Ποιος ελέγχει Ελληνίδα Ευρωπαία Εισαγγελέα; Στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης η αγωγή κακοδικίας

Από το Dikastiko.gr

Στις 24 Νοεμβρίου 2026 αναμένεται να συζητηθεί ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), στο Λουξεμβούργο, μια υπόθεση με ιδιαίτερη θεσμική και νομική σημασία, καθώς αφορά τα όρια της δικαστικής ευθύνης των λειτουργών της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και τη σχέση τους με την εθνική δικαιοσύνη.

Η υπόθεση ξεκίνησε στην Ελλάδα, έπειτα από αγωγή κακοδικίας που κατέθεσε Ελληνίδα πολίτης κατά εντεταλμένης Ευρωπαίας Εισαγγελέως. Η τελευταία προέβαλε ένσταση, υποστηρίζοντας ότι για πράξεις που συνδέονται με την άσκηση των ευρωπαϊκών καθηκόντων της δεν υπάγεται στη δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων. Το Ειδικό Δικαστήριο Αγωγών Κακοδικίας, ενώπιον του οποίου εκκρεμεί η υπόθεση, έκρινε ότι το ζήτημα απαιτεί ερμηνεία του ενωσιακού δικαίου και απηύθυνε προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η συζήτηση έχει προσδιοριστεί ενώπιον της μείζονος σύνθεσης του ΔΕΕ, η οποία αποτελείται από 15 δικαστές. Την Ελληνίδα πολίτη θα εκπροσωπήσει στο Λουξεμβούργο η Δικηγορική Εταιρεία του Θρασύβουλου Κονταξή.

Το βασικό ερώτημα είναι εάν μια Ελληνίδα εισαγγελική λειτουργός, η οποία ασκεί παράλληλα καθήκοντα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, μπορεί να ελέγχεται από τα ελληνικά δικαστήρια για τον τρόπο με τον οποίο ασκεί τα συγκεκριμένα καθήκοντα ή εάν απολαμβάνει ειδική προστασία που αποκλείει την εθνική δικαιοδοσία.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της φύσης της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Πρόκειται για ανεξάρτητο όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αρμοδιότητα τη διερεύνηση και τη δίωξη εγκλημάτων που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς ασκούν τα καθήκοντά τους στα κράτη-μέλη και παραμένουν ενταγμένοι στα αντίστοιχα εθνικά νομικά συστήματα και στις δικαστικές δομές. Αυτή ακριβώς η ιδιαιτερότητα βρίσκεται στο επίκεντρο της νομικής επιχειρηματολογίας που αναπτύσσεται από την πλευρά της Ελληνίδας πολίτη.

Σύμφωνα με τις θέσεις που υποστηρίζει η πλευρά της ενάγουσας, οι εντεταλμένοι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς στην Ελλάδα διατηρούν την υπηρεσιακή και θεσμική τους σύνδεση με την ελληνική έννομη τάξη. Διορίζονται στο πλαίσιο του ελληνικού θεσμικού συστήματος, αμείβονται από το Ελληνικό Δημόσιο, υπάγονται στις προβλεπόμενες διαδικασίες υπηρεσιακής αξιολόγησης και πειθαρχικού ελέγχου και ασκούν τα καθήκοντά τους με βάση τις διατάξεις της ελληνικής ποινικής δικονομίας.

Επιπλέον, σύμφωνα με την ίδια επιχειρηματολογία, οι συγκεκριμένοι εισαγγελικοί λειτουργοί ασκούν παράλληλα εθνικά και ευρωπαϊκά καθήκοντα, χωρίς να αποκόπτονται από την υπηρεσιακή τους ένταξη στην ελληνική δικαιοσύνη.

Ένα από τα βασικά νομικά ζητήματα αφορά το εάν οι εντεταλμένοι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς μπορούν να υπαχθούν στο καθεστώς προστασίας που προβλέπει το Πρωτόκολλο αριθ. 7 περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα, εξετάζεται η εφαρμογή της διάταξης που προβλέπει προστασία για υπαλλήλους και λοιπό προσωπικό της Ένωσης ως προς πράξεις που τελούνται υπό την επίσημη ιδιότητά τους.

Η πλευρά της Ελληνίδας πολίτη υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη δεν μπορεί να εφαρμοστεί αυτομάτως στους εθνικούς εισαγγελικούς λειτουργούς που ασκούν καθήκοντα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, καθώς αυτοί διατηρούν τη λειτουργική τους ένταξη στα εθνικά δικαστικά συστήματα.

Στο ίδιο πλαίσιο γίνεται επίκληση του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/1939, ο οποίος διέπει τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη λειτουργική ενσωμάτωση των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων στα οικεία εθνικά νομικά συστήματα και στις δικαστικές δομές.

Παράλληλα, τίθεται ένα ακόμη ζήτημα: εάν η ενδεχόμενη ποινική ευθύνη ενός εντεταλμένου Ευρωπαίου Εισαγγελέα για πράξεις που φέρονται να τελέστηκαν στην Ελλάδα εξετάζεται από τα ελληνικά δικαστήρια, ποια είναι η δικαιοδοσία που ισχύει για την αστική ευθύνη του έναντι πολίτη που υποστηρίζει ότι υπέστη ζημία από την άσκηση των καθηκόντων του;

Στην επιχειρηματολογία της ενάγουσας επισημαίνεται ότι η διαφορετική αντιμετώπιση της ποινικής και της αστικής ευθύνης εγείρει ζητήματα ως προς τον προσδιορισμό του αρμόδιου δικαστηρίου και τη δυνατότητα δικαστικής προστασίας του πολίτη. Γίνεται, επίσης, αναφορά στα άρθρα 268 και 340 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αφορούν τη δικαιοδοσία των ενωσιακών δικαστηρίων και την εξωσυμβατική ευθύνη της Ένωσης.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο ζήτημα της άρσης ενδεχόμενης ασυλίας, καθώς τίθεται το ερώτημα ποιο όργανο θα είχε την αρμοδιότητα να αποφασίσει σχετικά, εφόσον αναγνωριζόταν ότι η συγκεκριμένη κατηγορία εισαγγελικών λειτουργών απολαμβάνει τέτοιας προστασίας.

Η υπόθεση, επομένως, δεν περιορίζεται στη διαφορά μεταξύ δύο προσώπων. Αγγίζει ένα ευρύτερο θεσμικό ζήτημα για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας: τη σχέση μεταξύ της ευρωπαϊκής εισαγγελικής αρμοδιότητας και της εθνικής δικαστικής δικαιοδοσίας.

Το ερώτημα που θα τεθεί ενώπιον των 15 δικαστών στο Λουξεμβούργο είναι το εξής: μπορεί μια εισαγγελική λειτουργός που ασκεί καθήκοντα για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να εξαιρείται από τον έλεγχο των ελληνικών δικαστηρίων για πράξεις που συνδέονται με την άσκηση των καθηκόντων της στην Ελλάδα;

Η απάντηση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να αποσαφηνίσει κρίσιμες πτυχές του θεσμικού καθεστώτος των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων και τα όρια της δικαστικής προστασίας των πολιτών έναντι πράξεων που συνδέονται με τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.

Ο δικηγόρος Θρασύβουλος Κονταξής, ο οποίος εκπροσωπεί την Ελληνίδα πολίτη στην υπόθεση, δήλωσε στο dikastiko.gr: «Ελπίζω το ΔΕΕ να αποφασίσει βάσει της νομικής διάστασης της υπόθεσης και όχι κάτω από το βάρος πολιτικών σκέψεων. Διαφορετικά θα υπονομευθεί η ευρωπαϊκή ενοποίηση και θα αναπτυχθεί ο ευρω- σκεπτικισμός. Σημειώνεται ότι μέχρι τώρα η πορεία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν υπήρξε άψογη. Η απερχόμενη επικεφαλής, 3 τουλάχιστον φορές επιχείρησε παρέμβαση στην Ελληνική δικαιοσύνη. Ελπίζουμε ο νέος επιλεγείς να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων».