ΑΑΔΕ: Στο μικροσκόπιο οι πραγματικοί ιδιοκτήτες των εταιρειών
Νέες ελεγκτικές αρμοδιότητες αποκτά η ΑΑΔΕ μέσω του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων. Διασταυρώσεις με το ΓΕΜΗ, επιτόπιοι έλεγχοι και ανταλλαγή πληροφοριών με ευρωπαϊκές αρχές βάζουν στο στόχαστρο τις εταιρικές δομές που αποκρύπτουν τους πραγματικούς ιδιοκτήτες τους.
Στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων περνά η διαχείριση, η λειτουργία και η εποπτεία του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων, με στόχο τον αποτελεσματικότερο εντοπισμό των φυσικών προσώπων που βρίσκονται πίσω από εταιρείες και σύνθετες επιχειρηματικές δομές. Η νέα ρύθμιση, η οποία περιλαμβάνεται στο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που ψηφίστηκε στη Βουλή, συγκεντρώνει στην ΑΑΔΕ τόσο τη διαχείριση των σχετικών πληροφοριών όσο και την αρμοδιότητα ελέγχου της ακρίβειάς τους.
Το Μητρώο καταγράφει τα φυσικά πρόσωπα που κατέχουν ή ασκούν τον τελικό έλεγχο μιας επιχείρησης, ακόμη και όταν η ιδιοκτησιακή της δομή περιλαμβάνει διαδοχικές εταιρείες ή συμμετοχές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Βασικός στόχος είναι να εντοπίζεται ο πραγματικός δικαιούχος πίσω από τις εταιρικές επωνυμίες, ανεξάρτητα από το ποιος εμφανίζεται ως νόμιμος εκπρόσωπος ή διαχειριστής. Η καταγραφή αφορά τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, τις μετοχικές συμμετοχές, τα δικαιώματα ψήφου και κάθε άλλο μέσο μέσω του οποίου ασκείται ουσιαστικός έλεγχος.
Στο πλαίσιο των νέων αρμοδιοτήτων, η ΑΑΔΕ θα μπορεί να αποκτά άμεση πρόσβαση στις καταχωρίσεις χωρίς να προηγείται ενημέρωση της ελεγχόμενης επιχείρησης. Παράλληλα, οι ελεγκτές θα έχουν τη δυνατότητα επιτόπιων ελέγχων στην έδρα ή στις εγκαταστάσεις των εταιρειών, προκειμένου να εξετάζουν το ειδικό μητρώο που οφείλουν να τηρούν και να διαπιστώνουν εάν τα δηλωμένα στοιχεία ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Με τον τρόπο αυτό, οι ηλεκτρονικές καταχωρίσεις θα μπορούν να αντιπαραβάλλονται με τα δικαιολογητικά και τα εταιρικά έγγραφα που διαθέτει κάθε επιχείρηση.
Σημαντικό εργαλείο για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς θα αποτελέσουν και οι διασταυρώσεις με άλλες βάσεις δεδομένων, όπως το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ), τα αποθετήρια τίτλων και άλλους φορείς που διαθέτουν πληροφορίες για την ιδιοκτησιακή σύνθεση των επιχειρήσεων. Παράλληλα, προβλέπεται η ανταλλαγή πληροφοριών με τις αρμόδιες αρχές άλλων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να μπορούν να παρακολουθούνται και εταιρικές αλυσίδες που εκτείνονται πέρα από τα ελληνικά σύνορα. Η συγκεκριμένη δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις σύνθετων εταιρικών σχημάτων, όπου ο τελικός ιδιοκτήτης δεν εμφανίζεται άμεσα στα διαθέσιμα έγγραφα.
Οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να έχουν την υποχρέωση να συλλέγουν, να διατηρούν και να δηλώνουν ακριβή και επικαιροποιημένα στοιχεία για τους πραγματικούς δικαιούχους τους. Κάθε μεταβολή στην ιδιοκτησία ή στον έλεγχο πρέπει να καταχωρίζεται στο Μητρώο μέσα σε προθεσμία 60 ημερών από την ημερομηνία κατά την οποία πραγματοποιήθηκε. Την ευθύνη για την τήρηση του ειδικού μητρώου έχει ο νόμιμος εκπρόσωπος ή το πρόσωπο που έχει ειδικά εξουσιοδοτηθεί από την επιχείρηση. Τα σχετικά δεδομένα παραμένουν διαθέσιμα για δέκα χρόνια μετά τη διαγραφή της εταιρείας από το Κεντρικό Μητρώο.
Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι προβλεπόμενες κυρώσεις για τις επιχειρήσεις που δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους. Η μη υποβολή δήλωσης, η καταχώριση ελλιπών ή ανακριβών πληροφοριών, καθώς και η μη τήρηση του ειδικού μητρώου επισύρουν πρόστιμα από 5.000 έως 40.000 ευρώ. Επιπλέον, προβλέπεται δέσμευση της χορήγησης αποδεικτικού φορολογικής ενημερότητας μέχρι να αποκατασταθεί η παράβαση, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετα εμπόδια στις οικονομικές και επιχειρηματικές συναλλαγές των υπόχρεων εταιρειών.
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης ειδικές προβλέψεις για την πρόσβαση τρίτων στις πληροφορίες του Μητρώου. Δημοσιογράφοι, ερευνητές και άλλοι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν αιτιολογημένο αίτημα, εφόσον διαθέτουν ειδικό έννομο συμφέρον που συνδέεται με την πρόληψη και την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος. Η εξέταση των αιτημάτων προβλέπεται να πραγματοποιείται κατά κανόνα μέσα σε 12 εργάσιμες ημέρες, ενώ η έγκριση πρόσβασης θα έχει διάρκεια τριών ετών.
