Από την παραγραφή στο κακούργημα: Αγρότης ξανακάθεται στο εδώλιο για εικονικά τιμολόγια και επιστροφή ΦΠΑ
Ανατροπή από τον Άρειο Πάγο, που ξεκαθαρίζει πότε τα εικονικά φορολογικά στοιχεία απορροφώνται από άλλες πράξεις φοροδιαφυγής.
Σημαντική ανατροπή σε υπόθεση εικονικών τιμολογίων φέρνει η υπ’ αριθμ. 9/2026 απόφαση του ΣΤ’ Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, η οποία επαναφέρει σε δίκη αγρότη ειδικού καθεστώτος από τη Βοιωτία. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η μεταβολή της κατηγορίας από κακούργημα σε πλημμέλημα δεν μπορεί να γίνεται αυτόματα, θέτοντας αυστηρές προϋποθέσεις για την απορρόφηση του αδικήματος της έκδοσης ή αποδοχής εικονικών στοιχείων από άλλες πράξεις φοροδιαφυγής. Η απόφαση αυτή αποκλείει την πρόωρη παραγραφή υποθέσεων μεγάλης οικονομικής αξίας και ανοίγει τον δρόμο για νέα εκδίκαση.
Η υπόθεση ξεκίνησε από έλεγχο του ΣΔΟΕ Στερεάς Ελλάδας το 2015, ο οποίος αποκάλυψε ότι ο κατηγορούμενος είχε αποδεχθεί το 2007 συνολικά 43 εικονικά τιμολόγια αγοράς κρεμμυδιών, συνολικού βάρους 888.107 κιλών και αξίας 417.333,69 ευρώ. Οι αρχές διαπίστωσαν ότι ο αγρότης δεν διέθετε τα απαιτούμενα αγροτεμάχια, ούτε τα μέσα και τα παραστατικά που θα δικαιολογούσαν τέτοια παραγωγή. Παρ’ όλα αυτά, τα τιμολόγια χρησιμοποιήθηκαν σε αίτηση επιστροφής ΦΠΑ, με αποτέλεσμα ο κατηγορούμενος να λάβει 29.213,42 ευρώ.
Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Ευβοίας, με απόφαση του 2021, είχε υποβαθμίσει την πράξη σε πλημμέλημα, θεωρώντας ότι τα εικονικά τιμολόγια απορροφήθηκαν από την πράξη της αχρεώστητης επιστροφής ΦΠΑ. Με βάση αυτή τη νομική θεώρηση και λαμβάνοντας ως χρόνο τέλεσης το 2015, το δικαστήριο έκρινε ότι είχε παρέλθει η πενταετής παραγραφή και έπαυσε οριστικά την ποινική δίωξη.
Ο Εισαγγελέας Εφετών Ευβοίας άσκησε αναίρεση, υποστηρίζοντας ότι το Εφετείο εφάρμοσε εσφαλμένα τον νόμο. Ο Άρειος Πάγος έκανε δεκτή την αίτηση, διευκρινίζοντας ότι η απορρόφηση των εικονικών στοιχείων από άλλη πράξη φοροδιαφυγής προϋποθέτει είτε καταδίκη είτε εκκρεμή δίωξη για αυτή την άλλη πράξη. Στην προκειμένη περίπτωση, η ΔΟΥ Θηβών δεν είχε υποβάλει μηνυτήρια αναφορά για την παράνομη επιστροφή ΦΠΑ, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει παράλληλη δίωξη για το συγκεκριμένο αδίκημα.
Το Ανώτατο Δικαστήριο τόνισε ότι ο σκοπός της διάταξης είναι η «άπαξ» τιμώρηση του δράστη και όχι η δημιουργία κενού που οδηγεί σε πλήρη ατιμωρησία. Επιπλέον, έκρινε ότι το Εφετείο υπέπεσε σε αρνητική υπέρβαση εξουσίας, καθώς δεν εξέτασε την υπόθεση στη βάση του κακουργήματος, παρότι η συνολική αξία των τιμολογίων υπερέβαινε το όριο των 200.000 ευρώ.
Με την απόφαση ΑΠ 9/2026, το Ανώτατο Δικαστήριο αναίρεσε την απόφαση του Εφετείου και παρέπεμψε την υπόθεση για νέα εκδίκαση από διαφορετική σύνθεση δικαστών. Ο αγρότης θα δικαστεί εκ νέου για τις αποδιδόμενες πράξεις σε βαθμό κακουργήματος, με βάση το πλήρες αποδεικτικό υλικό της δικογραφίας.
