ΕΔΔΑ: Απαράδεκτη η προσφυγή της Eurobank για το προνόμιο εγγραφής υποθήκης της Αγροτικής Τράπεζας

ΕΔΔΑ: Απαράδεκτη η προσφυγή της Eurobank για το προνόμιο εγγραφής υποθήκης της Αγροτικής Τράπεζας

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) απέρριψε ως απαράδεκτη την προσφυγή της Eurobank, με την οποία η τράπεζα υποστήριζε ότι το ειδικό προνόμιο της πρώην Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος (ΑΤΕ) την άφησε χωρίς καμία είσπραξη από πλειστηριασμό. Η υπόθεση Trapeza Eurobank Ergasias A.E. κατά Ελλάδας (προσφυγή 80568/17) κρίθηκε ομόφωνα από τριμελή Επιτροπή του Τρίτου Τμήματος, που συνεδρίασε στις 6 Οκτωβρίου 2026. Η απόφαση κοινοποιήθηκε εγγράφως στις 5 Νοεμβρίου 2026. Στη διαδικασία παρενέβη και η Τράπεζα Πειραιώς.

Τα περιστατικά

Και οι δύο τράπεζες είχαν απαιτήσεις κατά του ίδιου οφειλέτη. Η ΑΤΕ είχε εγγράψει υποθήκη σε ένα από τα ακίνητά του στις 11.9.2002, με βάση το άρθρο 12 του ν. 4332/1929 (ειδική διάταξη που επέτρεπε στην ΑΤΕ να εγγράφει υποθήκη μονομερώς και χωρίς δαπάνη, με την απλή προσκόμιση των δανειακών συμβάσεων). Η διάταξη αυτή παρέκκλινε από το άρθρο 1266 του Αστικού Κώδικα (εγγραφή υποθήκης με δήλωση του οφειλέτη ενώπιον συμβολαιογράφου). Η Eurobank, με διαταγή πληρωμής του 2003, έγραψε προσημείωση υποθήκης (προσωρινή εγγραφή υποθήκης) στις 19.3.2003.

Τα δύο ακίνητα πουλήθηκαν σε πλειστηριασμό στις 28.9.2005 και το καθαρό πλειστηρίασμα ήταν 66.568,86 ευρώ. Ο πίνακας κατάταξης δανειστών συντάχθηκε στις 11.6.2010. Το Δημόσιο, ως γενικά προνομιούχος δανειστής, έλαβε το ένα τρίτο, δηλαδή 22.189,62 ευρώ. Η ΑΤΕ, ως κάτοχος της παλαιότερης εμπράγματης ασφάλειας στο ένα ακίνητο, έλαβε 43.624,79 ευρώ για απαίτηση 147.967,75 ευρώ. Το Δημόσιο έλαβε επίσης 754,45 ευρώ ως κάτοχος της παλαιότερης ασφάλειας στο άλλο ακίνητο. Η Eurobank, που είχε αναγγείλει απαίτηση 88.914,46 ευρώ, δεν εντάχθηκε στον πίνακα και δεν εισέπραξε τίποτα.

Η πορεία στα ελληνικά δικαστήρια

Η Eurobank άσκησε ανακοπή κατά του πίνακα κατάταξης, ζητώντας να καταταγεί στη θέση της ΑΤΕ. Υποστήριξε ότι το προνόμιο του άρθρου 12 ν. 4332/1929 αντιβαίνει στο Σύνταγμα, στο ενωσιακό δίκαιο του ανταγωνισμού και στην ΕΣΔΑ. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Σάμου (47/32ΤΜ/2012) απέρριψε την ανακοπή. Το Εφετείο Αιγαίου (11/2014) την δέχθηκε και κατέταξε την Eurobank στη θέση της ΑΤΕ. Ο Άρειος Πάγος (817/2017) αναίρεσε την απόφαση, κρίνοντας ότι το προνόμιο δικαιολογείται από λόγους δημοσίου συμφέροντος, αφού η ΑΤΕ ιδρύθηκε ως βασικός φορέας πιστωτικής διευκόλυνσης της αγροτικής ανάπτυξης. Έκρινε ακόμη ότι η μετατροπή της σε ανώνυμη εταιρεία με τον ν. 1914/1990 δεν άλλαξε την ειδική νομική της θέση.

Η κρίση του ΕΔΔΑ

Η Eurobank επικαλέστηκε το άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ (προστασία της περιουσίας) σε συνδυασμό με το άρθρο 14 (απαγόρευση διακρίσεων). Το Δικαστήριο δέχθηκε ότι η μη ικανοποίηση εξασφαλισμένης απαίτησης στην αναγκαστική εκτέλεση μπορεί καταρχήν να συνιστά επέμβαση στην περιουσία. Έκρινε όμως ότι δεν υπήρχε αιτιώδης σύνδεσμος με το προνόμιο της ΑΤΕ, για τρεις λόγους.

1. Το προνόμιο αφορά τον τρόπο εγγραφής της υποθήκης. Η σειρά ικανοποίησης των δανειστών καθορίζεται από την αρχή της χρονικής προτεραιότητας, κατά το άρθρο 1300 ΑΚ (κατάταξη εμπραγμάτως ασφαλισμένων δανειστών με βάση τη χρονολογική σειρά εγγραφής).

2. Η Eurobank δεν υποστήριξε ούτε απέδειξε ότι το προνόμιο την εμπόδισε ή την καθυστέρησε να εγγράψει προσημείωση, ούτε ότι συνάντησε ουσιώδη καθυστέρηση ακολουθώντας τη συνήθη διαδικασία. Η ΑΤΕ είχε εγγραφεί περίπου έξι μήνες νωρίτερα, και η διαταγή πληρωμής της Eurobank εκδόθηκε το πολύ τον Ιανουάριο 2003, όταν η ΑΤΕ είχε ήδη εγγραφεί.

3. Το άρθρο 14 ΕΣΔΑ δεν εφαρμόζεται, διότι η χρονική προτεραιότητα δεν κάνει διάκριση μεταξύ των τραπεζών.
Το Δικαστήριο προσέθεσε ότι η ελπίδα ενός δανειστή να ακυρώσουν τα εθνικά δικαστήρια διάταξη που ευνοεί άλλον δανειστή δεν συνιστά «περιουσία» ούτε «νόμιμη προσδοκία» κατά το άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου. Η προσφυγή απορρίφθηκε με βάση το άρθρο 35 §§ 3(α) και 4 της Σύμβασης (λόγοι απαραδέκτου της ατομικής προσφυγής).

Τι δεν κρίθηκε

Η απόφαση δεν περιέχει κρίση για τη συνταγματικότητα του προνομίου της ΑΤΕ ούτε για το αν αυτό είναι αναλογικό ή εξυπηρετεί θεμιτό σκοπό. Το Δικαστήριο περιορίστηκε στο ότι, εν προκειμένω, δεν υπήρχε αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ του προνομίου και της ζημίας. Η απόφαση επιβεβαιώνει έτσι τη βαρύτητα της χρονικής προτεραιότητας των εμπράγματων ασφαλειών και την ανάγκη απόδειξης συγκεκριμένης βλάβης από μια νομοθετική ρύθμιση.

Πηγές
⦁ ΕΔΔΑ (Τρίτο Τμήμα, Επιτροπή), Trapeza Eurobank Ergasias A.E. κατά Ελλάδας, προσφυγή αρ. 80568/17, απόφαση απαραδέκτου της 6.10.2026, κοινοποιηθείσα στις 5.11.2026.
⦁ Newsroom, «ΕΔΔΑ: Γιατί η Eurobank έχασε τη δικαστική μάχη για το προνόμιο της Αγροτικής Τράπεζας», NB Daily (Νομική Βιβλιοθήκη), 9.11.2026, https://daily.nb.org/nomothesia-nomologia/nomologia/edda-giati-i-eurobank-echase-ti-dikastiki-machi-gia-to-pronomio-tis-agrotikis-trapezas/