Ακρίβεια χωρίς τέλος: Τα ελληνικά νοικοκυριά σε ασφυκτική πίεση…
Πλαφόν σε καύσιμα και τρόφιμα, κρυφές ανατιμήσεις και αλλαγή καταναλωτικών συνηθειών συνθέτουν το νέο τοπίο στην αγορά
Τα ελληνικά νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με μια νέα περίοδο έντονης οικονομικής πίεσης, καθώς το κύμα ακρίβειας που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια ενισχύεται από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Με το κόστος διαβίωσης ήδη αυξημένο λόγω των αλλεπάλληλων κρίσεων, οι καταναλωτές εκφράζουν φόβους για νέο γύρο ανατιμήσεων σε βασικά αγαθά, γεγονός που εντείνει την ανασφάλεια και επιβαρύνει περαιτέρω τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Σε μια προσπάθεια να περιοριστούν φαινόμενα αισχροκέρδειας, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και σε 63 κατηγορίες προϊόντων σούπερ μάρκετ έως τις 30 Ιουνίου 2026, καλύπτοντας βασικά τρόφιμα, βρεφικά είδη, χαρτικά και ζωοτροφές.
Παρά τα μέτρα, οι ενώσεις καταναλωτών προειδοποιούν για νέες αυξήσεις τιμών, χαρακτηρίζοντας τις παρεμβάσεις ημίμετρα. Η πρόεδρος της ΕΚΠΟΙΖΩ, Παναγιώτα Καλαποθαράκου, επισημαίνει ότι οι τιμές βρίσκονται ήδη σε υψηλά επίπεδα, με πολλές κατηγορίες τροφίμων να εμφανίζουν διψήφιες αυξήσεις. Αντίστοιχες ανησυχίες εκφράζει και ο πρόεδρος της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, Απόστολος Ραυτόπουλος, ο οποίος κάνει λόγο για «κρυφές ανατιμήσεις» σε προϊόντα όπως κονσέρβες, κατεψυγμένα και βασικά είδη διατροφής. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ επιβεβαιώνουν την επιτάχυνση του πληθωρισμού, με τον γενικό δείκτη τιμών να αυξάνεται κατά 2,7% τον Φεβρουάριο, πριν ακόμη εκδηλωθούν οι επιπτώσεις της νέας γεωπολιτικής κρίσης.
Ανοδικές τάσεις καταγράφονται και στα οπωροκηπευτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΚΑΑ, με προϊόντα όπως καρότα, κουνουπίδι, μπρόκολο και τομάτες να παρουσιάζουν σημαντικές αυξήσεις στη χονδρική. Οι ανατιμήσεις αυτές αναμένεται να μεταφερθούν σύντομα και στη λιανική, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τους καταναλωτές. Την ίδια στιγμή, η NielsenIQ καταγράφει έντονη οικονομική πίεση στα νοικοκυριά, με το 52% των Ελλήνων να δηλώνει ότι βρίσκεται σε χειρότερη οικονομική κατάσταση σε σχέση με το παρελθόν και το 63% να αναφέρει ότι έχει χρήματα μόνο για τα βασικά. Η σωρευτική επιβάρυνση από τις τιμές την περίοδο 2004-2025 φτάνει το 48,8%, ενώ το ενεργειακό κόστος έχει αυξηθεί κατακόρυφα, επιβαρύνοντας σημαντικά το διαθέσιμο εισόδημα.
Παρά τις δυσκολίες, ο κλάδος του οργανωμένου λιανεμπορίου συνεχίζει να αναπτύσσεται, αν και με χαμηλότερη δυναμική σε σχέση με προηγούμενες χρονιές. Το 2026, ο συνολικός τζίρος του οργανωμένου λιανεμπορίου αυξήθηκε κατά 6,1% στο πρώτο δίμηνο, ενώ η αγορά των ταχέως κινούμενων καταναλωτικών προϊόντων κατέγραψε άνοδο 4,9%. Το 2025, το «καλάθι» των καταναλωτικών προϊόντων αυξήθηκε σε αξία κατά 5,7%, με το οργανωμένο λιανεμπόριο να αποτελεί τον βασικό μοχλό ανάπτυξης. Τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας ενίσχυσαν περαιτέρω τη θέση τους, φτάνοντας το 27,3% της αγοράς σε αξία και αποτελώντας τον κύριο παράγοντα αύξησης των πωλήσεων.
Η νέα πραγματικότητα στα σούπερ μάρκετ χαρακτηρίζεται από αυξημένη αναζήτηση προσφορών, περιορισμό αγορών στα απολύτως αναγκαία και στροφή προς φθηνότερες μάρκες και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Σύμφωνα με την έρευνα της Circana, το 60% των καταναλωτών αγοράζει κυρίως προϊόντα σε προσφορά, το 57% έχει περιορίσει τις μη αναγκαίες αγορές και το 52% επιλέγει συστηματικά τη φθηνότερη μάρκα. Η ιδιωτική ετικέτα, φθηνότερη κατά περίπου 30% από τα επώνυμα προϊόντα, αποτελεί πλέον βασικό στήριγμα για τα νοικοκυριά και ταυτόχρονα κινητήριο μοχλό για την ανάπτυξη του λιανεμπορίου.
Σε ένα περιβάλλον όπου η ακρίβεια παραμένει επίμονη και η γεωπολιτική αστάθεια ενισχύει την αβεβαιότητα, τα ελληνικά νοικοκυριά συνεχίζουν να κινούνται σε ένα στενό οικονομικό πλαίσιο, προσαρμόζοντας διαρκώς τις καταναλωτικές τους συνήθειες για να ανταπεξέλθουν στις πιέσεις της καθημερινότητας.
