Μαύρη λίστα και ψηφιακό «λουκέτο» στις παράνομες επενδυτικές πλατφόρμες – Πώς στήνουν την παγίδα του εύκολου χρήματος
Νέο πλαίσιο για τον αποκλεισμό ιστοσελίδων, εφαρμογών και διαδικτυακών λογαριασμών που προσφέρουν παράνομες επενδυτικές υπηρεσίες. Οι μέθοδοι εξαπάτησης μέσω social media, οι ψεύτικοι σύμβουλοι και οι κίνδυνοι για τις αποταμιεύσεις των πολιτών.
Στον περιορισμό της δράσης παράνομων επενδυτικών πλατφορμών που υπόσχονται γρήγορα και εύκολα κέρδη στοχεύει το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή. Η ρύθμιση προβλέπει τη δημιουργία δημόσιας «μαύρης λίστας», τον αποκλεισμό πρόσβασης σε ιστοσελίδες από την Ελλάδα και την απενεργοποίηση διαδικτυακού περιεχομένου που συνδέεται με παράνομες χρηματοοικονομικές δραστηριότητες.
Κεντρικό ρόλο στον νέο μηχανισμό θα έχει η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, σε συνεργασία με την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) και τους αρμόδιους παρόχους τεχνολογικών υπηρεσιών. Σύμφωνα με το άρθρο 55 του νομοσχεδίου, θα προβλέπεται η δυνατότητα προσωρινής ή οριστικής διακοπής παράνομων δραστηριοτήτων, ο τεχνικός αποκλεισμός πρόσβασης σε ιστοσελίδες, καθώς και η αφαίρεση ή απενεργοποίηση παράνομου περιεχομένου. Στις σχετικές αποφάσεις θα αντιστοιχεί δημόσιος κατάλογος προσώπων, ιστοτόπων και διαδικτυακών διευθύνσεων, ενώ οι χρήστες θα μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ανακατευθύνονται σε ενημερωτική ιστοσελίδα της Επιτροπής.
Το προτεινόμενο πλαίσιο καλύπτει την παροχή επενδυτικών υπηρεσιών χωρίς την απαιτούμενη άδεια, παραβάσεις που σχετίζονται με υπηρεσίες κρυπτοστοιχείων, παράνομες δημόσιες προσφορές και μη νόμιμη διαφήμιση επενδυτικών προϊόντων. Σε περιπτώσεις άμεσου κινδύνου σοβαρής ζημίας για τους επενδυτές ή τη λειτουργία της αγοράς, θα μπορούν να λαμβάνονται προσωρινά μέτρα χωρίς προηγούμενη ακρόαση, με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση. Η Επιτροπή θα καλεί στη συνέχεια τον ενδιαφερόμενο σε ακρόαση εντός δέκα ημερών και θα αποφασίζει για τη διατήρηση, την τροποποίηση ή την ανάκληση των μέτρων.
Παράλληλα, προβλέπεται διαδικασία ελέγχου ονομάτων χώρου, όπως οι καταλήξεις .gr και .ελ. Η ΕΕΤΤ θα ενημερώνει σε εβδομαδιαία βάση για τις σχετικές καταχωρίσεις και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς θα εξετάζει τις διαδικτυακές διευθύνσεις και το περιεχόμενο των ιστοσελίδων. Όταν διαπιστώνεται σύνδεση με μη αδειοδοτημένο πάροχο, θα μπορεί να διατάσσεται η προσωρινή απενεργοποίηση του ονόματος χώρου και η απαγόρευση διαγραφής του για δύο μήνες, πριν από την προβλεπόμενη διαδικασία διαγραφής από το μητρώο. Οι τεχνικές λεπτομέρειες και οι προθεσμίες εφαρμογής θα εξειδικευτούν με τις σχετικές αποφάσεις.
Την ίδια στιγμή, οι επιτήδειοι αξιοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να προσελκύσουν υποψήφια θύματα. Διαφημίσεις στο Facebook και στο Instagram χρησιμοποιούν συχνά εικόνες γνωστών επιχειρηματιών, δημοσιογράφων ή καλλιτεχνών, καθώς και λογότυπα τραπεζών και ενημερωτικών ιστοσελίδων. Μέσα από κατασκευασμένα βίντεο, ψηφιακά αλλοιωμένες συνεντεύξεις και ψεύτικες συστάσεις, παρουσιάζονται υποτιθέμενες επενδυτικές ευκαιρίες με υψηλές αποδόσεις, δημιουργώντας την εντύπωση ότι πρόκειται για αξιόπιστες και νόμιμες εταιρείες.
Η προσέγγιση συνεχίζεται συνήθως μέσω μιας φόρμας επικοινωνίας, ενός τηλεφωνήματος από δήθεν επενδυτική εταιρεία του εξωτερικού ή μιας πρόσκλησης σε κλειστές ομάδες στο WhatsApp και στο Telegram. Εκεί, οι χρήστες λαμβάνουν υποτιθέμενες αναλύσεις, συμβουλές και παραδείγματα επιτυχημένων επενδύσεων. Η αρχική κατάθεση είναι συχνά σχετικά μικρή, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα 250 ευρώ που αναφέρει η βελγική εποπτική αρχή FSMA. Στη συνέχεια, οι απατεώνες εμφανίζουν πλασματικά κέρδη στην ηλεκτρονική πλατφόρμα και πιέζουν τους επενδυτές να αυξήσουν το ποσό που καταθέτουν.
Η απάτη αποκαλύπτεται συχνά όταν ο επενδυτής επιχειρεί να αποσύρει τα χρήματά του. Τότε εμφανίζονται πρόσθετες χρεώσεις, υποτιθέμενοι φόροι και νέες προϋποθέσεις για την αποδέσμευση των κερδών, με αποτέλεσμα να ζητούνται επιπλέον καταβολές. Σε άλλες περιπτώσεις, η πρόσβαση στον λογαριασμό διακόπτεται ή η ιστοσελίδα εξαφανίζεται. Ακόμη και η προσφορά τεχνικής βοήθειας μπορεί να κρύβει κινδύνους, καθώς η παραχώρηση απομακρυσμένης πρόσβασης στον υπολογιστή ενδέχεται να οδηγήσει σε υποκλοπή τραπεζικών στοιχείων και μη εξουσιοδοτημένες μεταφορές χρημάτων.
Η πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, Βασιλική Λαζαράκου, έχει καλέσει τους πολίτες να διασταυρώνουν τις πληροφορίες που λαμβάνουν και να απευθύνονται αποκλειστικά σε αδειοδοτημένους επαγγελματίες πριν προχωρήσουν σε επενδυτικές κινήσεις. Καθοριστικής σημασίας είναι ο έλεγχος της πραγματικής εταιρείας που παρέχει τις υπηρεσίες, της άδειας λειτουργίας της και της ακριβούς διαδικτυακής διεύθυνσης, καθώς ακόμη και η επωνυμία μιας γνωστής επιχείρησης μπορεί να χρησιμοποιείται παραπλανητικά. Η απουσία μιας πλατφόρμας από κατάλογο προειδοποιήσεων δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση αξιοπιστίας, ενώ ο αποκλεισμός μιας παράνομης ιστοσελίδας δεν συνεπάγεται αυτόματη επιστροφή των χρημάτων που έχουν ήδη χαθεί.
