Ανησυχίες του ΕΕΣ για το προσωρινό Ταμείο Απανθρακοποίησης – Κενά, ασάφειες και οικονομικοί κίνδυνοι
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εντοπίζει αδυναμίες στη δομή, τη χρηματοδότηση και τις προβλέψεις του νέου μηχανισμού στήριξης ενεργοβόρων κλάδων
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για το προσωρινό Ταμείο Απανθρακοποίησης που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο τη στήριξη επιχειρήσεων υψηλής έντασης άνθρακα που κινδυνεύουν από «διαρροή άνθρακα». Το ταμείο αφορά κλάδους όπως τα λιπάσματα, το αλουμίνιο, ο σίδηρος και ο χάλυβας, και χρηματοδοτείται από την πώληση πιστοποιητικών του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) το 2026 και το 2027 .
Σύμφωνα με το ΕΕΣ, η πρόταση της Επιτροπής παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες. Οι πληρωμές προς τις εταιρείες βασίζονται στην ιστορική παραγωγή, γεγονός που –όπως επισημαίνεται– δεν ενθαρρύνει νέες επενδύσεις στην απανθρακοποίηση. Παράλληλα, η Επιτροπή δεν έχει αξιολογήσει επαρκώς τον αντίκτυπο των περιορισμένων όρων χρηματοδότησης στις μελλοντικές επενδυτικές αποφάσεις των επιχειρήσεων .
Το ΕΕΣ εντοπίζει επίσης ασάφειες στις δημοσιονομικές εξαιρέσεις που ζητά η Επιτροπή. Μία από τις τρεις παρεκκλίσεις θεωρείται αδικαιολόγητη, καθώς παρεκκλίνει από βασικές δημοσιονομικές αρχές της ΕΕ, ενώ η πρόταση δεν αποτυπώνει με ακρίβεια την έκταση της αναδρομικής στήριξης που προβλέπεται για τις εταιρείες. Επιπλέον, οι οικονομικές παραδοχές κρίνονται αβέβαιες, καθώς οι προβλέψεις για τα έσοδα και τις δαπάνες του ταμείου βασίζονται σε μεταβλητές όπως οι μελλοντικές τιμές δικαιωμάτων ΣΕΔΕ και πιστοποιητικών ΜΣΠΑ, για τις οποίες δεν υπάρχουν ιστορικά δεδομένα .
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τον τρόπο μεταφοράς των εσόδων από τα κράτη‑μέλη. Η πρόταση προβλέπει δύο δόσεις, το 2028 και το 2029, όμως οι καταβολές προς τις επιχειρήσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν από το 2029. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 308 εκατ. ευρώ θα παραμείνουν αχρησιμοποίητα για έναν χρόνο, χωρίς να είναι σαφές πώς θα διαχειριστούν. Το ΕΕΣ προτείνει μία ενιαία μεταφορά το 2029, ώστε να αποφευχθεί η αδρανοποίηση πόρων .
Παρά τις επισημάνσεις, το Συνέδριο αναγνωρίζει ως θετικό ότι το ταμείο θα αξιοποιήσει υφιστάμενες διοικητικές δομές, μειώνοντας τον γραφειοκρατικό φόρτο για τους δικαιούχους. Ωστόσο, τονίζει ότι η συνολική πρόταση χρειάζεται βελτιώσεις, ιδιαίτερα ενόψει της συζήτησης για τους νέους ίδιους πόρους της ΕΕ, όπου το 75% των εσόδων από τα πιστοποιητικά ΜΣΠΑ προτείνεται να ενταχθεί απευθείας στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό .
