ΑΑΔΕ: Σαρωτικοί έλεγχοι για καταστρατήγηση του αφορολόγητου στις γονικές παροχές
Η φορολογική διοίκηση ενισχύει τους ελέγχους για τεχνητές μεταβιβάσεις που «σπάνε» το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ, στοχεύοντας σε ενιαίες δωρεές που επιχειρούν να εμφανιστούν ως νόμιμες γονικές παροχές.
Η ΑΑΔΕ εντείνει το πλαίσιο ελέγχων για την αποτροπή καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ, το οποίο ισχύει για γονικές παροχές και δωρεές Α’ κατηγορίας. Οι φορολογικές αρχές διαπιστώνουν ότι το ευνοϊκό καθεστώς αξιοποιήθηκε σε αρκετές περιπτώσεις ως μέσο φοροαποφυγής, μέσω διαδοχικών μεταβιβάσεων που εμφανίζονταν ως νόμιμες αλλά στην πράξη συνιστούσαν μία ενιαία δωρεά προς πρόσωπα εκτός της ευνοϊκής κατηγορίας.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο Ε.2077/2022, οι γονικές παροχές και οι δωρεές μεταξύ συζύγων, τέκνων, γονέων και εγγονών απαλλάσσονται από τον φόρο έως το ποσό των 800.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικών μεταφορών ή αφορούν περιουσιακά στοιχεία. Το αφορολόγητο ισχύει μία φορά για όλες τις μεταβιβάσεις μεταξύ των ίδιων προσώπων μετά την 1η Οκτωβρίου 2021, ενώ για ποσά άνω του ορίου επιβάλλεται φόρος 10%.
Ωστόσο, η ίδια εγκύκλιος προβλέπει ότι όταν διαδοχικές μεταβιβάσεις μεταξύ συγγενών Α’ κατηγορίας καταλήγουν να ωφελούν πρόσωπο εκτός της κατηγορίας, οι αρχές οφείλουν να εξετάζουν τη σκοπιμότητα και την πραγματική οικονομική αιτία των συναλλαγών. Εφόσον διαπιστωθεί ότι οι πράξεις δεν είναι αυτοτελείς αλλά εξυπηρετούν έναν ενιαίο σκοπό, τότε αντιμετωπίζονται ως μία ενιαία δωρεά από τον πραγματικό δωρητή προς τον τελικό αποδέκτη.
Καθοριστικό κριτήριο αποτελεί το χρονικό διάστημα μεταξύ των μεταφορών. Όταν αυτό δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες, θεωρείται ένδειξη τεχνητής διάσπασης της δωρεάς με στόχο την αποφυγή φόρου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η εφορία επιβάλλει φόρο δωρεάς 20% —που ισχύει για συγγενείς Β’ κατηγορίας— καθώς και πρόστιμο 50% για μη υποβολή δήλωσης, ανεβάζοντας τη συνολική επιβάρυνση στο 30% του ποσού.
Οι έλεγχοι έχουν ήδη αποκαλύψει χαρακτηριστικά παραδείγματα «τριγωνικών» συναλλαγών, όπως μεταβιβάσεις μεταξύ αδελφών μέσω γονέων ή μεταξύ πεθεράς και νύφης με ενδιάμεσο τέκνο. Παρότι οι πράξεις δηλώθηκαν ως αφορολόγητες γονικές παροχές, οι ΔΟΥ έκριναν ότι επρόκειτο για ενιαίες δωρεές προς πρόσωπα Β’ κατηγορίας και προχώρησαν σε καταλογισμό φόρων και προστίμων.
Η ΑΑΔΕ φέρει το βάρος απόδειξης της καταστρατήγησης και αξιοποιεί διασταυρώσεις τραπεζικών κινήσεων, δηλώσεων δωρεών και εισοδηματικών στοιχείων. Τα παραδείγματα που έχουν δημοσιοποιηθεί —όπως μεταφορές χρημάτων από πατέρα σε κόρη και στη συνέχεια στον σύζυγό της ή από γιαγιά σε εγγονό και έπειτα στον γιο της— δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο οι αρχές εντοπίζουν τις πραγματικές προθέσεις πίσω από τις συναλλαγές και επιβάλλουν τη φορολογική αντιμετώπιση που προβλέπει ο νόμος.
