτούτου Bruegel που επικαλείται το Bloomberg, τα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης προσεγγίζουν τα 35 δισ. ευρώ. Περίπου το ένα τρίτο του συνολικού ποσού αντιστοιχεί στην Ισπανία, η οποία έχει διαθέσει από τον Μάρτιο 12 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση των αυξημένων ενεργειακών λογαριασμών. Στη Γαλλία, αντίθετα, η κυβέρνηση ακολουθεί πιο περιορισμένη πολιτική ενισχύσεων σε σχέση με το 2022, όταν είχε διαθέσει περίπου 70 δισ. ευρώ για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Ιταλία βρίσκεται επίσης σε δύσκολη θέση, καθώς καλύπτει από το εξωτερικό περίπου τα τρία τέταρτα των ενεργειακών αναγκών της. Επιπλέον, το Κατάρ έχει παρατείνει έως το τέλος του έτους την κατάσταση ανωτέρας βίας στις παραδόσεις LNG προς την Edison, με αποτέλεσμα να έχουν χαθεί 35 φορτία μέσα στη χρονιά.
Σημαντικές επιπτώσεις καταγράφονται και στη βιομηχανία, με κλάδους όπως η χημική βιομηχανία, τα λιπάσματα, η χαλυβουργία, οι κατασκευές και οι μεταφορές να βρίσκονται ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στις αυξήσεις των τιμών ενέργειας. Στην Πολωνία, οι παραγωγοί λιπασμάτων ζητούν κρατική παρέμβαση, ενώ η νορβηγική Yara International, η οποία διαθέτει 21 εργοστάσια στην Ευρώπη, προειδοποιεί ότι οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου θα μπορούσαν να αυξήσουν το ενεργειακό της κόστος κατά 450 εκατ. δολάρια σε ετήσια βάση για το τελευταίο τρίμηνο του 2026. Στη Γερμανία, η εταιρεία πορσελάνης Kahla Porzellan ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει τη λειτουργία της στο τέλος του έτους, έπειτα από 182 χρόνια δραστηριότητας. Οι μηνιαίοι λογαριασμοί φυσικού αερίου έφτασαν έως και τα 180.000 ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 70% των λειτουργικών δαπανών της, ενώ το κλείσιμο αναμένεται να οδηγήσει στην απώλεια περίπου 100 θέσεων εργασίας.
Στην ανάλυση του Bloomberg περιλαμβάνονται και οι επισημάνσεις του Νίκου Κεραμμίδα, γενικού διευθυντή ευρωπαϊκών υποθέσεων της Metlen Energy & Metals, η οποία λειτουργεί τη μοναδική πλήρως καθετοποιημένη μονάδα παραγωγής αλουμινίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όπως ανέφερε, η ευρωπαϊκή βιομηχανία αντιμετώπιζε ήδη προβλήματα ανταγωνιστικότητας εξαιτίας του υψηλού ενεργειακού κόστους πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Παράλληλα, ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία στους ευρωπαϊκούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, επισημαίνοντας ότι χωρίς πρόσθετη στήριξη δεν μπορούν να αποκλειστούν νέα λουκέτα σε βιομηχανικές μονάδες της Ευρώπης.
Πρόσθετη πίεση στον ενεργειακό εφοδιασμό αναμένεται να προκαλέσει η πλήρης απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG από την 1η Ιανουαρίου 2027. Σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg, η απώλεια των συγκεκριμένων προμηθειών θα αντιστοιχεί περίπου στο 15% του συνολικού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ποσότητα που ισοδυναμεί με ένα φορτίο LNG κάθε δύο ημέρες. Η Ευρώπη θα χρειαστεί να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές προμήθειας στη διεθνή αγορά, την ώρα που αυξάνεται ήδη η εξάρτησή της από το αμερικανικό φυσικό αέριο. Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να περιορίσει την εξάρτησή της από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, επιταχύνοντας την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την ηλεκτροδότηση.
