Κυβερνοεπιθέσεις: Ο νέος λογαριασμός για την ευρωπαϊκή οικονομία – Ζημιές δισεκατομμυρίων και απειλές για επιχειρήσεις
Οι κυβερνοεπιθέσεις εξελίσσονται σε έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για την ευρωπαϊκή οικονομία, προκαλώντας πλέον ζημιές που δεν περιορίζονται στην απώλεια δεδομένων ή στην παραβίαση πληροφοριακών συστημάτων. Από τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης τροφίμων μέχρι τα δίκτυα ενέργειας, τα νοσοκομεία και τις μεταφορές, η εξάρτηση των επιχειρήσεων από ψηφιακές υποδομές δημιουργεί νέες ευπάθειες με άμεσες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες.
Ενδεικτικό είναι το περιστατικό σε ευρωπαϊκά σούπερ μάρκετ, όπου η θερμοκρασία στους καταψύκτες ανέβηκε ακόμη και στους 50 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα την καταστροφή τροφίμων και την απώλεια αποθεμάτων. Αντίστοιχη απειλή αντιμετώπισαν εγκαταστάσεις αποθήκευσης αίματος στη Γαλλία, όπου η έγκαιρη παρέμβαση των εργαζομένων απέτρεψε την καταστροφή των αποθεμάτων. Οι επιθέσεις είχαν στόχο συστήματα απομακρυσμένου ελέγχου της ψύξης, αποδεικνύοντας ότι μια ψηφιακή παραβίαση μπορεί να προκαλέσει πραγματικές ζημιές χωρίς να απαιτείται φυσική εισβολή σε μια εγκατάσταση.
Το οικονομικό κόστος είναι ήδη σημαντικό. Η Ahold Delhaize, ένας από τους μεγαλύτερους διεθνείς ομίλους λιανεμπορίου, ανακοίνωσε απώλειες πωλήσεων άνω των 200 εκατ. ευρώ μετά από κυβερνοεπίθεση στα μέσα Οκτωβρίου. Η εταιρεία αναγκάστηκε να θέσει εκτός λειτουργίας τις ιστοσελίδες και τις εφαρμογές της για μία εβδομάδα, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί άμεσα η εμπορική της δραστηριότητα.
Τα στοιχεία της ευρωπαϊκής υπηρεσίας κυβερνοασφάλειας ENISA αποτυπώνουν την έκταση του προβλήματος. Από τα 8.257 περιστατικά που εξετάστηκαν για το 2025, το 73% αφορούσε οργανισμούς που χαρακτηρίζονται βασικές ή σημαντικές οντότητες βάσει της ευρωπαϊκής οδηγίας NIS2. Η δημόσια διοίκηση συγκέντρωσε το 32% των περιστατικών, ενώ οι μεταφορές και οι επιχειρηματικές υπηρεσίες από 8%, η μεταποίηση 7% και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες 6%.
Αυξημένες είναι και οι αναφορές για προβλήματα και ευπάθειες στο λογισμικό. Η ENISA κατέγραψε περισσότερες από 48.000 σχετικές αναφορές το 2025, αριθμό αυξημένο κατά 22% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η εικόνα επιδεινώθηκε περαιτέρω το 2026, καθώς, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, σχεδόν 37.000 ευπάθειες αναφέρθηκαν μόνο κατά το τρίτο τρίμηνο, αριθμός τριπλάσιος σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Παράλληλα, έρευνα της Claroty έδειξε ότι η αξιοποίηση διαθέσιμων εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να μειώσει σημαντικά το κόστος και τον χρόνο ανάπτυξης τεχνολογιών επίθεσης σε βιομηχανικά συστήματα.
Η αυξανόμενη απειλή δημιουργεί μια νέα αγορά για τις εταιρείες κυβερνοασφάλειας, αλλά ταυτόχρονα μετατρέπεται σε πρόσθετο κόστος για το σύνολο της οικονομίας. Σύμφωνα με τη McKinsey, η παγκόσμια αγορά προϊόντων και υπηρεσιών κυβερνοασφάλειας από εξωτερικούς προμηθευτές αναμένεται να αυξηθεί από 223 δισ. δολάρια το 2025 σε 346 δισ. δολάρια το 2029, καταγράφοντας άνοδο 55% μέσα σε τέσσερα χρόνια. Οι επιχειρήσεις καλούνται πλέον να προστατεύσουν όχι μόνο τα πληροφοριακά τους συστήματα και τα δεδομένα τους, αλλά και τις εγκαταστάσεις, τα μηχανήματα, τα αποθέματα και τη δυνατότητα απρόσκοπτης λειτουργίας τους.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένες είναι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες διαθέτουν περιορισμένους οικονομικούς πόρους και μικρότερη πρόσβαση σε εξειδικευμένο προσωπικό. Σε αντίθεση με τους μεγάλους ομίλους, που μπορούν να χρηματοδοτήσουν εφεδρικά συστήματα και συνεχή παρακολούθηση των υποδομών τους, ένας μικρός παραγωγός ή μια μεταφορική εταιρεία μπορεί να αντιμετωπίσει ακόμη και τον κίνδυνο διακοπής της λειτουργίας της μετά από μια σοβαρή επίθεση. Επιπλέον, το κόστος των μέτρων προστασίας ενδέχεται να περιορίσει άλλες επενδύσεις ή να μετακυλιστεί στις τελικές τιμές των προϊόντων και υπηρεσιών.
Η διάσταση του προβλήματος είναι πλέον και ευρωπαϊκή, καθώς η προστασία των κρίσιμων υποδομών δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τις οικονομικές δυνατότητες κάθε επιχείρησης. Η οδηγία NIS2 αυξάνει τις απαιτήσεις ασφαλείας για οργανισμούς και επιχειρήσεις, χωρίς όμως να εξαλείφει το κόστος εφαρμογής των νέων υποχρεώσεων. Για τις κυβερνήσεις, το ζητούμενο είναι η ενίσχυση της προστασίας των δημόσιων υποδομών και της ανθεκτικότητας της παραγωγής, χωρίς να επιβαρύνεται υπέρμετρα η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
