Ρωσικό φυσικό αέριο: Αμετακίνητη η Κομισιόν στην απαγόρευση…
Οι Βρυξέλλες αποκλείουν κάθε ενδεχόμενο επιστροφής στις ρωσικές προμήθειες έως το τέλος του 2027, παρά τη νέα ενεργειακή κρίση. Περίπου το 40% των εισαγωγών φυσικού αερίου της Ελλάδας εξακολουθεί να προέρχεται από τη Ρωσία…
Αμετακίνητη παραμένει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην απόφασή της για την πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027, παρά τις νέες πιέσεις που προκαλεί στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά ο πόλεμος στο Ιράν. Το μήνυμα επανέλαβε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στο Λουξεμβούργο, αποκλείοντας οποιαδήποτε αναθεώρηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής ενεργειακής απεξάρτησης από τη Μόσχα.
Όπως ξεκαθάρισε, η απαγόρευση έχει ήδη θεσπιστεί και εφαρμόζεται, χωρίς να εξετάζεται το ενδεχόμενο επανέναρξης των αγορών ρωσικού φυσικού αερίου. Ο ίδιος υπενθύμισε ότι η Ρωσία είχε χρησιμοποιήσει στο παρελθόν τις ενεργειακές προμήθειες ως μέσο πολιτικής πίεσης προς την Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ότι οι Βρυξέλλες δεν επιθυμούν να επιστρέψουν σε μια τέτοια σχέση εξάρτησης.
Η απόφαση λαμβάνεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Η πολεμική σύγκρουση στο Ιράν έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στη διεθνή αγορά, εντείνοντας τον ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για την εξασφάλιση των διαθέσιμων ποσοτήτων. Την ίδια στιγμή, τα αποθέματα φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές αποθήκες είναι χαμηλότερα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, αυξάνοντας την ανησυχία για την επάρκεια εφοδιασμού ενόψει του χειμώνα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον έχουν ενισχυθεί οι φωνές που ζητούν επανεξέταση της απαγόρευσης. Μεταξύ αυτών βρίσκεται ο πρόεδρος της Metlen, Ευάγγελος Μυτιληναίος, ο οποίος έχει προειδοποιήσει για τις επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια και στο κόστος προμήθειας. Όπως έχει επισημάνει, η Ευρώπη καλείται να εγκαταλείψει το ρωσικό φυσικό αέριο σε μια περίοδο κατά την οποία έχουν περιοριστεί οι προμήθειες από το Κατάρ, ενώ οι μονάδες υγροποίησης στις ΗΠΑ και την Αυστραλία λειτουργούν ήδη με υψηλή αξιοποίηση της δυναμικότητάς τους. Παράλληλα, έχει θέσει το ζήτημα της αντικατάστασης της εξάρτησης από τη Ρωσία με μια νέα, αυξημένη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίστοιχες επιφυλάξεις έχει διατυπώσει και ο διευθύνων σύμβουλος της ιταλικής Eni, Κλαούντιο Ντεσκάλτσι, ζητώντας επανεξέταση της απαγόρευσης και επισημαίνοντας την ανάγκη αντικατάστασης περίπου 20 δισ. κυβικών μέτρων ρωσικού LNG.
Το ευρωπαϊκό χρονοδιάγραμμα προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου τόσο μέσω αγωγών όσο και σε μορφή LNG. Από τις 25 Απριλίου 2026 έχουν απαγορευτεί οι εισαγωγές ρωσικού LNG βάσει βραχυπρόθεσμων συμβάσεων, ενώ από τις 17 Ιουνίου 2026 εφαρμόζεται αντίστοιχη απαγόρευση για το φυσικό αέριο μέσω αγωγών, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται η πλήρης απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG, ακόμη και μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων. Για το φυσικό αέριο μέσω αγωγών, η οριστική διακοπή των εισαγωγών βάσει μακροχρόνιων συμβάσεων έχει προγραμματιστεί για τις 30 Σεπτεμβρίου 2027, με δυνατότητα παράτασης έως την 1η Νοεμβρίου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που σχετίζονται με την πλήρωση των αποθηκών.
Για την Ελλάδα, η προσαρμογή στη νέα ενεργειακή πραγματικότητα αποτελεί σημαντική πρόκληση, καθώς το ρωσικό φυσικό αέριο εξακολουθεί να καλύπτει περίπου το 40% των συνολικών εισαγωγών της χώρας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΣΦΑ για το διάστημα Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026, οι συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου ανήλθαν σε 63,57 TWh, καταγράφοντας αύξηση 12,61% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Από αυτές, 25,51 TWh εισήλθαν μέσω του σημείου εισόδου του Σιδηροκάστρου, από όπου πραγματοποιούνται οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί στο 40,13% του συνόλου των εισαγωγών και εμφανίζεται αυξημένη κατά 0,20% σε ετήσια βάση.
Η αντικατάσταση των ποσοτήτων που εισέρχονται μέσω του Σιδηροκάστρου θα επηρεάσει όχι μόνο την ελληνική αγορά, αλλά και τον ρόλο της χώρας ως περιφερειακού διαμετακομιστικού κόμβου φυσικού αερίου. Με την ευρωπαϊκή απαγόρευση να οδηγείται σε πλήρη εφαρμογή έως το φθινόπωρο του 2027, η Ελλάδα θα χρειαστεί να εξασφαλίσει εναλλακτικές πηγές τροφοδοσίας, κυρίως μέσω εισαγωγών LNG και άλλων διαδρομών προμήθειας, σε μια περίοδο κατά την οποία ο διεθνής ανταγωνισμός για διαθέσιμα φορτία παραμένει ιδιαίτερα έντονος.
