Παράλληλη απασχόληση: Νέα απόφαση του ΣτΕ για την ασφαλιστική επιλογή
Το δικαίωμα επιλογής ασφαλιστικού φορέα δεν εξαντλείται με την πρώτη άσκησή του, σύμφωνα με την απόφαση 1040/2024 του Συμβουλίου της Επικρατείας. Νέα μισθωτή εργασία δημιουργεί νέα δυνατότητα επιλογής, αλλά η εξάμηνη προθεσμία για την υποβολή της σχετικής δήλωσης παραμένει καθοριστική.
Νέα δεδομένα για χιλιάδες επαγγελματίες που συνδυάζουν επιχειρηματική δραστηριότητα με μισθωτή εργασία διαμορφώνει απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Με την απόφαση 1040/2024 αποσαφηνίζεται ότι το δικαίωμα επιλογής ασφαλιστικού φορέα δεν ασκείται μόνο μία φορά, αλλά μπορεί να ενεργοποιείται εκ νέου κάθε φορά που προκύπτει νέα παράλληλη απασχόληση. Η εξέλιξη αφορά ασφαλισμένους που διατηρούν επιχείρηση ή ασκούν ελεύθερο επάγγελμα και παράλληλα εργάζονται ως μισθωτοί.
Η κρίσιμη διευκρίνιση είναι ότι η προηγούμενη εξαίρεση από την υποχρεωτική ασφάλιση του πρώην ΟΑΕΕ δεν δεσμεύει οριστικά τον ασφαλισμένο για τις μελλοντικές επαγγελματικές του δραστηριότητες. Εάν κάποιος επιστρέψει στην ασφάλιση του ΟΑΕΕ και στη συνέχεια αναλάβει νέα μισθωτή εργασία, αποκτά εκ νέου τη δυνατότητα να ζητήσει εξαίρεση από την ασφάλιση του συγκεκριμένου φορέα, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Η υπόθεση που εξετάστηκε από το ανώτατο δικαστήριο αφορούσε ασφαλισμένη η οποία διατηρούσε επιχείρηση αναψυκτηρίου και είχε στο παρελθόν εξαιρεθεί από την υποχρεωτική ασφάλιση του ΟΑΕΕ λόγω παράλληλης μισθωτής απασχόλησης. Στη συνέχεια επανήλθε στην ασφάλιση του Οργανισμού, αλλά αργότερα ανέλαβε νέα μισθωτή εργασία, στις 6 Ιουνίου 2013. Η ίδια υπέβαλε αίτηση για νέα εξαίρεση από την ασφάλιση του ΟΑΕΕ στις 2 Ιανουαρίου 2014, δηλαδή μετά την παρέλευση της προβλεπόμενης εξάμηνης προθεσμίας.
Τα δικαστήρια της ουσίας είχαν δεχθεί ότι η ασφαλισμένη μπορούσε να εξαιρεθεί από την ασφάλιση του ΟΑΕΕ από την ημερομηνία υποβολής της εκπρόθεσμης δήλωσης και για το επόμενο χρονικό διάστημα, παρότι δεν είχε δικαίωμα εξαίρεσης για την προηγούμενη περίοδο. Ωστόσο, το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν αποδέχθηκε αυτή την προσέγγιση, κρίνοντας ότι δεν ήταν νόμιμη. Με την απόφασή του ξεκαθάρισε ότι η νέα δυνατότητα επιλογής συνδέεται με την έναρξη κάθε νέας παράλληλης απασχόλησης, χωρίς όμως να καταργούνται οι χρονικοί περιορισμοί που προβλέπει η νομοθεσία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η εξάμηνη προθεσμία υποβολής της σχετικής δήλωσης. Η ανάληψη νέας μισθωτής εργασίας δημιουργεί νέα αφετηρία για την άσκηση του δικαιώματος επιλογής, αλλά ο ασφαλισμένος πρέπει να κινηθεί εγκαίρως. Η εκπρόθεσμη υποβολή δεν εξασφαλίζει αυτόματα την εξαίρεση από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης και εφεξής, όπως αποτυπώνεται και στην υπόθεση που έφτασε στο ΣτΕ.
Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους αυτοαπασχολούμενους και τους επιχειρηματίες που αναλαμβάνουν κατά διαστήματα μισθωτή εργασία, καθώς αποσαφηνίζει ότι κάθε νέα εργασιακή μεταβολή μπορεί να δημιουργεί ξεχωριστό δικαίωμα ασφαλιστικής επιλογής. Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη έγκαιρης υποβολής των απαραίτητων δηλώσεων, ώστε να μην χαθεί η δυνατότητα εξαίρεσης λόγω παρέλευσης της νόμιμης προθεσμίας.
