Η επικοινωνιακή φούσκα των πρόωρων αποπληρωμών: Γιατί οι αγορές στέλνουν καμπανάκι κινδύνου και αγνοούν τα κυβερνητικά πανηγύρια
Ενώ η κυβέρνηση επιχειρεί να βαφτίσει τις πρόωρες αποπληρωμές χρέους ως «οριστικό τέλος της κρίσης», οι αγορές στέλνουν ηχηρό καμπανάκι κινδύνου — Με το δεκαετές ομόλογο να κινείται κοντά στο 4,5% και το spread έναντι της Γερμανίας να πιέζει, το επιτελικό κράτος αγνοεί επιδεικτικά τα δομικά προβλήματα της παραγωγικής βάσης
Το κυβερνητικό αφήγημα του «οικονομικού θαύματος» και της οριστικής εξόδου από την κρίση καταρρέει μπροστά στην αμείλικτη γλώσσα των αριθμών. Η κυβέρνηση επιχειρεί να πείσει την ελληνική κοινωνία ότι οι πρόωρες αποπληρωμές δημοσίου χρέους, οι οποίες για το 2026 αναμένεται να αγγίξουν τα 12,84 δισ. ευρώ, συνιστούν από μόνες τους μια αδιαμφισβήτητη εγγύηση σταθερότητας. Ωστόσο, πρόκειται για μια επιφανειακή ανάγνωση που αποκρύπτει την ουσία. Οι αγορές δεν εξαγοράζονται με επικοινωνιακά τρικ, ούτε τα πανηγύρια του Μεγάρου Μαξίμου μπορούν να διαγράψουν την πραγματικότητα του κόστους χρήματος.
Η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου, κινούμενη στην περιοχή του 4,3% με 4,5%, παραμένει σε επίπεδα που απαιτούν σοβαρή ανησυχία και όχι εφησυχασμό. Ακόμη και μετά την πρόσφατη μικρή αποκλιμάκωση, το κόστος δανεισμού του ελληνικού Δημοσίου παραμένει αισθητά υψηλό, αντανακλώντας τους διαρκείς κινδύνους που εντοπίζουν οι επενδυτές στη διεθνή οικονομική σκηνή αλλά και στις εσωτερικές αδυναμίες της χώρας. Το spread έναντι του γερμανικού ομολόγου, που παραμένει γύρω στις 100 και πλέον μονάδες βάσης, υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να πληρώνει «καπέλο» κινδύνου, αποδεικνύοντας ότι η δημοσιονομική πειθαρχία των αριθμών δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη θωράκιση της πραγματικής οικονομίας.
Η ιστορική αμνησία και το «μάθημα» που η κυβέρνηση αρνείται να μάθει
Η σύγκριση με το παρελθόν δεν γίνεται για να σπείρει τον πανικό, αλλά για να λειτουργήσει ως προειδοποίηση απέναντι στην αλαζονεία της εξουσίας. Στις παραμονές της μεγάλης κρίσης του 2009-2010, οι αποδόσεις του ελληνικού δεκαετούς κινούνταν ακριβώς στα ίδια επίπεδα (4,5% με 5,5%), προτού η αγορά αντιληφθεί τη σαθρότητα των θεμελιωδών μεγεθών και οδηγήσει τη χώρα σε ασφυξία.
Φυσικά, η σημερινή πιστοληπτική εικόνα της Ελλάδας και η μεγάλη διάρκεια του χρέους της προς τους επίσημους ευρωπαϊκούς πιστωτές δημιουργούν ένα δίχτυ ασφαλείας που αποτρέπει τα ακραία σενάρια του χθες. Ωστόσο, η βασική αρχή των αγορών παραμένει αναλλοίωτη: οι υψηλές αποδόσεις δεν αποτελούν ευκαιρία, αλλά την τιμή που βάζει η αγορά στον κίνδυνο. Όταν το κόστος δανεισμού παραμένει ψηλά παρά τις πρόωρες αποπληρωμές, αυτό αποδεικνύει ότι οι επενδυτές δεν πείθονται από τα επικοινωνιακά σχέδια της κυβέρνησης, αλλά απαιτούν υψηλό τίμημα για την αβεβαιότητα που περιβάλλει τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.
Η έλλειψη παραγωγικής βάσης και ο λογαριασμός που μένει στους πολίτες
Το πραγματικό πρόβλημα της κυβερνητικής πολιτικής είναι ότι επενδύει αποκλειστικά σε λογιστικά τρικ και στη διαχείριση δεικτών, αδιαφορώντας εντελώς για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Την ώρα που το δημόσιο χρέος εμφανίζεται να μειώνεται ως ποσοστό του ΑΕΠ και πανηγυρίζονται τα δισεκατομμύρια των πρόωρων αποπληρωμών, η ελληνική κοινωνία γονατίζει από την ακρίβεια, τα εισοδήματα εξαφανίζονται και η ανάπτυξη παραμένει αναιμική και βασισμένη σε στρεβλούς πυλώνες (τουρισμός, real estate, κατανάλωση).
Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει εξηγήσεις στους πολίτες. Γιατί, εφόσον η οικονομία πάει τόσο καλά, το κόστος δανεισμού παραμένει σε υψηλά επίπεδα; Η απάντηση βρίσκεται στην απουσία μιας ισχυρής, ανθεκτικής παραγωγικής βάσης που θα μπορεί να αντέξει σε νέα εξωτερικά σοκ χωρίς να εξαρτάται από τα διαρκή δεκανίκια των αγορών. Η δημοσιονομική πειθαρχία είναι απαραίτητη, αλλά δεν αποτελεί πανάκεια όταν συνοδεύεται από κοινωνική ερημοποίηση και επενδυτικό κενό.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλη κυβερνητική προπαγάνδα που να βαφτίζει την ακρίβεια και τα υψηλά επιτόκια «επιτυχία». Απαιτείται μια σοβαρή, εναλλακτική στρατηγική που θα συνδέει τη δημοσιονομική ισορροπία με την πραγματική αύξηση της παραγωγικότητας, τη στήριξη των εισοδημάτων και τη μείωση των ανισοτήτων. Μόνο έτσι η χώρα θα αφήσει οριστικά πίσω της τα φαντάσματα του παρελθόντος, και όχι με επικοινωνιακά πυροτεχνήματα που απλώς συγκαλύπτουν τα αδιέξοδα του σήμερα.
